Chưa được phân loại
BÀI TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT LUẬT ĐẤT ĐAI 2024: NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT VỀ CHẾ ĐỘ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
Th8
BÀI TUYÊN TRUYỀN, GIÁO DỤC PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT
LUẬT ĐẤT ĐAI 2024: NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT VỀ CHẾ ĐỘ SỬ DỤNG ĐẤT VÀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• Tác giả: ThS Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục; Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật (Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị).
LỜI MỞ ĐẦU: GÓC NHÌN TÂM LÝ & PHÁP LÝ VỀ ĐẤT ĐAI
Đất đai không chỉ là tài sản kinh tế đặc biệt lớn mà còn gắn liền với tâm lý an cư, sự ổn định đời sống và niềm tin xã hội của mỗi người dân. Những vướng mắc, khiếu kiện liên quan đến đất đai thường bắt nguồn từ việc thiếu thông tin pháp lý hoặc quy định pháp luật chưa tiệm cận với thực tiễn.
Luật Đất đai năm 2024 (Luật số 31/2024/QH15) ra đời mang tính đột phá, thể hiện tinh thần lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ nhiều “điểm nghẽn” thể chế. Trên cương vị nghiên cứu pháp lý và tâm lý xã hội, tôi xin chia sẻ những điểm mới cốt lõi trong Chương XIII và Chương XIV của Luật Đất đai 2024 để cộng đồng cùng nắm bắt và thực hiện.
PHẦN I: NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TRONG CHẾ ĐỘ SỬ DỤNG ĐẤT (CHƯƠNG XIII)
1. Đột phá về chính sách tập trung, tích tụ đất nông nghiệp (Điều 177, 192, 193)
• Điểm mới: Luật bổ sung, làm rõ định nghĩa và cơ chế pháp lý minh bạch cho việc “Tập trung đất nông nghiệp” (thông qua dồn điền đổi thửa, thuê QSDĐ, hợp tác kinh doanh) và “Tích tụ đất nông nghiệp” (thông qua nhận chuyển nhượng, nhận góp vốn).
• Tăng hạn mức nhận chuyển nhượng (Điều 177): Hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của cá nhân được nâng lên không quá 15 lần hạn mức giao đất nông nghiệp của cá nhân đối với mỗi loại đất (thay vì 10 lần như trước).
• Góc nhìn chuyên gia: Quy định này mở đường cho nền nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, giải phóng tâm lý “sợ mất đất” của nông dân khi hợp tác hoặc cho thuê đất, bảo đảm quyền lợi lâu dài và bền vững.
2. Mở rộng quyền sử dụng đất kết hợp đa mục đích (Điều 218)
• Điểm mới: Lần đầu tiên, Luật quy định chi tiết chế độ sử dụng đất kết hợp đa mục đích (như đất nông nghiệp kết hợp thương mại, dịch vụ, chăn nuôi; đất ở kết hợp thương mại, dịch vụ; đất tôn giáo, tín ngưỡng kết hợp thương mại, dịch vụ…). • Điều kiện bắt buộc: Không làm thay đổi loại đất chính, không làm mất điều kiện quay lại mục đích chính, không ảnh hưởng quốc phòng – an ninh và phải lập phương án trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. • Góc nhìn chuyên gia:Quy định này giúp tối ưu hóa giá trị kinh tế của đất đai, tăng thu nhập cho người dân, phù hợp với xu hướng phát triển mô hình du lịch sinh thái, nông nghiệp đa giá trị.
3. Chế độ pháp lý minh bạch cho hoạt động lấn biển (Điều 190)
• Điểm mới: Lần đầu tiên hoạt động lấn biển được quy định riêng biệt trong Luật. Nhà nước khuyến khích, ưu đãi đầu tư lấn biển; đồng thời quy định chặt chẽ nguyên tắc bảo vệ môi trường, quốc phòng an ninh và bảo đảm quyền tiếp cận biển của cộng đồng. • Góc nhìn chuyên gia: Việc giao khu vực biển thực hiện lấn biển được tiến hành đồng thời với giao/cho thuê đất, giải quyết dứt điểm tâm lý lo ngại rủi ro pháp lý của các nhà đầu tư lớn.
4. Quy định chi tiết về đất xây dựng công trình ngầm (Điều 216)
• Điểm mới: Luật quy định rõ hơn về đất xây dựng công trình ngầm và cho phép người sử dụng đất chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại không gian dưới lòng đất sau khi không gian này được Nhà nước xác định theo quy định của pháp luật có liên quan.
• Góc nhìn chuyên gia: Đây là bước tiến vượt bậc hướng tới phát triển đô thị hiện đại, khai thác không gian ngầm (tàu điện ngầm, trung tâm thương mại ngầm…) song song với bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất trên bề mặt.
5. Siết chặt điều kiện Tách thửa – Hợp thửa đất (Điều 220)
• Điểm mới: Luật hóa các quy định tách/hợp thửa mà trước đây nằm ở văn bản dưới luật. Yêu cầu thửa đất phải có Giấy chứng nhận, còn hạn sử dụng, không tranh chấp/kê biên và bắt buộc phải có lối đi, kết nối giao thông, cấp thoát nước hợp lý.
• Góc nhìn chuyên gia: Quy định này vừa chấm dứt tình trạng phân lô bán nền tràn lan, vừa nhân văn ở chỗ: Trường hợp dành một phần đất ở làm lối đi khi tách thửa thì không phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất cho phần lối đi đó.
PHẦN II: BƯỚC TIẾN TRONG THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VỀ ĐẤT ĐAI (CHƯƠNG XIV)
1. Bình đẳng giá trị pháp lý giữa hồ sơ trực tiếp và điện tử (Điều 224)
• Điểm mới: Thủ tục hành chính về đất đai được thực hiện linh hoạt bằng hình thức trực tiếp, qua bưu chính hoặc trên môi trường điện tử (dịch vụ công trực tuyến) và có giá trị pháp lý như nhau.
• Góc nhìn tâm lý – xã hội: Giúp giảm bớt sự phiền hà, gánh nặng tâm lý “đi xin – cho” khi tiếp xúc trực tiếp với cơ quan công quyền, hạn chế tối đa nhũng nhiễu, tiêu cực.
2. Phân định rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết thủ tục (Điều 224)
• Điểm mới: Cơ quan giải quyết thủ tục hành chính đất đai không chịu trách nhiệm về nội dung trong các văn bản, giấy tờ đã được cơ quan, người có thẩm quyền khác chấp thuận, thẩm định hoặc giải quyết trước đó.
• Góc nhìn chuyên gia:Loại bỏ tâm lý đùn đẩy, sợ trách nhiệm của cán bộ, công chức; giúp đẩy nhanh tiến độ xử lý hồ sơ cho dân.
3. Công khai, minh bạch quy trình và chi phí (Điều 225)
• Điểm mới: Bắt buộc công khai niêm yết thường xuyên tại trụ sở và trên Cổng dịch vụ công các thông tin về: thời gian giải quyết, thành phần hồ sơ, quy trình, phí và lệ phí.
PHẦN III: THÔNG ĐIỆP VÀ LỜI KHUYÊN DÀNH CHO CỘNG ĐỒNG
Dưới góc độ Tâm lý và Giáo dục Pháp luật, ThS Nguyễn Hữu Long khuyên người dân và cộng đồng doanh nghiệp:
1. Chủ động tìm hiểu và cập nhật pháp luật: Hiểu đúng Luật Đất đai 2024 không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình mà còn tránh được các rủi ro, tranh chấp không đáng có trong các giao dịch dân sự, kinh tế.
2. Khai thác đất đai đúng mục đích và hiệu quả: Tận dụng các chính sách mới về sử dụng đất kết hợp đa mục đích, dồn điền đổi thửa, tích tụ đất đai để phát triển kinh tế gia đình và địa phương.
3. Đồng hành cùng chính quyền trong chuyển đổi số: Ưu tiên thực hiện các thủ tục đất đai trên môi trường điện tử để tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao tính minh bạch.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Bài viết được phát triển dựa trên sự tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi hướng tới việc cung cấp giải pháp toàn diện về pháp lý, quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu quý độc giả hoặc tổ chức có thắc mắc cần giải đáp, xin vui lòng liên hệ:
• Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn
• Hotline: 0898.627.762