Tai nạn từ cơ sở vật chất xuống cấp tại trường học không chỉ là nỗi đau của gia đình học sinh mà còn đặt ra trách nhiệm pháp lý của đơn vị quản lý, bài học về quản trị rủi ro và sự cần thiết của cơ chế bảo đảm an toàn cho người học, đặc biệt tại các điểm trường vùng sâu, vùng xa.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một điểm trường lẻ thuộc khu vực vùng sâu, vùng xa, do điều kiện cơ sở vật chất đã xuống cấp nhiều năm nhưng chưa được bố trí kinh phí để sửa chữa, hệ thống lan can gỗ phía hành lang lớp học xuất hiện tình trạng mục nát, lung lay.

Trong giờ ra chơi, một nhóm học sinh lớp 6 đứng tựa vào lan can để trò chuyện thì bất ngờ toàn bộ lan can bị sập. Một học sinh mất thăng bằng ngã xuống nền bê tông, bị va đập mạnh vùng đầu, ngất xỉu tại chỗ và được đưa đi cấp cứu trong tình trạng chấn thương sọ não nghi ngờ. Nhiều học sinh khác hoảng loạn, chứng kiến toàn bộ vụ việc.

Sau sự việc, phụ huynh đặt câu hỏi: mặc dù nhà trường đã nhiều lần kiến nghị xin kinh phí kiên cố hóa nhưng chưa được cấp có thẩm quyền bố trí vốn, vậy trong trường hợp này ai phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với học sinh?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra, khi nhà cửa hoặc công trình xây dựng bị sập đổ, hư hỏng hoặc có khuyết tật gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu hoặc người được giao quản lý, sử dụng công trình phải bồi thường cho người bị thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng theo quy định của pháp luật.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm bồi thường và áp dụng vào tình huống

Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019:

“ Điều 89. Trách nhiệm của nhà trường

1.Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

Áp dụng vào tình huống:

• Lan can gỗ là một bộ phận của công trình trường học và thuộc phạm vi quản lý của cơ sở giáo dục.
• Việc điểm trường đang chờ nguồn vốn đầu tư kiên cố hóa không làm mất đi trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với học sinh. Nếu công trình đã có dấu hiệu xuống cấp nhưng chưa được rào chắn, gia cố hoặc hạn chế sử dụng thì đơn vị quản lý vẫn phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết.

Kết luận pháp lý: Căn cứ Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường học hoặc chủ thể được giao quản lý công trình có trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi lan can thuộc công trình trường học bị sập gây thương tích cho học sinh, nếu không thuộc các trường hợp được pháp luật miễn trừ trách nhiệm. Đồng thời, cơ sở giáo dục phải rà soát toàn bộ cơ sở vật chất, kịp thời áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn nhằm phòng ngừa những sự cố tương tự.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Nỗi xót xa từ điều kiện học tập vùng cao: Tai nạn không chỉ gây tổn thương về thể chất mà còn để lại cú sốc tinh thần cho học sinh, phụ huynh và giáo viên. Những điểm trường còn nhiều khó khăn luôn cần được xã hội quan tâm để mọi trẻ em đều được học tập trong môi trường an toàn.
• Đạo đức ứng xử sau sự cố: Nhà trường cần chủ động thăm hỏi, hỗ trợ gia đình học sinh, phối hợp điều trị và thông tin minh bạch về nguyên nhân vụ việc. Việc chia sẻ trách nhiệm, không né tránh hay đùn đẩy sẽ góp phần củng cố niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

• Bài học quản trị rủi ro cơ sở hạ tầng vùng khó khăn: Đối với các công trình đã xuống cấp nhưng chưa được đầu tư sửa chữa, nhà trường phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá mức độ nguy hiểm, cắm biển cảnh báo, rào chắn hoặc tạm ngừng sử dụng các khu vực có nguy cơ mất an toàn.
• Quy trình bố trí ngân sách khẩn cấp và bảo đảm an toàn: Khi phát hiện công trình có nguy cơ đổ sập, nhà trường cần lập tức báo cáo cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương để đề nghị bố trí nguồn kinh phí khẩn cấp; đồng thời chủ động di dời học sinh sang khu vực học tập an toàn, không chờ đến khi xảy ra hậu quả mới xử lý.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Ứng cứu và bảo vệ học sinh: Khẩn trương đưa học sinh đi cấp cứu, phối hợp với cơ sở y tế theo dõi sức khỏe; đồng thời thông báo kịp thời cho gia đình và hỗ trợ toàn bộ quá trình điều trị ban đầu.
2. Bước 2 – Kiểm tra, khắc phục nguy cơ mất an toàn: Phong tỏa hiện trường, kiểm định toàn bộ hệ thống lan can, cầu thang, hành lang và các hạng mục xuống cấp; tạm dừng sử dụng các khu vực không bảo đảm an toàn cho đến khi được sửa chữa.
3. Bước 3 – Hoàn thiện cơ chế quản trị rủi ro: Xây dựng quy trình kiểm tra định kỳ cơ sở vật chất, thiết lập cơ chế cảnh báo nguy hiểm, ưu tiên bố trí nguồn lực sửa chữa các công trình có nguy cơ cao và tăng cường phối hợp giữa nhà trường, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý giáo dục để bảo đảm mọi học sinh đều được học tập trong môi trường an toàn.

Thông điệp: Không một hoàn cảnh khó khăn nào có thể là lý do để đánh đổi sự an toàn của học sinh.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.