Đứng trước ca sinh khó, sản phụ cần được bảo đảm an toàn và lựa chọn nơi khám chữa bệnh phù hợp chứ không phải trở thành đối tượng để trục lợi.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Tại một bệnh viện công, một bác sĩ khoa sản trực tiếp thăm khám cho sản phụ có dấu hiệu đẻ khó. Thay vì tư vấn khách quan về tình trạng sức khỏe và các phương án điều trị, bác sĩ liên tục yêu cầu sản phụ chuyển sang một bệnh viện tư nhân nơi mình đang làm thêm ngoài giờ, đồng thời cho rằng nếu không chuyển thì việc sinh con sẽ có nhiều rủi ro.

Do lo lắng cho tính mạng của mình và em bé, sản phụ buộc phải làm theo. Khi sang bệnh viện tư, sản phụ được thông báo chi phí sinh và các dịch vụ liên quan ở mức cao hơn đáng kể so với dự kiến ban đầu. Sau đó, gia đình nghi ngờ bác sĩ đã lợi dụng tình trạng hoảng sợ của sản phụ để hướng người bệnh sang cơ sở tư nhân nhằm hưởng lợi.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về hành vi gợi ý chuyển người bệnh nhằm trục lợi

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 nghiêm cấm hành vi kê đơn, chỉ định dịch vụ kỹ thuật, thiết bị y tế, gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác hoặc có hành vi khác nhằm trục lợi. Đây là quy định trực tiếp liên quan đến hành vi của bác sĩ trong tình huống trên.

Đối với viên chức, Điều 35 Luật Viên chức 2025 quy định viên chức vi phạm pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ, có thể bị áp dụng các hình thức kỷ luật gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức đối với viên chức quản lý hoặc buộc thôi việc.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi trục lợi trong khám bệnh, chữa bệnh

Theo khoản 9 Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023:

“ Kê đơn thuốc, chỉ định thực hiện các dịch vụ kỹ thuật, thiết bị y tế, gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác hoặc có hành vi khác nhằm trục lợi.”

Áp dụng vào tình huống:

• Nếu bác sĩ thực sự xác định sản phụ cần chuyển cơ sở để bảo đảm an toàn chuyên môn thì việc chuyển phải dựa trên yêu cầu điều trị và được tư vấn phù hợp.
• Nếu bác sĩ lợi dụng tình trạng lo lắng của sản phụ để ép hoặc gợi ý chuyển sang bệnh viện tư nơi mình làm thêm nhằm hưởng lợi thì có dấu hiệu vi phạm hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 9 Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
• Bệnh viện công cần xác minh hồ sơ bệnh án, quá trình tư vấn, chỉ định chuyển người bệnh và mối quan hệ lợi ích của bác sĩ với cơ sở tư nhân.
• Nếu xác định có vi phạm, viên chức có thể bị xem xét xử lý kỷ luật theo tính chất, mức độ vi phạm theo Điều 35 Luật Viên chức 2025.

Kết luận pháp lý: Hành vi cố ý gợi ý hoặc ép người bệnh chuyển sang cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác nhằm trục lợi là hành vi bị Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 nghiêm cấm. Nếu bác sĩ là viên chức và có hành vi vi phạm, việc xử lý kỷ luật phải căn cứ tính chất, mức độ và quy định pháp luật có liên quan.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Trục lợi kinh tế trên sự hoảng sợ, lo lắng của thai phụ: Sản phụ trong tình trạng đẻ khó thường có tâm lý bất an, dễ phụ thuộc vào nhận định của bác sĩ. Việc lợi dụng tâm lý này để hướng người bệnh đến một cơ sở nhằm thu lợi làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin đối với người hành nghề.
• Vi phạm nghiêm trọng y đức và quy tắc ứng xử: Người hành nghề cần đặt an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người bệnh lên hàng đầu; mọi tư vấn phải trung thực, khách quan và dựa trên nhu cầu chuyên môn.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

• Bệnh viện cần kiểm soát xung đột lợi ích đối với nhân viên có hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ tại cơ sở khác.
• Cần xây dựng cơ chế giám sát việc tư vấn, chỉ định và chuyển người bệnh, đặc biệt đối với các trường hợp cấp cứu, sản khoa và ca bệnh có nguy cơ cao.
• Khi có phản ánh, bệnh viện cần tiếp nhận, xác minh hồ sơ và làm rõ trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm quản lý; không để lợi ích cá nhân làm ảnh hưởng đến quyền lợi và tài sản của người bệnh.
• Về kỷ luật, không nên mặc nhiên kết luận “cách chức, hạ bậc lương” nếu chưa xác định đúng tư cách chức vụ và căn cứ pháp luật. Điều 35 Luật Viên chức 2025 quy định các hình thức kỷ luật gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức đối với viên chức quản lý và buộc thôi việc. (Thư Viện Pháp Luật)

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Xác minh khách quan: Rà soát hồ sơ bệnh án, chỉ định chuyên môn, nội dung tư vấn và quá trình chuyển người bệnh để xác định việc chuyển viện có thực sự cần thiết về mặt chuyên môn hay không.
2. Bước 2 – Làm rõ xung đột lợi ích: Kiểm tra mối quan hệ làm thêm ngoài giờ của bác sĩ với bệnh viện tư và các lợi ích kinh tế nếu có từ việc chuyển người bệnh.
3. Bước 3 – Bảo vệ quyền lợi người bệnh: Tiếp nhận phản ánh của sản phụ, giải thích rõ quyền lựa chọn cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và bảo đảm người bệnh không bị gây sức ép trong quá trình điều trị.
4. Bước 4 – Xử lý trách nhiệm: Nếu xác định bác sĩ có hành vi gợi ý chuyển người bệnh nhằm trục lợi, bệnh viện và cơ quan có thẩm quyền cần xử lý theo quy định pháp luật, đồng thời rà soát cơ chế quản lý hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ của viên chức.

Thông điệp: Trong môi trường y tế, sự tin tưởng của người bệnh là giá trị không thể đánh đổi bằng lợi ích kinh tế.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.