QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG VÀ AN TOÀN CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG THEO THÔNG TƯ 32/2026/TT-BXD: BẢO VỆ TÍNH MẠNG, TÀI SẢN VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO CỘNG ĐỒNG

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG VÀ AN TOÀN CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG THEO THÔNG TƯ 32/2026/TT-BXD: BẢO VỆ TÍNH MẠNG, TÀI SẢN VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO CỘNG ĐỒNG

An toàn công trình xây dựng – từ những căn hộ chung cư cao tầng, trung tâm thương mại đến các công trình hạ tầng công cộng – luôn là yếu tố liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của mọi người dân. Việc quản lý chặt chẽ chất lượng thi công, thực hiện quan trắc, kiểm định và bảo trì công trình không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là trách nhiệm đạo đức xã hội.

Ngày 22/06/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BXD quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 207/2026/NĐ-CP ngày 15/06/2026 của Chính phủ về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng. Thông tư này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc siết chặt kỷ cương, minh bạch hóa quy trình kiểm soát an toàn công trình.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Giáo dục & Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết tuyên truyền phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những điểm cốt lõi nhất của Thông tư 32/2026/TT-BXD và mang đến những định hướng thiết thực cho cộng đồng, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG NGHÕA MỤC AN TOÀN VÀ TÂM LÝ BẤT AN TRONG CỘNG ĐỒNG

Thực tế thời gian qua ghi nhận không ít nỗi lo ngại của người dân liên quan đến an toàn công trình xây dựng:

• Tâm lý lo âu về chất lượng công trình sống và làm việc:Những lo lắng về hiện tượng lún, nứt, nghiêng ở các chung cư, tòa nhà cao tầng hay sự cố công trình công cộng luôn tạo ra sự bất an tâm lý lớn cho cộng đồng.
• Thực trạng “buông lỏng” hoặc đối phó trong kiểm định, quan trắc:Một số nhà thầu hoặc chủ đầu tư trước đây chưa coi trọng công tác thí nghiệm vật liệu, quan trắc biến dạng hoặc kiểm định định kỳ, dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn sự cố nghiêm trọng.
• Thiếu thông tin công khai về tuổi thọ công trình:Người dân và người sử dụng công trình thường rơi vào thế thụ động, không nắm được thời hạn sử dụng theo thiết kế cũng như tình trạng an toàn thực tế của công trình.

Thông tư số 32/2026/TT-BXD ra đời chính là “hành lang pháp lý chuẩn mực” nhằm khắc phục triệt để các tồn tại trên.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “HÀNH LANG CHUẨN MỰC” TỪ THÔNG TƯ 32/2026/TT-BXD

Thông tư 32/2026/TT-BXD thiết lập các quy định chi tiết, minh bạch về kiểm soát chất lượng từ khâu thi công đến giai đoạn vận hành, khai thác. Dưới đây là 5 điểm quan trọng nhất người dân và doanh nghiệp cần nắm vững:

1. Kế hoạch tổ chức thí nghiệm vật liệu và kết cấu (Điều 2)

Nhà thầu thi công xây dựng bắt buộc phải lập kế hoạch tổ chức thí nghiệm chi tiết dựa trên thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng đối với các đối tượng: vật liệu, cấu kiện, kết cấu và thiết bị công trình. Mọi sự điều chỉnh kế hoạch thí nghiệm đều phải được chủ đầu tư chấp thuận trước khi thực hiện.

2. Quan trắc công trình trong quá trình thi công và cơ chế “Quan trắc độc lập” (Điều 3)

• Nhà thầu thi công phải lập đề cương quan trắc trình chủ đầu tư phê duyệt.
• Khi kết quả quan trắc vượt giới hạn cho phép hoặc có dấu hiệu bất thường ảnh hưởng an toàn chịu lực, nhà thầu phải báo cáo ngay bằng văn bản cho chủ đầu tư và nhà thầu thiết kế để xử lý.
• Điểm đột phá bảo vệ tính trung thực:Nếu kết quả quan trắc của nhà thầu thi công có dấu hiệu không trung thực hoặc không tin cậy, chủ đầu tư được quyền lựa chọn nhà thầu quan trắc độc lập để kiểm tra lại. Nếu phát hiện sai sót/vi phạm, nhà thầu thi công phải khắc phục và chịu toàn bộ chi phí quan trắc độc lập.

3. Quy trình kiểm định xây dựng và tính độc lập khách quan (Điều 4)

Kiểm định xây dựng bao gồm kiểm định chất lượng bộ phận/công trình, xác định nguyên nhân hư hỏng/sự cố, và kiểm định vật liệu. Đặc biệt, trường hợp kiểm định theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức kiểm định bắt buộc phải độc lập hoàn toàn với chủ đầu tư, chủ sở hữu, nhà thầu thiết kế, thi công, giám sát… để bảo đảm kết quả khách quan tuyệt đối.

4. Quan trắc bắt buộc phục vụ công tác bảo trì công trình (Điều 6 & Phụ lục)

Thông tư quy định cụ thể danh mục các công trình dân dụng, công nghiệp nhẹ, hạ tầng kỹ thuật bắt buộc phải thực hiện quan trắc trong quá trình khai thác, sử dụng:

• Nhà, kết cấu dạng nhà, công trình nhiều tầng có sàn, công trình nhịp lớn (Cấp đặc biệt).
• Công trình dạng cột, trụ, tháp (Cấp I trở lên).
• Sân vận động, nhà thi đấu thể thao có khán đài (Cấp I trở lên). Nội dung quan trắc tập trung vào các kết cấu chịu lực chính (giàn mái, hệ khung, khán đài, si lô…) nhằm theo dõi các thông số biến dạng nghiêng, lún, nứt, võng, chuyển vị.

5. Báo cáo và công khai công trình hết thời hạn sử dụng (Điều 7)

Chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm báo cáo cơ quan nhà nước về công trình hết thời hạn sử dụng theo thiết kế. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ công bố công khai các công trình này trên trang thông tin điện tử để người dân và cộng đồng nắm rõ.

Hiệu lực thi hành: Thông tư 32/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC & QUẢN TRỊ: “TẠO ĐỘNG LỰC TỰ GIÁC VÀ XÂY DỰNG XÃ HỘI AN TOÀN”

Dưới góc độ chuyên môn tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 32/2026/TT-BXD mang giá trị sâu sắc về mặt quản trị và tâm lý xã hội:

1. Giải tỏa tâm lý bất an, củng cố niềm tin cộng đồng:

• Việc công khai danh mục công trình hết thời hạn sử dụng và áp dụng cơ chế quan trắc độc lập giúp loại bỏ tâm lý nghi ngờ của người dân về chất lượng công trình. Khi thông tin được minh bạch, niềm tin của xã hội đối với sự an toàn của môi trường sống được củng cố vững chắc.
  2. Giáo dục ý thức trách nhiệm và văn hóa tuân thủ trong xây dựng:
• Các chế tài về chi phí quan trắc độc lập và trách nhiệm khắc phục khi khai báo sai lệch đánh mạnh vào ý thức của nhà thầu. Điều này giáo dục tính tự giác, tinh thần trách nhiệm với sinh mạng con người và đạo đức nghề nghiệp của các bên tham gia hoạt động xây dựng.
  3. Nâng tầm tư duy quản trị rủi ro chủ động (Hậu kiểm & Bảo trì):
• Thông tư dịch chuyển tư duy từ “chờ sự cố mới khắc phục” sang “chủ động phòng ngừa thông qua quan trắc định kỳ và bảo trì liên tục”. Đây là nguyên lý quản trị hiện đại, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và kéo dài tuổi thọ tài sản công trình.

1. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các chủ đầu tư, doanh nghiệp xây dựng và cộng đồng người dân thực hiện hiệu quả Thông tư 32/2026/TT-BXD từ ngày 01/07/2026, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị then chốt:

1. Đối với Chủ đầu tư và Nhà thầu thi công:

• Chủ động lập và rà soát kế hoạch thí nghiệm, quan trắc:Không xem công tác quan trắc, thí nghiệm là thủ tục “trên giấy”, mà phải coi đó là công cụ bảo vệ uy tín và an toàn pháp lý cho chính doanh nghiệp.
• Đảm bảo tính trung thực của dữ liệu:Tuyệt đối không gian dối số liệu quan trắc, vì cơ chế kiểm tra độc lập và truy cứu trách nhiệm tại Thông tư 32 rất nghiêm khắc.
  2. Đối với Chủ sở hữu và Ban quản lý công trình (Chung cư, Trung tâm thương mại, Sân vận động):
• Đưa nội dung quan trắc vào quy trình bảo trì bắt buộc:Đối với các công trình thuộc Phụ lục Thông tư 32 (Cấp I, Cấp đặc biệt), cần chủ động bố trí kinh phí và lựa chọn đơn vị đủ năng lực để quan trắc hệ kết cấu chịu lực theo đúng chu kỳ.
• Thực hiện nghĩa vụ báo cáo khi hết niên hạn:Chủ động lập báo cáo và phương án xử lý đối với công trình hết hạn sử dụng theo thiết kế để đảm bảo an toàn cho cư dân và người sử dụng.
  3. Đối với Người dân và Cộng đồng:
• Nâng cao nhận thức và quyền giám sát:Người dân có quyền yêu cầu Ban quản lý tòa nhà, chủ đầu tư cung cấp thông tin về công tác bảo trì, kiểm định an toàn. Chủ động tra cứu thông tin công trình hết hạn sử dụng trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Thông điệp nhân văn: “An toàn công trình xây dựng là gốc rễ của sự phát triển bền vững và bình yên xã hội. Thông tư 32/2026/TT-BXD không chỉ là tập hợp các quy định kỹ thuật khô khan, mà là cam kết pháp lý mang tính nhân văn sâu sắc nhằm bảo vệ mạng sống, sức khỏe và tài sản của mỗi người dân Việt Nam.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý về quản lý chất lượng công trình, tranh chấp xây dựng hoặc tư vấn quản trị, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:

• Website:vn
• Hotline:0898.627.762