THÔNG TƯ 84/2026/TT-BQP VỀ NỘI QUY CƠ SỞ GIAM GIỮ PHẠM NHÂN TRONG QUÂN ĐỘI: NHỮNG ĐIỂM MỚI QUAN TRỌNG VÀ LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA

THÔNG TƯ 84/2026/TT-BQP VỀ NỘI QUY CƠ SỞ GIAM GIỮ PHẠM NHÂN TRONG QUÂN ĐỘI: NHỮNG ĐIỂM MỚI QUAN TRỌNG VÀ LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA

Trong hệ thống thi hành án hình sự Việt Nam, môi trường giam giữ thuộc Bộ Quốc phòng luôn có những đặc thù riêng biệt, đòi hỏi tính kỷ luật, sự nghiêm minh và chuẩn mực cao. Việc đảm bảo an ninh, an toàn trại giam gắn liền với công tác giáo dục, phục thiện cho người phạm tội là mục tiêu hàng đầu của pháp luật thi hành án.

Ngày 20/06/2026, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã chính thức ban hành Thông tư số 84/2026/TT-BQP quy định Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân trong Quân đội nhân dân. Thông tư này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế Thông tư số 89/2022/TT-BQP trước đây.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Giáo dục của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết tuyên truyền, phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Thông tư 84/2026/TT-BQP và mang đến những góc nhìn sâu sắc cho phạm nhân, thân nhân và cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” VÀ CẢM XÚC TRONG MÔI TRƯỜNG GIAM GIỮ

Thực tế cho thấy, quá trình chấp hành án phạt tù luôn đi kèm với những diễn biến tâm lý phức tạp và các rào cản ứng xử nếu thiếu một hành lang nội quy rõ ràng:

Câu chuyện cải tạo và chấp hành kỷ luật: Anh Văn Hùng (một phạm nhân đang chấp hành án) chia sẻ những ngày đầu vào trại giam, do chưa nắm rõ các quy định về lễ tiết, tác phong, cách xưng hô cũng như danh mục đồ dùng được phép mang vào buồng giam nên tâm lý luôn lo lắng, hoang mang và dễ dẫn đến những vi phạm không đáng có.

Câu chuyện của thân nhân đến thăm gặp: Chị Thanh Mai (Quảng Trị) khi đi thăm thân nhân chấp hành án tại trại giam quân đội thường gặp lúng túng về quy định trang phục, đồ vật được gửi, hay quy trình tiếp xúc lãnh sự, làm việc của các cơ quan liên quan.

Tâm lý chung của phạm nhân là sự khép kín, e ngại và đôi khi là phản ứng tiêu cực nếu không được hướng dẫn chuẩn mực. Trong khi đó, người nhà lại dễ rơi vào trạng thái xót xa, hoang mang. Thông tư 84/2026/TT-BQP ra đời chính là “kim chỉ nam” giúp minh bạch hóa mọi hoạt động, giải tỏa áp lực tâm lý và định hướng chuẩn mực hành vi cho tất cả các bên.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “HÀNH LANG CHUẨN MỰC” TỪ THÔNG TƯ 84/2026/TT-BQP

Thông tư 84/2026/TT-BQP đặt ra khung pháp lý chi tiết, mang tính nghiêm minh nhưng vô cùng nhân văn. Dưới đây là các điểm cốt lõi cần nắm vững:

1. Chuẩn hóa quy tắc xưng hô, giao tiếp và lễ tiết tác phong (Điều 6, Điều 7)

Về xưng hô: Trong giao tiếp, phạm nhân chỉ dùng tiếng Việt (trừ người nước ngoài, dân tộc thiểu số chưa biết tiếng Việt). Xưng hô với cán bộ là “tôi” – “cán bộ”; với khách là “tôi” – “quý khách”; trong sinh hoạt/lao động tập thể xưng “tôi” – “anh/chị”.

Về chào hỏi: Khi gặp cán bộ hoặc khách, phạm nhân đứng nghiêm cách xa từ 5m đến 7m, bỏ mũ/nón cầm tay phải và chào. Nếu đi theo tổ/đội, Tổ trưởng hoặc Đội trưởng hô tập thể đứng nghiêm và thay mặt chào.

Về di chuyển: Khi ra/vào cổng hoặc khu giam, nếu đi dưới 10 người thì đi 1 hàng dọc, cầm mũ/nón tay phải; từ 10 người trở lên đi 2 hàng dọc (hàng bên phải cầm mũ tay phải, hàng bên trái cầm mũ tay trái).

2. Hệ thống các hành vi bị nghiêm cấm rõ ràng, chặt chẽ (Điều 5)

Thông tư liệt kê chi tiết các hành vi cấm nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cơ sở giam giữ:

Nghiêm cấm trốn, tổ chức trốn; chống đối, kích động, lập hội nhóm, bè phái; xăm trổ, dâm ô, quan hệ tình dục (trừ quan hệ vợ chồng khi được phép).

Cấm đưa vào, chế tạo, tàng trữ đồ vật cấm, sử dụng rượu bia, chất kích thích; cấm tự sát, tự gây thương tích, đánh đập người khác.

Cấm tự ý đổi chỗ nằm; cho mượn, sửa chữa quần áo; tụ tập ăn uống, đánh bạc, cho vay mượn; cấm để móng tay dài, cắt tóc trọc đầu (trừ khi có chỉ định y tế), nam phạm nhân không được để râu, ria mép.

Cấm tàng trữ, sử dụng thiết bị điện tử, truyền bá văn hóa phản động, đồi trụy; cấm móc nối, phát tán thông tin trái phép ra bên ngoài.

3. Minh bạch quy định về đồ dùng cá nhân và chế độ sinh hoạt (Điều 8, Điều 9, Điều 11)

Đồ dùng được mang vào buồng giam: Phạm nhân được dùng quần áo, chăn, màn, chiếu, dép do cơ sở cấp; 01 gối vải cá nhân; đồ vệ sinh cá nhân bằng nhựa/vải; tranh ảnh, sách báo đã kiểm duyệt; thuốc theo chỉ định y tế và thùng xốp/giỏ nhựa/túi để đựng đồ ngăn nắp.

Trang phục: Chỉ mặc quần áo do cơ sở cấp, có in/đóng dấu chữ “PHẠM NHÂN” (phía trước quần, sau lưng áo). Khi tiếp xúc cán bộ, học tập, làm việc, gặp thân nhân phải mặc quần áo dài gọn gàng.

Tín ngưỡng, tôn giáo: Phạm nhân theo tôn giáo được sử dụng kinh sách hợp pháp 01 lần/tuần (phải đăng ký trước) tại địa điểm, thời gian quy định và phải qua kiểm duyệt.

4. Quy định chặt chẽ đối với người đến thăm gặp, làm việc (Điều 13, Điều 14, Điều 15)

Người đến thăm gặp, làm việc phải mặc trang phục lịch sự, xuất trình đầy đủ giấy tờ; không tự ý tiếp xúc phạm nhân hoặc vào khu vực cấm; không cho phạm nhân mượn thiết bị thông tin liên lạc, quay phim, chụp ảnh trái phép.

Mọi hỗ trợ vật chất phải thông qua người có trách nhiệm; tuyệt đối cấm cán bộ, chiến sĩ công tác tại cơ sở giam giữ nhận/chuyển tiền, quà, vay mượn tài sản với phạm nhân và thân nhân dưới mọi hình thức.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 84/2026/TT-BQP không chỉ là văn bản mệnh lệnh hành chính mà chứa đựng giá trị giáo dục và tâm lý sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giảm thiểu bất an, định hình chuẩn mực

Sự rõ ràng trong từng quy định (từ khoảng cách đứng chào 5m – 7m đến việc cầm mũ tay nào khi đi hàng) giúp loại bỏ trạng thái hoang mang “không biết làm sao cho đúng” của phạm nhân. Việc chuẩn hóa hành vi giúp phạm nhân tái định hình nhân cách, xây dựng tâm lý tự giác, nếp sống có kỷ luật – nền tảng cốt lõi để họ tái hòa nhập cộng đồng sau này.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị & Giáo dục tinh thần cải tạo

Về quản trị môi trường giam giữ: Quy định siết chặt kỷ luật song hành với việc đảm bảo chế độ ăn, ở, khám chữa bệnh và hoạt động văn hóa, thể thao ngày lễ tết thể hiện tư duy quản trị nhân văn. Môi trường an toàn, công bằng là phương thuốc hiệu quả nhất để chữa lành những sai lầm tâm lý.

Về giáo dục tính tự trọng: Việc cho phép sử dụng kinh sách tôn giáo đăng ký hay các hoạt động vui chơi giải trí phù hợp giúp nuôi dưỡng đời sống tinh thần tích cực. Bên cạnh đó, việc nghiêm cấm cán bộ nhũng nhiễu, vay mượn tiền quà của phạm nhân (Điều 15) giúp củng cố niềm tin của phạm nhân vào tính công minh của pháp luật.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

 

Để Thông tư 84/2026/TT-BQP phát huy tối đa hiệu quả giáo dục và thi hành pháp luật, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

1. Đối với Phạm nhân – Chủ động học tập và tự giác chấp hành: Hãy coi Nội quy cơ sở giam giữ không phải là sự áp đặt hay trừng phạt, mà là “khung bảo vệ” an toàn cho chính bản thân. Việc chấp hành tốt từ nếp sống ngăn nắp, xưng hô chuẩn mực đến thái độ lao động là con đường ngắn nhất để nhận được sự khen thưởng, giảm thời hạn chấp hành án (Điều 16).

2. Đối với Thân nhân phạm nhân – Đồng hành văn minh và đúng luật: Khi đến thăm gặp, gia đình cần tìm hiểu kỹ quy định về trang phục, danh mục quà tặng, tư trang được phép gửi. Tuyệt đối không tìm cách gửi đồ cấm, tiền mặt hay nhờ vả cán bộ sai quy định. Sự thấu hiểu và chấp hành đúng luật của gia đình là điểm tựa tâm lý lớn nhất giúp phạm nhân yên tâm cải tạo.

3. Đối với Cán bộ, Chiến sĩ làm công tác giam giữ – Nêu gương và thấu cảm: Cán bộ thi hành nhiệm vụ cần thực hiện nghiêm Điều 15 của Thông tư; vừa giữ vững kỷ cương Quân đội, vừa đóng vai trò là người thầy, người hướng dẫn tinh thần. Sự chuẩn mực, công tâm của cán bộ chính là tấm gương giáo dục trực quan sinh động nhất đối với phạm nhân.

4. Đối với Tổ chức, Đoàn thể xã hội – Tăng cường phối hợp giáo dục: Các cơ quan, đơn vị khi vào làm việc, phối hợp giáo dục, dạy nghề tại cơ sở giam giữ cần chấp hành nghiêm quy định niêm phong thiết bị thông tin, phối hợp chặt chẽ với BTL/Thủ trưởng cơ sở để mang lại những chương trình hỗ trợ thiết thực nhất.

Thông điệp nhân văn:

“Kỷ luật trong môi trường giam giữ không nhằm mục đích tước đoạt, mà để rèn đúc và kiến tạo lại một nhân cách. Thông tư 84/2026/TT-BQP là sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của Quân đội và tinh thần nhân đạo của Nhà nước, mở ra cơ hội phục thiện và đường về tươi sáng cho những con người từng lầm lỡ.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục; Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý hoặc cần hỗ trợ tư vấn tâm lý – thi hành án, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Số Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.