Một sai sót trong khâu cấp phát thuốc, xuất phát từ sự thiếu tập trung của người có chuyên môn, có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng và đặt ra trách nhiệm pháp lý khi người bệnh tử vong.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một nhà thuốc thuộc bệnh viện, một bệnh nhân đến nhận thuốc điều trị tăng huyết áp theo đơn. Trong quá trình cấp phát, dược sĩ do thiếu tập trung, đồng thời mải sử dụng điện thoại để lướt mạng và chốt đơn bán hàng ngoài giờ dạy, đã cấp nhầm thuốc hạ đường huyết thay cho thuốc huyết áp.

Người bệnh sử dụng thuốc theo hướng dẫn và sau đó xuất hiện tình trạng bất thường, được đưa đi cấp cứu nhưng không qua khỏi. Việc xác minh cho thấy có sự nhầm lẫn trong quá trình cấp phát thuốc và cần làm rõ mối quan hệ giữa sai sót này với hậu quả tử vong.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm do vi phạm quy tắc nghề nghiệp

Trường hợp người có chuyên môn vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp và đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm thì có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Nếu làm chết 02 người trở lên thì khung hình phạt tăng lên từ 05 năm đến 12 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm dựa trên hành vi, lỗi và hậu quả

Điều 129 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ 1. Người nào vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

Áp dụng vào tình huống:

• Việc cấp nhầm thuốc không tự động đồng nghĩa với việc dược sĩ phạm tội. Cơ quan có thẩm quyền cần xác định người này có vi phạm quy tắc nghề nghiệp hay không, lỗi là vô ý, thuốc được cấp nhầm có phải là nguyên nhân dẫn đến hậu quả tử vong hay không và giữa hành vi vi phạm với hậu quả có quan hệ nhân quả.

Kết luận pháp lý: Nếu chứng minh được hành vi vi phạm quy tắc nghề nghiệp, lỗi vô ý và mối quan hệ nhân quả với cái chết của bệnh nhân thì người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 129, với khung cơ bản từ 01 năm đến 05 năm tù; đồng thời có thể bị cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm. Không thể kết luận trước rằng người này đương nhiên bị “tước chứng chỉ hành nghề vĩnh viễn”.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Sai sót chết người do cẩu thả, lơ là trong vị trí kiểm soát dược phẩm là lời cảnh báo nghiêm khắc về trách nhiệm nghề nghiệp của người làm công tác y tế. Một phút thiếu tập trung khi kiểm tra và cấp phát thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Vì vậy, người hành nghề cần đặt nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho người bệnh lên trên các hoạt động cá nhân trong thời gian thực hiện nhiệm vụ.

Khi sự cố xảy ra, cơ sở y tế cần trung thực trong việc xác minh nguyên nhân, quan tâm đến gia đình người bệnh và không che giấu sai sót. Về giáo dục nghề nghiệp, đây cũng là bài học về kỷ luật, đạo đức và văn hóa an toàn trong môi trường y tế.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Sự cố cho thấy lỗ hổng trong quy trình kiểm soát dược phẩm tại cơ sở. Bệnh viện cần hạn chế các yếu tố gây mất tập trung trong khi cấp phát thuốc, tăng cường kiểm tra đơn thuốc, tên thuốc, hàm lượng và người nhận trước khi giao thuốc. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra chéo đối với những trường hợp có nguy cơ nhầm lẫn cao.

Thông điệp: Trong ngành y tế, không có “sai sót nhỏ” khi hậu quả có thể liên quan đến tính mạng con người.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Khẩn trương xác minh và bảo toàn hồ sơ: Cơ sở y tế cần rà soát đơn thuốc, phiếu cấp phát, hồ sơ điều trị, loại thuốc đã giao và toàn bộ diễn biến sau khi người bệnh sử dụng thuốc. Các tài liệu liên quan phải được bảo quản đầy đủ để phục vụ việc xác định nguyên nhân.
2. Bước 2 – Xác định chính xác nguyên nhân tử vong: Cần làm rõ tình trạng sức khỏe của người bệnh, loại thuốc thực tế đã sử dụng, liều lượng, thời điểm sử dụng và các yếu tố liên quan khác. Chỉ khi có đủ căn cứ chuyên môn mới có thể xác định việc cấp nhầm thuốc có phải là nguyên nhân dẫn đến tử vong hay không.
3. Bước 3 – Đánh giá trách nhiệm của người cấp phát thuốc: Cần xác định quy trình cấp phát thuốc tại cơ sở, nhiệm vụ của dược sĩ, việc kiểm tra đơn thuốc và nguyên nhân dẫn đến sai sót. Nếu việc sử dụng điện thoại cá nhân khiến người thực hiện mất tập trung và vi phạm quy trình chuyên môn thì đây là tình tiết cần được xem xét khi đánh giá trách nhiệm.
4. Bước 4 – Xử lý đúng trách nhiệm pháp lý: Nếu đủ căn cứ về hành vi vi phạm quy tắc nghề nghiệp, lỗi vô ý và hậu quả chết người, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 129 Bộ luật Hình sự. Bên cạnh trách nhiệm hình sự, các vấn đề về bồi thường thiệt hại và trách nhiệm của cơ sở y tế cũng cần được xem xét theo quy định pháp luật có liên quan.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.