Sau khi nhận vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm, startup thường có nghĩa vụ định kỳ báo cáo tình hình hoạt động, doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tiến độ triển khai dự án theo Thỏa thuận đầu tư. Những báo cáo này là cơ sở để nhà đầu tư đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và quyết định tiếp tục đầu tư trong các vòng gọi vốn tiếp theo.

Tuy nhiên, vì muốn tạo niềm tin hoặc che giấu kết quả kinh doanh không như kỳ vọng, một số Founder đã cố ý báo cáo sai lệch doanh thu, lợi nhuận hoặc các chỉ số tài chính. Vậy hành vi này có vi phạm pháp luật hay không?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

I. Tóm tắt tình huống thực tế

Một startup hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử nhận khoản đầu tư 50 tỷ đồng từ một quỹ đầu tư mạo hiểm để mở rộng hệ thống bán hàng và phát triển nền tảng công nghệ.

Theo Thỏa thuận đầu tư, doanh nghiệp có nghĩa vụ gửi báo cáo tài chính, báo cáo doanh thu, số lượng khách hàng và tình hình sử dụng vốn cho nhà đầu tư theo định kỳ hằng quý.

Trong quá trình hoạt động, doanh thu của startup sụt giảm đáng kể và dòng tiền gặp nhiều khó khăn. Lo ngại nhà đầu tư dừng giải ngân ở các giai đoạn tiếp theo hoặc yêu cầu thay đổi ban điều hành, Founder chỉ đạo bộ phận kế toán điều chỉnh số liệu trong báo cáo, ghi nhận doanh thu cao hơn thực tế và che giấu nhiều khoản chi phí phát sinh.

Sau khi tiến hành kiểm toán và thẩm định doanh nghiệp để chuẩn bị cho vòng gọi vốn mới, quỹ đầu tư phát hiện số liệu trong các báo cáo gửi trước đó không phản ánh đúng tình hình kinh doanh thực tế. Nhà đầu tư yêu cầu Founder giải trình và xem xét trách nhiệm pháp lý đối với hành vi cung cấp thông tin sai lệch.

II. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định của pháp luật

Theo khoản 3 Điều 3 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân, pháp nhân phải xác lập, thực hiện và chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự trên cơ sở thiện chí, trung thực.

Theo khoản 1 Điều 165 Luật Doanh nghiệp năm 2020, người quản lý doanh nghiệp có nghĩa vụ thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng và tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của công ty.

Theo điểm c khoản 2 Điều 165 Luật Doanh nghiệp năm 2020, người quản lý doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo đầy đủ, chính xác và kịp thời cho doanh nghiệp về các lợi ích có liên quan theo quy định của pháp luật.

Theo khoản 1 Điều 13 Luật Kế toán năm 2015, thông tin, số liệu kế toán phải phản ánh trung thực, đầy đủ, khách quan, đúng thực tế và đúng kỳ kế toán.

Theo khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán năm 2015, nghiêm cấm hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố báo cáo tài chính có số liệu không đúng với sổ kế toán và chứng từ kế toán.

2. Áp dụng vào tình huống

Trong tình huống trên, nếu Founder cố ý chỉ đạo lập hoặc gửi báo cáo có số liệu không đúng với tình hình hoạt động thực tế nhằm làm cho nhà đầu tư hiểu sai về kết quả kinh doanh thì đây không còn là hoạt động quản trị doanh nghiệp bình thường.

Hành vi cung cấp thông tin sai lệch có thể vi phạm nghĩa vụ trung thực của người quản lý doanh nghiệp theo khoản 1 Điều 165 Luật Doanh nghiệp năm 2020, đồng thời có dấu hiệu vi phạm các nguyên tắc và hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực kế toán theo khoản 1 và khoản 8 Điều 13 Luật Kế toán năm 2015.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế, Founder và những người có liên quan có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật.

3. Kết luận pháp lý

Việc cố ý báo cáo sai lệch kết quả kinh doanh cho nhà đầu tư không được pháp luật bảo vệ và có thể làm phát sinh nhiều loại trách nhiệm pháp lý.

Founder có nghĩa vụ quản lý doanh nghiệp trung thực, minh bạch và bảo đảm tính chính xác của các thông tin tài chính cung cấp cho nhà đầu tư. Việc che giấu tình hình kinh doanh hoặc làm sai lệch số liệu không chỉ làm mất niềm tin của nhà đầu tư mà còn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

III. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn pháp lý

Báo cáo trung thực là nền tảng của mối quan hệ giữa startup và nhà đầu tư. Trong hoạt động đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư chấp nhận rủi ro kinh doanh, nhưng không chấp nhận việc bị cung cấp thông tin sai lệch.

Góc nhìn tâm lý – giáo dục

Nhiều Founder lo sợ mất cơ hội gọi vốn nên lựa chọn che giấu khó khăn thay vì trao đổi thẳng thắn với nhà đầu tư. Tuy nhiên, trong thực tế, phần lớn quỹ đầu tư đánh giá cao sự minh bạch hơn là những con số đẹp nhưng không phản ánh đúng thực trạng doanh nghiệp.

Góc nhìn quản trị

Startup cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, quy trình lập báo cáo tài chính và cơ chế kiểm tra độc lập trước khi gửi thông tin cho nhà đầu tư. Đồng thời, nên sử dụng dịch vụ kế toán, kiểm toán chuyên nghiệp để bảo đảm tính chính xác và minh bạch của số liệu.

IV. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 Thiết lập quy trình lập, kiểm tra và phê duyệt báo cáo tài chính, báo cáo quản trị trước khi gửi cho nhà đầu tư.

Bước 2 Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, Founder cần chủ động trao đổi trung thực với nhà đầu tư, đồng thời đề xuất phương án khắc phục thay vì che giấu hoặc điều chỉnh số liệu.

Bước 3 Thường xuyên rà soát việc tuân thủ pháp luật về kế toán, tài chính và quản trị doanh nghiệp; đồng thời tổ chức kiểm toán độc lập khi cần thiết để nâng cao tính minh bạch.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

Chuyên gia Nguyễn Hữu Long cho rằng, điều làm nhà đầu tư mất niềm tin không phải là doanh nghiệp thua lỗ, mà là việc doanh nghiệp cố tình che giấu sự thật. Trong hệ sinh thái khởi nghiệp, minh bạch luôn là nền tảng để xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài. Một báo cáo trung thực dù phản ánh kết quả chưa tốt vẫn có giá trị hơn nhiều so với một báo cáo đẹp nhưng sai sự thật.

THÔNG ĐIỆP CỦA CHUYÊN GIA

Vốn đầu tư có thể giúp startup tăng trưởng, nhưng chỉ có sự minh bạch mới giúp doanh nghiệp tồn tại lâu dài. Founder có thể thất bại trong một dự án, nhưng đừng đánh mất uy tín bằng những con số không phản ánh đúng sự thật.

!Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.