BÀI 2, NGÀY 30/7/2026: NGHỊ ĐỊNH 272/2026/NĐ-CP – “MỞ KHÓA” CƠ CHẾ, THỦ TỤC CHO CÁC DỰ ÁN LƯỚI ĐIỆN VÀ ĐIỆN GIÓ NGOÀI KHƠI GIAI ĐOẠN 2026 – 2030

NGHỊ ĐỊNH 272/2026/NĐ-CP – “MỞ KHÓA” CƠ CHẾ, THỦ TỤC CHO CÁC DỰ ÁN LƯỚI ĐIỆN VÀ ĐIỆN GIÓ NGOÀI KHƠI GIAI ĐOẠN 2026 – 2030

Ngày 04/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030. Đây là văn bản then chốt, “cụ thể hóa” những chủ trương lớn của Quốc hội về năng lượng thành các quy trình, thủ tục, điều kiện có thể áp dụng ngay trong thực tiễn đầu tư, kinh doanh điện lực – từ việc điều chỉnh quy hoạch điện, khảo sát và đầu tư điện gió ngoài khơi, cho đến việc chấp thuận nhà đầu tư dự án lưới điện.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Nghị định 272/2026/NĐ-CP và đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho cơ quan quản lý nhà nước, nhà đầu tư, doanh nghiệp và người dân có liên quan.

1. BỐI CẢNH THỰC TIỄN – VÌ SAO CẦN NGHỊ ĐỊNH 272/2026/NĐ-CP?

An ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” đang đặt ngành điện Việt Nam trước áp lực chuyển dịch nhanh sang các nguồn năng lượng tái tạo, trong đó điện gió ngoài khơi được xác định là một trụ cột. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện thời gian qua cho thấy nhiều “điểm nghẽn” mang tính hệ thống:

• Việc điều chỉnh, cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh còn thiếu một quy trình thống nhất về hồ sơ, thẩm quyền và thời hạn giải quyết, khiến các dự án cấp bách bị chậm tiến độ.
• Điện gió ngoài khơi là lĩnh vực mới, vốn đầu tư lớn, rủi ro kỹ thuật – tài chính cao, nhưng trước đây thiếu quy định rõ ràng về điều kiện của đơn vị khảo sát, điều kiện của doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư, khiến nhà đầu tư nước ngoài lẫn trong nước đều e ngại, dè dặt “xuống tiền”.
• Việc chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án lưới điện (đường dây, trạm biến áp) – hạ tầng huyết mạch để giải tỏa công suất – chưa có cơ chế phối hợp minh bạch giữa các địa phương khi dự án đi qua nhiều tỉnh, thành phố.

Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội đã đặt ra khung cơ chế, chính sách mang tính đột phá cho giai đoạn 2026 – 2030, nhưng để đi vào cuộc sống, những cơ chế ấy cần được “luật hóa” thành trình tự, thủ tục, điều kiện, thời hạn cụ thể. Nghị định 272/2026/NĐ-CP chính là văn bản đảm nhận vai trò đó.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG NỘI DUNG CỐT LÕI CỦA NGHỊ ĐỊNH 272/2026/NĐ-CP
2. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Theo Điều 1 Nghị định 272/2026/NĐ-CP, Nghị định quy định chi tiết Điều 4, Điều 10, Điều 11, Điều 12 của Nghị quyết số 253/2025/QH15, đồng thời hướng dẫn thi hành 07 nhóm nội dung lớn:

• Nội dung, thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Điều kiện của đơn vị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Điều kiện của doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề xuất khảo sát dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Cơ chế phối hợp giữa cơ quan tiếp nhận hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư và cơ quan tiếp nhận hồ sơ đề nghị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP;
• Việc chấp thuận nhà đầu tư dự án đầu tư lưới điện theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 1 Nghị định 272/2026/NĐ-CP còn quy định biện pháp tổ chức thi hành điểm b, điểm c và điểm d khoản 1 Điều 15 của Nghị quyết số 253/2025/QH15. Về đối tượng áp dụng, Điều 2 Nghị định 272/2026/NĐ-CP nêu rõ: cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động điện lực hoặc có hoạt động khác liên quan đến điện lực tại Việt Nam đều thuộc phạm vi điều chỉnh – nghĩa là hầu như mọi chủ thể tham gia chuỗi giá trị ngành điện (từ cơ quan quản lý, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, các Tổng công ty Điện lực/Truyền tải điện, đến nhà đầu tư trong và ngoài nước) đều cần nắm vững Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

2. Thủ tục điều chỉnh, cập nhật quy hoạch điện lực và quy hoạch tỉnh (Điều 3, Điều 4)

Điều 3 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định rất chi tiết nội dung báo cáo điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực (khoản 1) và báo cáo điều chỉnh cập nhật phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh (khoản 2), đều phải thể hiện đủ 08 nội dung: cơ sở pháp lý và sự cần thiết điều chỉnh; hiện trạng hệ thống điện khu vực; quy mô, tiến độ và thông số chính của dự án; đánh giá ảnh hưởng đến đấu nối, khả năng giải tỏa công suất và an toàn vận hành; các giải pháp đồng bộ về nguồn, lưới điện; đánh giá sơ bộ hiệu quả; đánh giá mối liên kết với hạ tầng trên địa bàn; và kết luận, kiến nghị.

Về thành phần hồ sơ, khoản 3 Điều 3 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ phải có văn bản đề nghị, báo cáo điều chỉnh, văn bản góp ý của Tổng công ty Điện lực/Truyền tải điện quốc gia và các cơ quan liên quan, cùng sơ đồ, tài liệu kèm theo. Đáng chú ý, khoản 5 Điều 3 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ được nộp qua môi trường điện tử, trường hợp tài liệu dung lượng lớn thì cung cấp đường dẫn hoặc mã QR – thể hiện rõ định hướng số hóa thủ tục hành chính.

Điều 4 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định trình tự, thủ tục với các mốc thời hạn cụ thể: cơ quan chủ trì thẩm định kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ trong 03 ngày làm việc; tổ chức thẩm định trong 15 ngày làm việc; lấy ý kiến các cơ quan liên quan trong 02 ngày làm việc (trả lời trong 07 ngày làm việc, quá hạn coi như đồng thuận); hoàn thiện hồ sơ trong 05 ngày làm việc; lập báo cáo thẩm định và dự thảo văn bản phê duyệt trong 05 ngày làm việc; cấp có thẩm quyền phê duyệt trong 03 ngày làm việc cuối cùng. Toàn bộ quy trình được “định lượng hóa” rõ ràng về thời gian theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP, giúp nhà đầu tư và địa phương chủ động lập kế hoạch.

3. Điều kiện của đơn vị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi (Điều 5, Điều 6)

Khoản 2 Điều 5 Nghị định 272/2026/NĐ-CP đặt ra 03 nhóm điều kiện bắt buộc đối với đơn vị đề nghị giao khu vực biển để khảo sát phục vụ phát triển dự án điện gió ngoài khơi:

• Về vốn: có vốn chủ sở hữu tối thiểu 01 tỷ đồng cho mỗi MW điện gió ngoài khơi đề nghị khảo sát theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Về năng lực: phải đáp ứng điều kiện, năng lực theo quy định tại Nghị định số 58/2025/NĐ-CP theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Về cam kết tài chính: cam kết không yêu cầu hoàn trả kinh phí khảo sát trong mọi trường hợp (trừ doanh nghiệp nhà nước được giao nhiệm vụ) theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

Khoản 3 Điều 5 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định tài liệu chứng minh năng lực tài chính gồm báo cáo tài chính 02 năm gần nhất được kiểm toán, cam kết hỗ trợ tài chính của công ty mẹ, hoặc tài liệu tương đương. Điều 6 Nghị định 272/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế xử lý chi phí khảo sát và chi phí lập hồ sơ trong trường hợp doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện khảo sát để đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

4. Điều kiện của doanh nghiệp đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi (Điều 7, Điều 8)

Điều 7 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư phải có vị trí, tọa độ, diện tích khu vực biển; số liệu tốc độ gió, điều kiện địa chất, khí tượng hải văn; phương án đấu nối; và đề xuất các mốc tiến độ.

Điều kiện về năng lực tài chính theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 272/2026/NĐ-CP gồm:

• Vốn chủ sở hữu tham gia dự án không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư và có cam kết cho vay của tổ chức tín dụng theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng thêm các điều kiện liên quan và có tỷ lệ vốn góp tối thiểu 15% theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Doanh nghiệp trong nước có tỷ lệ vốn góp tối thiểu 5% theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

Khoản 2 Điều 8 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định trường hợp nhà đầu tư là liên danh từ 02 doanh nghiệp trở lên, điều kiện vốn chủ sở hữu được tính bằng tổng năng lực các thành viên, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia.

5. Cơ chế tiếp nhận, giải quyết hồ sơ và chấp thuận nhà đầu tư dự án lưới điện (Điều 9, Điều 10, Điều 11)

Đối với dự án điện gió ngoài khơi giai đoạn 2025 – 2030, Điều 9 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ tiếp nhận hồ sơ giao khu vực biển sau khi Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Đối với giai đoạn 2031 – 2035, Điều 10 Nghị định 272/2026/NĐ-CP giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi có điểm gom công suất.

Điều 11 Nghị định 272/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc chấp thuận nhà đầu tư dự án kinh doanh lưới điện. Đối với dự án đi qua từ 02 tỉnh trở lên, hồ sơ nộp tại UBND cấp tỉnh nơi có vị trí điểm đầu đường dây theo quy hoạch theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP. Trình tự giải quyết gồm 10 ngày làm việc kiểm tra hồ sơ, 15 ngày làm việc lập báo cáo trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh, và 05 ngày làm việc ban hành Quyết định chấp thuận nhà đầu tư theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

“Chính sách hay đến đâu mà thủ tục rối, thời hạn mập mờ thì cũng khó đi vào cuộc sống. Điểm mạnh của Nghị định 272/2026/NĐ-CP chính là đã ‘lượng hóa’ gần như mọi mốc thời gian – từ 02 ngày, 03 ngày cho đến 15 ngày làm việc – giúp cả cơ quan nhà nước lẫn nhà đầu tư đều có một ‘kim chỉ nam’ rõ ràng để đối chiếu, giám sát tiến độ.” – ThS. Nguyễn Hữu Long

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN” TRONG MỘT VĂN BẢN KỸ THUẬT

1. Góc nhìn tâm lý: Giải tỏa tâm lý e ngại và bất định của nhà đầu tư trước các rủi ro pháp lý nhờ các quy định rành mạch, minh bạch về điều kiện và thủ tục tại Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
2. Góc nhìn quản trị công: Thể hiện tư duy quản trị hiện đại khi phân định rõ vai trò, trách nhiệm và thời hạn xử lý của từng cơ quan, kèm chế tài “quá thời hạn không trả lời được xem là thống nhất” theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
3. Góc nhìn giáo dục pháp luật: Xây dựng văn hóa tuân thủ và minh bạch tài chính, hướng nhà đầu tư đến việc chuẩn bị hồ sơ trung thực, thực chất ngay từ đầu theo Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
4. KHUYẾN NGHỊ THỰC TIỄN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để thụ hưởng tối đa hiệu quả của Nghị định 272/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 04/7/2026 đến hết ngày 31/12/2030 theo Điều 13 Nghị định 272/2026/NĐ-CP), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 05 khuyến nghị hành động:

• Rà soát năng lực tài chính trước khi nộp hồ sơ: Doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ lưỡng với các ngưỡng vốn tại Điều 5 và Điều 8 Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Chủ động nộp hồ sơ qua môi trường điện tử: Tận dụng quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 272/2026/NĐ-CP để gắn đường dẫn hoặc mã QR đối với tài liệu dung lượng lớn.
• Bám sát các mốc thời hạn luật định: Lập bảng theo dõi tiến độ theo các mốc 03 – 05 – 07 – 10 – 15 ngày làm việc quy định tại Điều 4 và Điều 11 Nghị định 272/2026/NĐ-CP.
• Cân nhắc hình thức liên danh: Giải pháp cộng gộp năng lực theo khoản 2 Điều 8 Nghị định 272/2026/NĐ-CP giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia dự án lớn.
• Xác định đúng thẩm quyền đối với dự án lưới điện liên tỉnh: Nộp hồ sơ tại UBND cấp tỉnh nơi có điểm đầu đường dây theo điểm b khoản 1 Điều 11 Nghị định 272/2026/NĐ-CP.

Thông điệp từ chuyên gia “Cải cách thể chế trong lĩnh vực năng lượng không chỉ là câu chuyện của những con số MW hay tỷ đồng vốn đầu tư, mà còn là câu chuyện của niềm tin… Nghị định 272/2026/NĐ-CP, khi được thực thi nghiêm túc, sẽ là một trong những viên gạch quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.