Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển, hoạt động gọi vốn không chỉ mang đến cơ hội tăng trưởng mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu doanh nghiệp thiếu sự chuẩn bị về quản trị và kiểm soát nội bộ. Thực tiễn cho thấy, nhiều tranh chấp giữa Founder, nhà đầu tư và cổ đông không xuất phát từ yếu tố kinh doanh mà bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết hoặc chủ quan trong quá trình đàm phán, ký kết và thực hiện các thỏa thuận đầu tư. Dưới đây là 6 tình huống pháp lý đáng chú ý.

Thứ nhất, tranh chấp phát sinh từ Convertible Loan khi Founder và nhà đầu tư không thống nhất về việc áp dụng mức định giá doanh nghiệp tại thời điểm chuyển đổi khoản vay thành cổ phần, sau khi giá trị doanh nghiệp tăng trưởng vượt xa so với thời điểm ký kết.

Thứ hai, một Founder đã sử dụng 8 tỷ đồng vốn đầu tư của doanh nghiệp để thanh toán khoản nợ cá nhân, trái với mục đích sử dụng vốn đã cam kết trong Thỏa thuận đầu tư. Hành vi này làm phát sinh tranh chấp với quỹ đầu tư và đặt ra vấn đề về trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp.

Thứ ba, việc áp dụng điều khoản Tag-along trong Thỏa thuận cổ đông đã khiến thương vụ chuyển nhượng cổ phần của Founder không thể thực hiện khi nhà đầu tư yêu cầu được bán cùng cổ phần của mình với cùng điều kiện, làm dấy lên tranh luận về quyền chuyển nhượng cổ phần và quyền bảo vệ nhà đầu tư.

Thứ tư, để nâng định giá doanh nghiệp trong quá trình gọi vốn, Founder đã chỉ đạo lập khống hóa đơn, làm sai lệch báo cáo tài chính. Hành vi bị phát hiện trong quá trình Due Diligence, khiến toàn bộ kế hoạch gọi vốn bị hủy bỏ và doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý.

Thứ năm, dù đã ký Thỏa thuận bảo mật thông tin (NDA), một nhà đầu tư vẫn sử dụng ý tưởng và mô hình kinh doanh của startup để hỗ trợ doanh nghiệp đối thủ phát triển sản phẩm tương tự, gây thiệt hại nghiêm trọng cho startup và đặt ra vấn đề về trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ bảo mật.

Thứ sáu, Founder liên tiếp thực hiện nhiều vòng gọi vốn với mức định giá thấp nhưng không quản lý hợp lý Cap Table, khiến tỷ lệ sở hữu của các nhà sáng lập bị pha loãng nghiêm trọng. Kết quả, quỹ đầu tư nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp, các Founder mất quyền điều hành và phát sinh tranh chấp về trách nhiệm quản trị.

Sáu tình huống trên cho thấy, gọi vốn thành công không đồng nghĩa với phát triển bền vững. Đối với startup, việc xây dựng cấu trúc sở hữu hợp lý, kiểm soát chặt chẽ quá trình sử dụng vốn, bảo vệ tài sản trí tuệ và rà soát kỹ các điều khoản đầu tư là những yếu tố then chốt để hạn chế tranh chấp, bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp và các nhà sáng lập trong quá trình phát triển lâu dài.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vấn đề vướng mắc về pháp lý, hãy để lại câu hỏi cho chuyên gia tại hệ thống cổng thông tin: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được tư vấn, hỗ trợ kịp thời.