NGHỊ ĐỊNH 279/2026/NĐ-CP: KIỆN TOÀN CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO, TẠO NỀN TẢNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

NGHỊ ĐỊNH 279/2026/NĐ-CP: KIỆN TOÀN CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO, TẠO NỀN TẢNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Ngày 12/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 279/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thay thế Nghị định số 37/2025/NĐ-CP. Nghị định xác lập rõ hơn vai trò của Bộ trong quản lý nhà nước về giáo dục, bổ sung nhiều nhiệm vụ phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng xã hội học tập. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành giáo dục tiếp tục đổi mới toàn diện trong giai đoạn phát triển mới.

PHẦN I. NGHỊ ĐỊNH 279/2026/NĐ-CP – BƯỚC HOÀN THIỆN QUAN TRỌNG TRONG QUẢN TRỊ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC

Giáo dục luôn được xác định là quốc sách hàng đầu, là nền tảng để phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, việc hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với ngành giáo dục trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nghị định số 279/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, đồng thời xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong điều kiện mới.

Điểm nổi bật đầu tiên của Nghị định là tiếp tục khẳng định Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước thống nhất đối với toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân, bao gồm giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục thường xuyên, đồng thời thực hiện quản lý nhà nước về tiếng Việt, tiếng các dân tộc và các dịch vụ sự nghiệp công thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Quy định này giúp xác định rõ phạm vi quản lý, tránh sự chồng chéo trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách giáo dục.

Hoàn thiện chức năng hoạch định chính sách giáo dục

Nghị định giao Bộ Giáo dục và Đào tạo trách nhiệm chủ trì xây dựng, trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các dự án luật, nghị định, chiến lược, quy hoạch, chương trình và kế hoạch phát triển giáo dục; đồng thời ban hành theo thẩm quyền các thông tư, quyết định, chỉ thị để tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.

Đây không chỉ là nhiệm vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật mà còn là cơ sở để Bộ giữ vai trò “kiến tạo chính sách”, bảo đảm các chính sách giáo dục được xây dựng đồng bộ, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển của đất nước.

Thống nhất quản lý chương trình, sách giáo khoa và nội dung giáo dục

Một trong những nội dung được xã hội đặc biệt quan tâm là việc quản lý chương trình giáo dục và sách giáo khoa.

Theo Nghị định, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao thẩm quyền ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành quy định về mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; quy định tiêu chuẩn và quy trình biên soạn, thẩm định sách giáo khoa, giáo trình và tài liệu giáo dục; đồng thời trình Chính phủ quy định việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh và quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên toàn quốc.

Quy định này thể hiện định hướng tăng cường tính thống nhất trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo cơ sở để bảo đảm chất lượng chương trình giáo dục, giảm chênh lệch giữa các địa phương và hướng tới mục tiêu mọi học sinh đều được tiếp cận tài liệu học tập có chất lượng.

PHẦN II. NGHỊ ĐỊNH 279/2026/NĐ-CP TẠO ĐỘNG LỰC ĐỔI MỚI QUẢN TRỊ GIÁO DỤC QUỐC GIA

Nếu Phần I của Nghị định tập trung xác lập đầy đủ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì Phần II cho thấy ý nghĩa sâu rộng của những quy định này đối với quá trình đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam. Nghị định không chỉ là văn bản quy định về tổ chức bộ máy mà còn là nền tảng pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy cải cách giáo dục và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Hoàn thiện mô hình quản trị giáo dục theo hướng hiện đại

Một trong những giá trị lớn nhất của Nghị định 279/2026/NĐ-CP là xác lập rõ ràng phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân, từ giáo dục mầm non đến giáo dục đại học, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp. Đồng thời, Bộ còn được giao quản lý nhà nước về tiếng Việt, tiếng các dân tộc và các dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực giáo dục.

Việc quy định rõ chức năng quản lý sẽ giúp giảm tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan quản lý, bảo đảm sự thống nhất trong việc xây dựng chính sách, ban hành văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước.

Trong bối cảnh yêu cầu cải cách hành chính ngày càng cao, mô hình quản trị giáo dục hiện đại không còn đơn thuần là quản lý bằng mệnh lệnh hành chính mà chuyển mạnh sang quản trị bằng pháp luật, dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Đây chính là định hướng xuyên suốt của Nghị định.

Tạo nền tảng pháp lý cho đổi mới chương trình giáo dục

Trong nhiều năm qua, chương trình giáo dục phổ thông và việc đổi mới sách giáo khoa luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của xã hội.

Nghị định 279/2026/NĐ-CP tiếp tục giao Bộ Giáo dục và Đào tạo trách nhiệm thống nhất quản lý mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; quy định quy trình biên soạn, thẩm định sách giáo khoa; hướng dẫn tài liệu giáo dục địa phương; đồng thời trình Chính phủ quy định việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh và quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên toàn quốc.

Điều này không chỉ góp phần bảo đảm tính đồng bộ trong chương trình đào tạo mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, giảm sự khác biệt giữa các vùng miền và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi học sinh.

Đặc biệt, việc nghiên cứu chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh thể hiện rõ định hướng lấy người học làm trung tâm, giảm gánh nặng chi phí giáo dục đối với các gia đình, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi và vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.

Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

Không có một nền giáo dục chất lượng nếu thiếu đội ngũ giáo viên có năng lực và được bảo đảm các điều kiện nghề nghiệp.

Nghị định giao Bộ Giáo dục và Đào tạo trách nhiệm xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp, vị trí việc làm, quy tắc đạo đức nghề nghiệp, chế độ làm việc, quyền và nghĩa vụ của nhà giáo; đồng thời tham mưu Chính phủ về chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục.

Đây là bước đi quan trọng nhằm chuyên nghiệp hóa đội ngũ nhà giáo, tạo động lực để giáo viên yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với nghề và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn.

Trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mạnh sang mô hình dạy học phát triển năng lực, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người hướng dẫn, truyền cảm hứng và đồng hành cùng người học. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế quản lý đội ngũ nhà giáo có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng giáo dục quốc gia.

Đẩy mạnh chuyển đổi số – chìa khóa của nền giáo dục hiện đại

Một điểm nhấn đáng chú ý của Nghị định là việc xác định rõ trách nhiệm của Bộ trong thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong ngành giáo dục.

Theo đó, Bộ có trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nền tảng số, hệ thống thông tin giáo dục; hướng dẫn triển khai chuyển đổi số toàn diện; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong dạy học và quản lý.

Những quy định này mở ra cơ hội hình thành một hệ sinh thái giáo dục số thống nhất trên phạm vi toàn quốc, trong đó dữ liệu được kết nối từ cơ sở giáo dục đến cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với người học, chuyển đổi số sẽ giúp mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, học tập mọi lúc, mọi nơi và cá nhân hóa quá trình học tập. Đối với giáo viên, công nghệ sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, đánh giá và quản lý lớp học hiệu quả hơn.

Nâng cao chất lượng kiểm định và trách nhiệm giải trình

Một nền giáo dục phát triển bền vững không chỉ cần đổi mới chương trình mà còn phải có cơ chế kiểm định chất lượng khách quan và minh bạch.

Nghị định giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng giáo dục; quản lý hoạt động kiểm định; khai thác kết quả kiểm định phục vụ hoạch định chính sách; đồng thời hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện công khai và trách nhiệm giải trình.

Điều này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các cơ sở giáo dục, giúp phụ huynh, học sinh và xã hội có thêm căn cứ để đánh giá chất lượng đào tạo, đồng thời tạo áp lực tích cực buộc các cơ sở giáo dục phải không ngừng cải tiến chất lượng.

Tác động đối với các cơ sở giáo dục

Đối với các trường học, cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Nghị định đặt ra yêu cầu phải chủ động thích ứng với phương thức quản lý mới.

Các cơ sở giáo dục cần tăng cường công khai thông tin, thực hiện đầy đủ trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị; chú trọng bảo đảm chất lượng giáo dục; xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng chuẩn nghề nghiệp; đồng thời thực hiện nghiêm các quy định về chương trình, tuyển sinh, kiểm định và hợp tác quốc tế theo hướng dẫn của Bộ.

Đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để các cơ sở giáo dục nâng cao năng lực quản trị, từng bước hội nhập với các chuẩn mực giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

7 điểm người dân cần biết về Nghị định 279/2026/NĐ-CP

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan thống nhất quản lý nhà nước đối với toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân.
2. Bộ thống nhất quản lý chương trình, nội dung giáo dục và sách giáo khoa.
3. Bộ quản lý thống nhất công tác thi cử, tuyển sinh và văn bằng, chứng chỉ.
4. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.
5. Tăng cường kiểm định chất lượng và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục.
6. Kiện toàn cơ cấu tổ chức của Bộ theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
7. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 12/7/2026 và thay thế Nghị định số 37/2025/NĐ-CP.

Trích dẫn nổi bật:
“Nghị định 279/2026/NĐ-CP không chỉ kiện toàn tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn tạo nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi từ quản lý hành chính sang quản trị giáo dục hiện đại, lấy chất lượng, chuyển đổi số và người học làm trung tâm.”

PHẦN III. GÓC NHÌN VÀ NHẬN ĐỊNH CỦA CHUYÊN GIA: KIẾN TẠO NỀN GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI BẮT ĐẦU TỪ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ

“Một nền giáo dục chất lượng không chỉ được đo bằng thành tích học tập hay thứ hạng quốc tế, mà trước hết phải được xây dựng trên một nền tảng thể chế minh bạch, bộ máy quản lý hiệu lực và chính sách hướng tới người học. Nghị định 279/2026/NĐ-CP chính là một bước đi quan trọng hiện thực hóa yêu cầu đó.”

ThS. Nguyễn Hữu Long
Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục; Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

Hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để đổi mới giáo dục

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long, trong nhiều năm qua, ngành giáo dục Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phổ cập giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra không ít yêu cầu mới trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức.

Những yêu cầu đó đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước phải có chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức phù hợp với thực tiễn phát triển. Vì vậy, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 279/2026/NĐ-CP không chỉ nhằm kiện toàn tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn hướng đến mục tiêu xây dựng một mô hình quản trị giáo dục hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Theo ông, đây là bước chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “quản trị”, trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính mà còn giữ vai trò hoạch định chính sách, điều phối, giám sát và tạo lập môi trường phát triển cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân.

Chuyển đổi số sẽ là động lực quan trọng nhất của giáo dục trong thập niên tới

Một trong những điểm được ThS. Nguyễn Hữu Long đánh giá cao là việc Nghị định lần đầu tiên quy định khá toàn diện về trách nhiệm của Bộ trong lĩnh vực chuyển đổi số, khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Theo ông, đây không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Trong tương lai gần, dữ liệu giáo dục sẽ trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và nâng cao chất lượng đào tạo.

Khi hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục được kết nối đồng bộ từ trung ương đến địa phương, việc quản lý học sinh, giáo viên, cơ sở vật chất, chất lượng đào tạo hay tuyển sinh sẽ minh bạch và hiệu quả hơn rất nhiều.

Đồng thời, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo sẽ hỗ trợ giáo viên trong thiết kế bài giảng, đánh giá năng lực người học, cá thể hóa quá trình học tập và giảm đáng kể các thủ tục hành chính trong nhà trường.

Nhà giáo vẫn là trung tâm của mọi cuộc cải cách

Theo nhận định của chuyên gia, dù công nghệ phát triển đến đâu thì yếu tố quyết định chất lượng giáo dục vẫn là đội ngũ nhà giáo.

Việc Nghị định giao Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp, chính sách sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và chế độ đãi ngộ đối với giáo viên thể hiện rõ quan điểm lấy con người làm trung tâm của quá trình đổi mới giáo dục.

Ông cho rằng, để các quy định này phát huy hiệu quả, cần tiếp tục:

• Hoàn thiện chính sách tiền lương phù hợp với đặc thù nghề giáo.
• Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên.
• Đổi mới phương pháp đánh giá năng lực giáo viên theo hướng thực chất.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ để giảm áp lực hồ sơ, sổ sách.
• Xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, nhân văn và tôn trọng nhà giáo.

Đây sẽ là nền tảng để đội ngũ giáo viên yên tâm cống hiến và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Lấy người học làm trung tâm của mọi chính sách

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long, điểm tiến bộ của Nghị định không chỉ nằm ở việc quy định chức năng quản lý mà còn thể hiện rõ triết lý giáo dục hiện đại khi đặt người học ở vị trí trung tâm.

Từ quản lý chương trình, sách giáo khoa, thi cử, tuyển sinh cho đến chăm sóc sức khỏe học đường, giáo dục thể chất, hỗ trợ người học và xây dựng xã hội học tập đều hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện con người.

Theo ông, đây là tư duy phù hợp với định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao mà Đảng và Nhà nước đã xác định trong nhiều văn kiện quan trọng.

Một số khuyến nghị để Nghị định được triển khai hiệu quả

Để Nghị định 279/2026/NĐ-CP thực sự đi vào cuộc sống, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất một số giải pháp sau:

Thứ nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm ban hành đầy đủ các thông tư, quy chế và hướng dẫn thi hành để bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng.

Thứ hai, tăng cường đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp về những điểm mới của Nghị định, nhất là trong quản trị số và cải cách hành chính.

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu ngành giáo dục, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành và địa phương.

Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm định chất lượng giáo dục theo hướng độc lập, khách quan và minh bạch.

Thứ năm, tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền để cán bộ quản lý, nhà giáo, học sinh, sinh viên và phụ huynh hiểu đúng các quy định mới, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

KẾT LUẬN

Nghị định số 279/2026/NĐ-CP đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng về thể chế trong lĩnh vực giáo dục khi quy định đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Không chỉ kiện toàn tổ chức bộ máy, Nghị định còn tạo nền tảng pháp lý cho việc đổi mới quản trị giáo dục theo hướng hiện đại, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, hoàn thiện cơ chế kiểm định và lấy người học làm trung tâm của mọi chính sách giáo dục.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, việc triển khai hiệu quả Nghị định 279/2026/NĐ-CP sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển con người Việt Nam toàn diện và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

 

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.