Lợi dụng nhiệm vụ chăm sóc người bệnh để tráo thuốc, chiếm đoạt thuốc mang bán không chỉ xâm phạm tài sản mà còn đặt sức khỏe, tính mạng của sản phụ trước nguy cơ nghiêm trọng.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại khoa Sản của một bệnh viện công, một điều dưỡng được phân công quản lý, cấp phát và thực hiện thuốc cho người bệnh. Lợi dụng việc trực tiếp tiếp cận tủ thuốc và hồ sơ điều trị, điều dưỡng này lén lấy các lọ thuốc kháng sinh có giá trị cao của bệnh nhân, thay bằng các lọ nước cất vô trùng có hình thức tương tự rồi thực hiện tiêm cho sản phụ theo lịch điều trị.

Sau đó, điều dưỡng mang số thuốc thật ra ngoài để bán cho người khác nhằm thu lợi cá nhân. Hành vi chỉ bị phát hiện khi bộ phận dược kiểm tra đối chiếu số lượng thuốc thực tế với hồ sơ cấp phát và phát hiện lượng thuốc kháng sinh bị thiếu bất thường.

Vụ việc không chỉ gây thiệt hại về tài sản cho bệnh nhân và bệnh viện mà còn có nguy cơ làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị của sản phụ, đặc biệt trong giai đoạn cần được theo dõi và điều trị nhiễm khuẩn sau sinh.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản

Điều 355 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản. Điểm cốt lõi của tội danh này là người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng vị trí, quyền hạn của mình để chiếm đoạt tài sản mà mình có điều kiện tiếp cận hoặc quản lý.

Trong tình huống trên, điều dưỡng được giao nhiệm vụ liên quan đến thuốc của người bệnh nhưng lại lợi dụng vị trí công tác để lấy thuốc có giá trị, thay thế bằng chất khác rồi đưa thuốc thật ra ngoài bán. Đây là dấu hiệu cần được cơ quan có thẩm quyền xác minh về hành vi chiếm đoạt, giá trị tài sản, quyền hạn thực tế của người điều dưỡng và mục đích vụ lợi.

2. Nguyên tắc xử lý nghiêm hành vi lợi dụng nhiệm vụ trong cơ sở y tế

Điều 355 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ Điều 355. Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản

1. Người nào lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 06 năm:

a) Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm……….”

Áp dụng vào tình huống:

• Nếu quá trình điều tra xác định người điều dưỡng đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt thuốc thuộc quyền quản lý hoặc tài sản của người khác nhằm thu lợi cá nhân thì có căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản theo Điều 355 Bộ luật Hình sự. Mức hình phạt cụ thể phải căn cứ vào giá trị tài sản chiếm đoạt, tình tiết của vụ án và các yếu tố khác được pháp luật hình sự quy định.

Kết luận pháp lý: Nếu được chứng minh đầy đủ các dấu hiệu của tội phạm, hành vi của điều dưỡng không còn là vi phạm nội quy nghề nghiệp đơn thuần mà có thể bị xử lý hình sự theo Điều 355 Bộ luật Hình sự. Đồng thời, trách nhiệm đối với hậu quả sức khỏe của sản phụ và các trách nhiệm pháp lý khác cũng cần được xem xét độc lập trên cơ sở kết quả điều tra.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Trong môi trường y tế, người bệnh đặt niềm tin vào nhân viên y tế trong những thời điểm dễ tổn thương nhất. Việc một điều dưỡng lợi dụng sự tin tưởng đó để chiếm đoạt thuốc vì tiền không chỉ phản ánh sự lệch chuẩn về đạo đức nghề nghiệp mà còn có thể tạo ra tâm lý bất an cho bệnh nhân, gia đình và đồng nghiệp. Đặc biệt, việc tráo thuốc khiến người bệnh có nguy cơ không nhận được đúng phương pháp điều trị được chỉ định. Vì vậy, giáo dục đạo đức nghề nghiệp phải gắn với trách nhiệm bảo vệ người bệnh, ý thức về hậu quả của từng quyết định và nguyên tắc không được đặt lợi ích cá nhân lên trên an toàn người bệnh.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Bệnh viện cần coi thuốc là tài sản đặc biệt cần được kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhập kho, bảo quản, cấp phát đến sử dụng. Khi phát hiện chênh lệch, phải nhanh chóng rà soát kho dược, đối chiếu sổ sách, phiếu lĩnh thuốc, hồ sơ bệnh án và dữ liệu cấp phát để xác định số lượng thiếu, thời điểm phát sinh và người có quyền tiếp cận. Nếu có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ và chứng cứ phải được bảo toàn, đồng thời chuyển hoặc cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền để xác minh, điều tra và xử lý theo quy định; không được tự ý che giấu hoặc giải quyết nội bộ nhằm bỏ qua dấu hiệu vi phạm.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Tạm thời kiểm soát và bảo toàn số thuốc: Bệnh viện cần rà soát ngay số thuốc tại khoa Sản và kho dược, kiểm soát các lô thuốc có liên quan, lập biên bản về số lượng thực tế và bảo quản nguyên trạng các tài liệu, chứng từ liên quan.
2. Bước 2 – Đối chiếu hồ sơ cấp phát và điều trị: Thực hiện đối chiếu giữa phiếu lĩnh thuốc, sổ theo dõi, hồ sơ bệnh án, số lượng thuốc xuất – nhập – tồn và việc sử dụng thuốc cho từng bệnh nhân để xác định chính xác thời điểm và số lượng thuốc bị thiếu hoặc bị thay thế.
3. Bước 3 – Bảo vệ quyền lợi và an toàn của người bệnh: Đối với những sản phụ có liên quan, bệnh viện cần rà soát việc sử dụng thuốc và tình trạng điều trị, kịp thời thực hiện các biện pháp chuyên môn cần thiết theo chỉ định của bác sĩ, đồng thời thông tin phù hợp cho người bệnh và gia đình theo quy định.
4. Bước 4 – Làm rõ trách nhiệm của cá nhân liên quan: Cần xác minh ai có quyền tiếp cận thuốc, ai thực hiện cấp phát, ai ký nhận, ai quản lý tủ thuốc và ai có liên quan đến việc đưa thuốc ra khỏi bệnh viện. Việc xác định trách nhiệm phải dựa trên chứng cứ khách quan, tránh kết luận hoặc quy trách nhiệm khi chưa có căn cứ.

Thông điệp: Trong bệnh viện, một lọ thuốc không chỉ là một tài sản có giá trị tiền bạc mà còn gắn với cơ hội điều trị của người bệnh.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.