NGHỊ ĐỊNH 263/2026/NĐ-CP VỀ KHU NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO: CƠ HỘI MỚI CHO NÔNG DÂN, DOANH NGHIỆP VÀ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

NGHỊ ĐỊNH 263/2026/NĐ-CP VỀ KHU NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO: CƠ HỘI MỚI CHO NÔNG DÂN, DOANH NGHIỆP VÀ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực đặt ra nhiều thách thức mới, việc chuyển đổi từ nền nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp công nghệ cao không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Ngày 01/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 263/2026/NĐ-CP quy định về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tạo hành lang pháp lý quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp hiện đại tại Việt Nam.

Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý và Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, Nghị định 263/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản quản lý nhà nước mà còn là bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển nông nghiệp, hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp thông minh, bền vững và lấy con người làm trung tâm.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ VÌ SAO VIỆT NAM CẦN PHÁT TRIỂN KHU NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO?

Trong nhiều năm qua, sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương vẫn đối mặt với những khó khăn như năng suất thấp, phụ thuộc thời tiết, thiếu liên kết chuỗi giá trị, chi phí sản xuất cao và sức cạnh tranh của nông sản chưa tương xứng với tiềm năng.

Không ít nông dân e ngại việc áp dụng công nghệ vì lo sợ chi phí đầu tư lớn, thiếu kiến thức kỹ thuật hoặc chưa nhìn thấy hiệu quả rõ ràng. Trong khi đó, doanh nghiệp lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận quỹ đất, hạ tầng nghiên cứu và môi trường thuận lợi để phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao.

Chính vì vậy, việc hình thành các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ tạo ra môi trường tập trung để nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và thương mại hóa các sản phẩm nông nghiệp hiện đại, giúp giảm rủi ro cho người dân và doanh nghiệp.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ NGHỊ ĐỊNH 263/2026/NĐ-CP
2. Xác lập hành lang pháp lý rõ ràng cho khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Nghị định 263/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể về tiêu chí, điều kiện, trình tự thành lập, mở rộng và điều chỉnh khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Cụ thể, Điều 1 Nghị định 263/2026/NĐ-CP xác định phạm vi điều chỉnh bao gồm tiêu chí, điều kiện, trình tự thành lập, mở rộng, điều chỉnh khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với khu này. Bên cạnh đó, Điều 6, Điều 7 và Điều 8 quy định chi tiết điều kiện thành lập, điều kiện mở rộng, điều chỉnh cũng như hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các địa phương triển khai. Việc có quy định thống nhất trên phạm vi cả nước sẽ giúp các nhà đầu tư yên tâm hơn khi tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

2. Khuyến khích nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ

Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định 263/2026/NĐ-CP là cho phép triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, thử nghiệm, khảo nghiệm, hoàn thiện và làm chủ công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp.

Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 263/2026/NĐ-CP, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được thực hiện các hoạt động như nghiên cứu ứng dụng, thử nghiệm, khảo nghiệm, hoàn thiện và làm chủ công nghệ cao; phát triển sản xuất thử nghiệm; chuyển giao và thương mại hóa công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực và cung ứng dịch vụ chuyển đổi số. Đồng thời, Điều 5 quy định cụ thể các tiêu chí đối với từng loại dự án nhằm bảo đảm chất lượng và hiệu quả của hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao.

Điều này đồng nghĩa với việc các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp khoa học công nghệ và các tổ chức đổi mới sáng tạo sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để đưa thành tựu khoa học vào thực tiễn sản xuất.

3. Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao

Không chỉ tập trung vào nghiên cứu và sản xuất, khoản 3 Điều 4 Nghị định 263/2026/NĐ-CP còn quy định các hoạt động hỗ trợ phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã; tổ chức hội chợ, triển lãm, diễn đàn công nghệ; tư vấn sở hữu trí tuệ; môi giới chuyển giao công nghệ; hỗ trợ pháp lý và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Đây là cơ hội lớn cho các bạn trẻ, các nhà khoa học và doanh nghiệp khởi nghiệp đưa các ý tưởng đổi mới sáng tạo vào thực tiễn.

4. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp

Chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp quan trọng phục vụ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ cao trong nông nghiệp. Điểm đ khoản 2 Điều 4 Nghị định 263/2026/NĐ-CP xác định việc cung ứng dịch vụ chuyển đổi số phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ là một trong những hoạt động trọng tâm của khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, điểm c khoản 6 Điều 5 Nghị định 263/2026/NĐ-CP yêu cầu hạ tầng số phải bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia.

Trong tương lai, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, hệ thống quản lý thông minh và tự động hóa sẽ trở thành những công cụ quen thuộc của nền nông nghiệp Việt Nam.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC: THAY ĐỔI TƯ DUY MỚI LÀ CHÌA KHÓA THÀNH CÔNG

1. Dưới góc độ tâm lý xã hội: rào cản lớn nhất đối với đổi mới không phải là công nghệ mà là tâm lý e ngại thay đổi. Khi người dân quen với phương thức sản xuất truyền thống, việc tiếp cận công nghệ mới thường đi kèm cảm giác lo lắng và thiếu tự tin.Nghị định 263/2026/NĐ-CP gửi đi một thông điệp rất rõ ràng: Nhà nước không để người dân tự mình bước vào cuộc cách mạng công nghệ, mà sẽ đồng hành thông qua cơ chế hỗ trợ, xây dựng hạ tầng, đào tạo nhân lực và tạo môi trường thuận lợi để phát triển.
2. Về mặt giáo dục: Nghị định 263/2026/NĐ-CP góp phần hình thành tư duy học tập suốt đời, nâng cao năng lực tiếp cận khoa học công nghệ và xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.
3. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Nghị định số 263/2026/NĐ-CP thực sự phát huy hiệu quả trong thực tiễn, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao theo hướng hiện đại, bền vững, người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý cần chủ động thay đổi tư duy, nâng cao nhận thức pháp luật và tích cực tham gia vào quá trình đổi mới sáng tạo. Dưới góc nhìn pháp lý, tâm lý và giáo dục, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra một số khuyến nghị sau:

1. Chủ động nghiên cứu, cập nhật và thực hiện đúng các quy định của Nghị định

Nghị định 263/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể về tiêu chí, điều kiện, trình tự thành lập, mở rộng và điều chỉnh khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng như các chính sách ưu đãi, hỗ trợ. Vì vậy, các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân có nhu cầu đầu tư cần chủ động tìm hiểu đầy đủ các quy định để xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp, hạn chế rủi ro pháp lý và tận dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Việc nắm vững quy định pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp quá trình triển khai dự án thuận lợi hơn, tránh phát sinh các chi phí và thủ tục không cần thiết.

2. Mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa và các nền tảng quản lý sản xuất thông minh sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và giảm chi phí sản xuất. Người dân và doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ, coi đổi mới sáng tạo là động lực phát triển lâu dài thay vì chỉ là giải pháp tình thế.

3. Tăng cường liên kết giữa người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở nghiên cứu

Một trong những điều kiện quan trọng để nông nghiệp công nghệ cao phát triển bền vững là hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và người sản xuất. Doanh nghiệp cần chủ động hợp tác với các cơ sở nghiên cứu để tiếp nhận và thương mại hóa các thành tựu khoa học; các hợp tác xã cần phát huy vai trò kết nối, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị; còn người dân cần tích cực tham gia các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và mô hình sản xuất tiên tiến. Sự liên kết này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, hạn chế rủi ro và tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường.

4. Xây dựng tư duy đổi mới sáng tạo và học tập suốt đời trong lĩnh vực nông nghiệp

Thành công của nông nghiệp công nghệ cao không chỉ phụ thuộc vào máy móc hay công nghệ mà còn phụ thuộc vào con người. Người sản xuất cần sẵn sàng tiếp thu tri thức mới, thường xuyên cập nhật kỹ thuật, nâng cao kỹ năng quản lý và thích ứng với những thay đổi của thị trường. Đặc biệt, lực lượng thanh niên nông thôn cần mạnh dạn khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, xem đây là một ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao và nhiều tiềm năng phát triển. Khi tư duy đổi mới được lan tỏa trong cộng đồng, nông nghiệp Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Thông điệp nhân văn: “Một nền nông nghiệp mạnh không chỉ được đo bằng sản lượng mà còn được đo bằng trình độ công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng của con người..Đổi mới công nghệ là xu thế tất yếu, nhưng con người mới chính là trung tâm của mọi sự phát triển bền vững”.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.