BÀI 3, NGÀY 29/7/2026: NGHỊ ĐỊNH 274/2026/NĐ-CP VỀ LỰA CHỌN NHÀ ĐẦU TƯ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ KINH DOANH: NHÀ ĐẦU TƯ VÀ CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẦN CHUẨN BỊ GÌ?

NGHỊ ĐỊNH 274/2026/NĐ-CP VỀ LỰA CHỌN NHÀ ĐẦU TƯ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ KINH DOANH: NHÀ ĐẦU TƯ VÀ CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẦN CHUẨN BỊ GÌ?

​Trong bối cảnh thu hút đầu tư và khơi thông nguồn lực đất đai đang là ưu tiên hàng đầu của nền kinh tế, việc lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án đầu tư kinh doanh luôn là một trong những khâu pháp lý phức tạp, dễ phát sinh vướng mắc nhất giữa cơ quan nhà nước, bên mời thầu và cộng đồng doanh nghiệp.

​Ngày 07/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 274/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, thay thế Nghị định số 23/2024/NĐ-CP và Nghị định số 115/2024/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ ngày 21/8/2026.

​Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung cốt lõi của Nghị định 274/2026/NĐ-CP và đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho nhà đầu tư cũng như cơ quan thực thi.

       I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” TRONG LỰA CHỌN NHÀ ĐẦU TƯ

​Thời gian qua, không ít địa phương và doanh nghiệp gặp lúng túng khi triển khai các dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất:

​Ranh giới pháp lý chưa rõ ràng: Ranh giới giữa trường hợp phải đấu thầu và trường hợp được giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá nhiều lúc chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến tâm lý e dè, chờ đợi hướng dẫn của cả cơ quan quản lý lẫn nhà đầu tư.

​Áp lực thủ tục hành chính: Việc phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ giấy, thời hạn xử lý một số tình huống phát sinh (như khi có quá ít nhà đầu tư tham gia) còn eo hẹp, cũng khiến quá trình lựa chọn nhà đầu tư kéo dài hơn cần thiết, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và niềm tin của nhà đầu tư.

​Nghị định 274/2026/NĐ-CP ra đời chính là lời giải cho những vướng mắc nêu trên, đồng thời góp phần xử lý các xung đột pháp lý còn tồn tại giữa Luật Đấu thầu 2023 và Luật Đất đai 2024.

II.​GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI CỦA NGHỊ ĐỊNH 274/2026/NĐ-CP

​Nghị định 274/2026/NĐ-CP đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, tạo bước đột phá trong hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Dưới đây là các điểm cốt lõi cần nắm vững:

1. ​Mở rộng phạm vi dự án phải tổ chức đấu thầu dù không sử dụng đất

• ​Theo khoản 3 Điều 4 Nghị định 274/2026/NĐ-CP, ngoài các trường hợp đã có từ trước, Nghị định bổ sung thêm hai nhóm dự án bắt buộc phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dù không sử dụng đất và không thuộc diện đấu giá tài sản công:
• ​Dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa.
• ​Các dự án thuộc lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường khi có từ 02 nhà đầu tư trở lên cùng đăng ký thực hiện theo cơ chế khuyến khích xã hội hóa.
  2. ​Làm rõ các trường hợp dự án sử dụng đất được miễn đấu thầu
• ​Khoản 5 Điều 4 Nghị định số 274/2026/NĐ-CP xác định rõ 3 nhóm trường hợp được miễn tổ chức đấu thầu đối với dự án có sử dụng đất:
• ​Dự án được giao đất, cho thuê đất mà pháp luật không yêu cầu đấu giá hay đấu thầu.
• ​Dự án không dùng vốn ngân sách nhà nước mà nhà đầu tư tự thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, không đề nghị Nhà nước thu hồi đất.
• ​Trường hợp người đang có quyền sử dụng đất được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, không qua thu hồi đất.
• ​Quy định này giúp phân định rạch ròi ranh giới giữa trường hợp phải và không phải đấu thầu, hạn chế tình trạng hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.
  3. ​Đơn giản hóa hồ sơ, đẩy mạnh nộp hồ sơ qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia

​Nghị định cho phép nhà đầu tư nộp hồ sơ đề xuất dự án trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo lộ trình triển khai đấu thầu qua mạng. Trong thời gian hệ thống chưa áp dụng đầy đủ, nhà đầu tư chỉ cần nộp 01 bộ hồ sơ giấy (thay vì 04 bộ như quy định tại Nghị định 115/2024/NĐ-CP trước đây) tới Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc bộ phận một cửa có thẩm quyền.

4. ​Rút ngắn các mốc thời gian trong quy trình đấu thầu

​Theo khoản 3 Điều 17 số 274/2026/NĐ-CP, các mốc thời gian được tối ưu hóa để đẩy nhanh tiến độ:

• ​Thời điểm sửa đổi hồ sơ mời thầu: Đấu thầu trong nước giảm từ 15 ngày xuống còn 10 ngày làm việc; đấu thầu quốc tế giảm từ 25 ngày xuống còn 15 ngày làm việc.
• ​Yêu cầu làm rõ hồ sơ mời thầu: Thời hạn gửi yêu cầu qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia giảm còn 5 ngày làm việc (trong nước) và 10 ngày làm việc (quốc tế).
  5. ​Bổ sung nội dung bắt buộc trong quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư

​Khoản 2 Điều 28 quy định quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư phải thể hiện đầy đủ hơn: mục tiêu, quy mô, tổng vốn đầu tư; địa điểm, hiện trạng sử dụng đất, diện tích, mục đích sử dụng đất và chỉ tiêu quy hoạch đã duyệt; tiến độ triển khai, phương án phân kỳ đầu tư hoặc phân chia dự án thành phần (nếu có). Quy định này giúp nâng cao tính minh bạch, tạo cơ sở rõ ràng để giám sát quá trình thực hiện dự án.

6. ​Miễn chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu cho doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo

​Nghị định quy định một số nhóm nhà đầu tư — doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược — không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu như các nhà đầu tư thông thường, dù yêu cầu vốn chủ sở hữu vẫn được xác định trên tổng mức đầu tư của dự án.

7. ​Gia hạn thời gian xử lý khi số lượng nhà đầu tư tham gia quá ít

​Theo khoản 2 Điều 63, khi đến thời điểm đóng thầu mà có dưới 03 nhà đầu tư nộp hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền được xử lý tình huống trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc, thay vì chỉ 24 giờ như quy định trước đây tại Nghị định 115/2024/NĐ-CP. Việc kéo dài thời hạn giúp cơ quan có thêm thời gian xem xét, đánh giá thấu đáo, giảm áp lực xử lý gấp gáp.

III.​GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

​Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 274/2026/NĐ-CP không đơn thuần là văn bản kỹ thuật về đấu thầu mà còn phản ánh tư duy quản trị và tâm lý xã hội đáng chú ý:

​Về tâm lý xã hội: Việc phân định rõ ràng trường hợp phải và không phải đấu thầu, cùng với việc giảm số bộ hồ sơ giấy, giúp giảm bớt tâm lý e ngại, lo lắng thường thấy ở nhà đầu tư khi phải “dò đường” giữa các quy định chồng chéo. Sự rõ ràng của quy định tạo cảm giác an tâm, chủ động hơn cho nhà đầu tư khi lập kế hoạch triển khai dự án.

​Về quản trị công: Việc rút ngắn các mốc thời gian trong quy trình, đồng thời đẩy mạnh nộp hồ sơ qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, thể hiện xu hướng quản trị hiện đại — giảm thủ tục hành chính rườm rà, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan có thẩm quyền, bên mời thầu.

​Về giáo dục ý thức tuân thủ: Việc bổ sung các nội dung bắt buộc phải công khai trong quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư (mục tiêu, tiến độ, quy hoạch…) không chỉ phục vụ công tác giám sát của cơ quan quản lý, mà còn góp phần hình thành ý thức tự giác, minh bạch của các bên liên quan trong quá trình triển khai dự án.

IV.​LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

​Để nhà đầu tư và cơ quan có thẩm quyền thực hiện đúng và tận dụng tối đa các điểm mới của Nghị định 274/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 21/8/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra một số khuyến nghị:

​Rà soát lại dự án đang chuẩn bị: Đối chiếu dự án của mình với các quy định mới tại khoản 3 và khoản 5 Điều 4 để xác định chính xác dự án có thuộc diện phải đấu thầu hay được miễn, tránh chuẩn bị sai quy trình.

​Chủ động chuẩn bị hồ sơ tinh gọn: Tận dụng việc giảm số bộ hồ sơ (còn 01 bộ) và theo dõi lộ trình nộp hồ sơ qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại.

​Lưu ý các mốc thời gian đã được rút ngắn: Đặc biệt là thời hạn sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu theo Điều 17, để chủ động chuẩn bị và phản hồi kịp thời, tránh bị động, lỡ thời hạn.

​Doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo nên rà soát điều kiện miễn trừ: Kiểm tra xem doanh nghiệp mình có thuộc nhóm được miễn chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu hay không, để giảm bớt thủ tục khi tham gia lựa chọn nhà đầu tư.

​Thông điệp nhân văn: “Một quy định pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi nó được nhà đầu tư và cơ quan thực thi hiểu đúng, áp dụng đúng ngay từ đầu. Nghị định 274/2026/NĐ-CP không chỉ tháo gỡ những vướng mắc về ranh giới đấu thầu – miễn đấu thầu, mà còn góp phần xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và đáng tin cậy hơn.”

​THÔNG TIN LIÊN HỆ:

​Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị.

​Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp vướng mắc pháp lý liên quan đến đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư, hãy liên hệ qua hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.