BỔ NGUYÊN HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO TRƯỜNG PHỔ THÔNG TƯ THỤC: PHÂN TÍCH THÔNG TƯ 48/2026/TT-BGDĐT DƯỚI GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ & GIÁO DỤC

BỔ NGUYÊN HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO TRƯỜNG PHỔ THÔNG TƯ THỤC: PHÂN TÍCH THÔNG TƯ 48/2026/TT-BGDĐT DƯỚI GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ & GIÁO DỤC

Tác giả: ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, khối trường phổ thông tư thục đang ngày càng khẳng định vị thế quan trọng, đóng góp tích cực vào việc giảm tải cho hệ thống công lập và đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng, chất lượng cao của xã hội. Ngày 22/06/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư số 48/2026/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường tiểu học, trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học loại hình tư thục (có hiệu lực thi hành từ ngày 08/08/2026, thay thế Thông tư 40/2021/TT-BGDĐT).

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Giáo dục của ThS. Nguyễn Hữu Long, đây không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thuần túy về quản lý nhà nước, mà còn là bước tiến lớn tạo dựng môi trường giáo dục minh bạch, văn minh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, phụ huynh và đội ngũ nhà giáo.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ VÀ NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” CẦN THÁO GỠ TRONG KHỐI TƯ THỤC

Thực tiễn phát triển các trường phổ thông tư thục thời gian qua bên cạnh những kết quả tích cực đã bộc lộ không ít rào cản, mâu thuẫn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý xã hội và chất lượng giáo dục:

• Xung đột lợi ích và sự can thiệp thô bạo vào điều hành chuyên môn:Nhiều nhà đầu tư coi trường học như một đơn vị kinh doanh thuần túy, can thiệp sâu vào công tác quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng, gây ra tình trạng mất ổn định bộ máy và tâm lý bất an cho giáo viên.
• Biến động đội ngũ giáo viên và chất lượng giảng dạy:Tỷ lệ giáo viên thỉnh giảng quá cao tại một số cơ sở khiến tính liên tục, sự thấu hiểu tâm lý học sinh bị đứt gãy, thiếu tính bền vững trong môi trường sư phạm.
• Gánh nặng tài chính và rủi ro quyền lợi người học:Việc thu gộp các khoản thu ngoài quy định, tăng học phí đột ngột hoặc rủi ro khi trường giải thể, đổi chủ đầu tư làm cho phụ huynh luôn rơi vào trạng thái lo lắng, e ngại.

Thông tư 48/2026/TT-BGDĐT ra đời chính là giải pháp pháp lý kịp thời nhằm “chuẩn hóa” tổ chức, cân bằng lợi ích giữa Nhà đầu tư – Nhà trường – Người học.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ: NHỮNG ĐIỂM MỚI QUAN TRỌNG NHẤT CỦA THÔNG TƯ 48/2026/TT-BGDĐT
2. Phân định rõ ba quyền: Sở hữu – Quản trị – Điều hành (Điều 4 & Điều 6)

• Điều 4 và Điều 6 quy định nguyên tắc cốt lõi: Phân định rõ giữa quyền quản trị của Hội đồng trường và quyền quản lý, điều hành của Hiệu trưởng.
• Trường hợp nhà đầu tư là thành viên Hội đồng trường thì không được can thiệp trực tiếpvào hoạt động điều hành của Hiệu trưởng.
• Cơ chế giải quyết bất đồng:Trường hợp phát sinh vướng mắc trong quản trị, điều hành nội bộ, các bên trao đổi qua Hội đồng trường; nếu không thống nhất thì báo cáo cơ quan quản lý giáo dục giải quyết. Ranh giới này giúp bảo vệ tính độc lập chuyên môn của Nhà trường.

2. Chuẩn hóa Hội đồng trường và thiết lập Cơ chế kiểm soát nội bộ (Điều 5 & Điều 7)

• Hội đồng trường gồm từ 5 đến 15 thành viên (số lẻ), nhiệm kỳ 05 năm, đại diện cho nhà đầu tư, Ban giám hiệu, giáo viên và cả thành viên ngoài nhà trường. Thành lập và kiện toàn thông qua Hội nghị nhà đầu tư.
• Lần đầu tiên quy định chi tiết Cơ chế kiểm soát nội bộ (Điều 7)nhằm giám sát tài chính, tài sản, sự tuân thủ pháp luật. Người làm kiểm soát nội bộ không đồng thời giữ chức Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Kế toán trưởng để bảo đảm tính độc lập, khách quan.

3. Siết chặt quy định về định mức Giáo viên cơ hữu (Điều 11)

• Cấp Tiểu học:Tỷ lệ giáo viên cơ hữu bình quân tối thiểu đạt ít nhất 90% tổng số giáo viên.
• Cấp THCS và THPT:Tỷ lệ giáo viên cơ hữu tối thiểu đạt ít nhất 40% tổng số giáo viên.
• Giáo viên cơ hữu phải ký hợp đồng lao động từ 12 tháng trở lên hoặc không xác định thời hạn, bảo đảm đầy đủ chế độ BHXH, BHYT theo quy định của Luật Nhà giáo 2025 và Bộ luật Lao động.

4. Minh bạch Học phí và Thời gian học tập bổ sung (Điều 9 & Điều 15)

• Thời gian học bổ sung ngoài năm học:Không quá 04 tuần/năm học và TUYỆT ĐỐI KHÔNG THU HỌC PHÍ đối với thời gian này. Đối với cấp tiểu học, học tập bổ sung phải trên tinh thần TỰ NGUYỆN, đồng thuận của phụ huynh, không dạy trước chương trình năm học kế tiếp.
• Học phí và khoản thu dịch vụ:Phải công khai trước khi tuyển sinh hoặc đầu năm học. Khuyến khích công khai khung học phí cho toàn cấp học.

5. Bảo vệ tuyệt đối Quyền học tập của học sinh (Điều 13)

• Khoản 2 Điều 13 khẳng định: Việc thay đổi nhà đầu tư, chủ sở hữu, tổ chức lại hoặc chấm dứt hoạt động KHÔNG làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh. Trường hợp giải thể, nhà đầu tư phải hoàn trả học phí chưa sử dụng hoặc hỗ trợ chuyển trường cho học sinh.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC: GIÁ TRỊ NHÂN VĂN VÀ TẠO DỰNG MÔI TRƯỜNG AN TOÀN

Dưới góc nhìn tâm lý học giáo dục của ThS. Nguyễn Hữu Long, các điểm mới trong Thông tư 48 mang lại những tác động tích cực sâu sắc:

1. Tâm lý người thầy (Giải tỏa áp lực):Tỷ lệ giáo viên cơ hữu cao (90% ở tiểu học) giúp thầy cô yên tâm công tác, coi nhà trường là “môi trường gắn bó dài lâu”. Giáo viên có đủ thời gian thấu hiểu tâm sinh lý từng học sinh, tạo nên sự kết nối cảm xúc bền vững.
2. Môi trường phát triển của học sinh (Giảm tải áp lực):Quy định không thu học phí 4 tuần học bổ sung và cấm dạy trước chương trình tiểu học giúp trẻ em giữ được sự hứng thú học tập, tránh hiện tượng “chín sớm” hay quá tải áp lực tâm lý ngay từ đầu cấp.
3. An tâm cho phụ huynh (Tạo dựng niềm tin):Sự minh bạch về tài chính, học phí và cơ chế bảo vệ quyền học tập giúp phụ huynh an tâm khi đầu tư cho con em, chuyển từ trạng thái “nghi ngờ, thụ động” sang “đồng hành, tin tưởng”.

“Một môi trường giáo dục tư thục phát triển lành mạnh không thể chỉ dựa trên sự gia tăng cơ sở vật chất hay lợi nhuận tài chính, mà quan trọng hơn hết là sự an toàn về pháp lý cho nhà đầu tư, sự an tâm công tác của người thầy và sự an vui trong học tập của học sinh. Thông tư 48/2026/TT-BGDĐT đã chạm đúng điểm cân bằng nhân văn đó.”

– ThS. Nguyễn Hữu Long

1. KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP THỰC THI CHO CÁC BÊN LIÊN QUAN

Để Thông tư 48/2026/TT-BGDĐT đi vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất từ ngày 08/08/2026, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra các khuyến nghị thiết thực:

1. Đối với Nhà đầu tư và Hội đồng trường:Chủ động rà soát, ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động nội bộ; xây dựng bộ máy kiểm soát nội bộ đúng quy định; tôn trọng quyền điều hành chuyên môn của Hiệu trưởng.
2. Đối với Ban Giám hiệu và Hiệu trưởng:Nâng cao năng lực quản trị trường học; thực hiện nghiêm túc kế hoạch giáo dục; bảo lưu ý kiến chuyên môn và báo cáo cấp có thẩm quyền nếu có sự can thiệp trái pháp luật.
3. Đối với Giáo viên và Nhân sự hỗ trợ:Chủ động tìm hiểu quyền lợi, nghĩa vụ theo Luật Nhà giáo 2025 và Bộ luật Lao động; giao kết hợp đồng rõ ràng để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
4. Đối với Phụ huynh học sinh:Nắm vững quy định về học phí, thời gian học bổ sung và quyền học tập của con em để cùng nhà trường giám sát, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN:

Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn pháp lý, tái cấu trúc quản trị và giải tỏa vướng mắc tâm lý – giáo dục cho các trường phổ thông tư thục, nhà đầu tư, phụ huynh và giáo viên.

• Website:vn
• Hotline:0898.627.762