LUẬT SỐ 87/2025/QH15: “TỪ KỶ CƯƠNG THỂ CHẾ ĐẾN HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ”

LUẬT SỐ 87/2025/QH15: “TỪ KỶ CƯƠNG THỂ CHẾ ĐẾN HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ”

Tác giả và chuyên gia phân tích: ThS. Nguyễn Hữu Long

Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục

Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật – Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hệ thống pháp luật là “xương sống” định hình mọi trật tự quản lý và phát triển kinh tế – xã hội. Sự ra đời của Luật số 87/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đánh dấu bước ngoặt lớn về tư duy lập pháp và quản trị quốc gia. Đạo luật này không chỉ khắc phục các điểm nghẽn thể chế từ thực tiễn mà còn tạo hành lang pháp lý đột phá: phân cấp – phân quyền triệt để xuống cơ sở, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng thể chế.

Dưới góc nhìn tích hợp giữa Pháp lý – Tâm lý – Giáo dục và Quản trị, bài viết này phân tích sâu sắc các nguyên nhân sửa đổi cùng những điểm mới cốt lõi của Luật số 87/2025/QH15: lấy sự minh bạch và đồng bộ làm nền tảng pháp lý, lấy tính chủ động của cấp cơ sở làm mục tiêu quản trị, và hướng tới việc tạo dựng sự đồng thuận, tin tưởng tự giác từ phía nhân dân đối với các chính sách ban hành.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ VÀ NGUYÊN NHÂN SỬA ĐỔI, BỔ SUNG

1. Nguyên nhân từ bối cảnh thực tiễn và quản trị:

Yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và tinh gọn bộ máy: Thực tiễn quản lý địa phương trước đây bị vướng mắc do chính quyền cấp xã chưa được giao đủ quyền chủ động trong việc ban hành VBQPPL để giải quyết các bài toán phát triển kinh tế – xã hội đặc thù. Cần phân cấp triệt để nhằm cắt giảm tầng nấc trung gian và tháo gỡ điểm nghẽn thể chế.

Thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia: Quy trình công khai văn bản truyền thống (in ấn, phát hành giấy) bộc lộ sự chậm trễ, tốn kém. Việc bắt buộc minh bạch hóa trên nền tảng công báo điện tử trở thành yêu cầu cấp thiết để phục vụ người dân tra cứu nhanh chóng, giảm chi phí tuân thủ cho toàn xã hội.

Cải cách thủ tục và đơn giản hóa quy trình: Các bước đánh giá tác động chính sách (thủ tục hành chính, bình đẳng giới, chuyển đổi số…) trước đây còn rườm rà, kéo dài thời gian ban hành văn bản, làm giảm tính kịp thời của chính sách trước những biến động nhanh chóng của đời sống.

2. Nguyên nhân từ góc nhìn tâm lý và giáo dục:

Thu hẹp khoảng cách giữa Chính sách và Nhân dân: Các quy định pháp luật nếu chỉ được ban hành từ cấp cao thường mang tính bao quát, khó sát với tâm tư, nguyện vọng của người dân ở cơ sở. Việc sửa đổi luật nhằm đưa thẩm quyền ban hành chính sách về gần dân hơn, giúp nhân dân dễ thấu hiểu, đồng thuận và tự giác chấp hành.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ (NHỮNG ĐIỂM MỚI CỐT LÕI)

Bổ sung các hình thức văn bản mới vào hệ thống VBQPPL: Quy định bổ sung Quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Nghị quyết của HĐND cấp xã và Quyết định của UBND cấp xã chính thức trở thành VBQPPL. Điều này hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, chặt chẽ từ trung ương đến tận cơ sở.

Chính thức trao quyền quy định chính sách cho chính quyền cấp xã: HĐND và UBND cấp xã được chủ động ban hành VBQPPL để quy định các chính sách phát triển kinh tế – xã hội phù hợp với thực tiễn địa phương, khắc phục tình trạng “chờ hướng dẫn” kéo dài.

Đơn giản hóa quy trình đánh giá tác động chính sách: Cắt giảm các thủ tục hành chính trùng lặp trong khâu lập đề nghị, lồng ghép đánh giá tác động về chuyển đổi số và thủ tục hành chính một cách gọn nhẹ, giúp chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Pháp lý hóa nghĩa vụ công khai trên môi trường điện tử: Bắt buộc đăng tải toàn bộ văn bản của chính quyền cấp tỉnh trên Công báo điện tử cấp tỉnh, bảo đảm tính công khai, minh bạch tuyệt đối và giúp người dân dễ dàng tiếp cận quyền lực pháp lý.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

Về mặt Tâm lý: Khi chính sách được ban hành ngay tại cấp xã/phường, người dân cảm nhận rõ nét sự gắn kết và tiếng nói của mình trong đó. Điều này giảm thiểu tâm lý e ngại, hoài nghi, tạo dựng niềm tin và thái độ chủ động đón nhận chính sách.

Về mặt Giáo dục: Quá trình chính quyền cấp cơ sở tham vấn ý kiến nhân dân khi soạn thảo văn bản chính là môi trường giáo dục pháp luật sinh động nhất. Người dân “học luật” thông qua việc bàn bạc chính quyền lợi của mình, từ đó nâng cao ý thức chấp hành tự giác.

Về mặt Quản trị: Đây là bước chuyển từ “quản trị tập trung, mệnh lệnh” sang “quản trị phân cấp, kiến tạo”. Việc trao quyền cho cấp xã giúp bộ máy vận hành linh hoạt, phản ứng nhanh trước các sự vụ phát sinh tại địa bàn.

IV.  LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

1. Đối với Cơ quan QLNN và Lực lượng Chức năng:

Nâng cao năng lực lập pháp cho cán bộ cấp cơ sở: Tăng cường tập huấn kỹ năng soạn thảo, thẩm định và đánh giá tác động văn bản cho đội ngũ cán bộ HĐND, UBND cấp xã để bảo đảm chất lượng, tính hợp pháp của chính sách ban hành.

Đẩy mạnh công khai, minh bạch điện tử: Vận hành hiệu quả hệ thống Công báo điện tử cấp tỉnh và Cổng thông tin chính quyền địa phương để người dân tra cứu dễ dàng, mọi lúc mọi nơi.

Thực hiện nghiêm túc quy trình lấy ý kiến nhân dân: Coi trọng việc lắng nghe dư luận, đánh giá tác động xã hội kỹ lưỡng trước khi ban hành văn bản, tránh tình trạng ban hành văn bản mang tính cảm tính.

2. Đối với người dân và cộng đồng:

Chủ động tham gia góp ý xây dựng chính sách: Phát huy quyền làm chủ bằng việc đóng góp ý kiến trực tiếp vào các dự thảo VBQPPL tại địa phương mình sinh sống.

Thường xuyên tra cứu, cập nhật quy định mới: Sử dụng Công báo điện tử và các trang thông tin chính thống để nắm bắt kịp thời các quyền, nghĩa vụ và chính sách mới.

Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật: Coi việc tuân thủ quy định pháp luật là giải pháp tự bảo vệ quyền lợi chính đáng cho bản thân, gia đình và đóng góp cho sự phát triển của cộng đồng.

THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

“Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật không phải là việc tạo ra những khuôn mẫu gò bó, mà là kiến tạo không gian phát triển và bảo vệ quyền con người. Sự đột phá của Luật số 87/2025/QH15 chính là việc trao quyền mạnh mẽ hơn cho cơ sở, đưa pháp luật về gần với hơi thở đời sống của nhân dân, nơi kỷ cương song hành cùng sự thấu hiểu và lòng vị nhân sinh.

THÔNG TIN LIÊN HỆ: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.