Việc tuyển dụng giáo viên nước ngoài không chỉ đòi hỏi đáp ứng điều kiện chuyên môn mà còn phải bảo đảm tiêu chuẩn về nhân thân, an ninh và tuân thủ pháp luật. Chỉ một lỗ hổng trong công tác hậu kiểm cũng có thể đẩy cơ sở giáo dục vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về pháp lý, uy tín và niềm tin của xã hội.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Một trung tâm Anh ngữ quốc tế tại Việt Nam tuyển dụng giáo viên bản xứ để giảng dạy cho học viên thiếu nhi và thanh thiếu niên. Người này cung cấp đầy đủ hộ chiếu, giấy phép lao động, bằng cấp và các giấy tờ theo yêu cầu nên được trung tâm ký hợp đồng giảng dạy.

Sau một thời gian làm việc, cơ quan chức năng phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật quốc tế phát hiện giáo viên này đang là đối tượng có lệnh truy nã quốc tế của Interpol liên quan đến hành vi phạm tội xảy ra ở nước ngoài. Việc bắt giữ được tiến hành ngay tại trung tâm trước sự chứng kiến của nhiều học viên và phụ huynh.

Sự việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, khiến dư luận đặt câu hỏi: trung tâm có phải chịu trách nhiệm khi sử dụng người đang bị truy nã quốc tế hay không, nếu bản thân trung tâm hoàn toàn không biết do công tác hậu kiểm hồ sơ còn lỏng lẻo?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm trong tuyển dụng, quản lý người lao động

Theo Điều 6 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động có nghĩa vụ thực hiện đúng hợp đồng lao động, tuân thủ pháp luật và nội quy lao động. Đồng thời, người sử dụng lao động có quyền tuyển dụng, quản lý và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật, qua đó phải xây dựng quy trình kiểm tra, xác minh thông tin nhân sự phù hợp với tính chất công việc.

Đối với lao động là người nước ngoài, việc tuyển dụng còn phải tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam về điều kiện làm việc, quản lý lao động nước ngoài và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh các vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm và áp dụng vào tình huống

Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Điều 360. Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng

1.Người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 179, 308 và 376 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm:……..”

Áp dụng vào tình huống:

• Nếu trung tâm đã thực hiện đầy đủ các thủ tục tuyển dụng theo quy định, không có khả năng biết về lệnh truy nã và kịp thời phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện vụ việc thì trách nhiệm chủ yếu thuộc về cá nhân giáo viên vi phạm pháp luật.
• Trường hợp người quản lý có chức vụ, quyền hạn cố ý bỏ qua quy trình kiểm tra, buông lỏng quản lý hoặc có hành vi tiếp tay dẫn đến hậu quả nghiêm trọng thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật, trong đó có thể đặt ra việc xem xét Điều 360 Bộ luật Hình sự nếu đủ căn cứ.

Kết luận pháp lý: Việc sử dụng giáo viên nước ngoài có lệnh truy nã quốc tế không làm phát sinh trách nhiệm hình sự đối với trung tâm trong mọi trường hợp. Trách nhiệm của trung tâm phải được đánh giá dựa trên việc có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tuyển dụng, quản lý và hậu kiểm nhân sự theo quy định pháp luật hay không. Nếu có dấu hiệu thiếu trách nhiệm của người có chức vụ, quyền hạn gây hậu quả nghiêm trọng thì cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét áp dụng Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) theo đúng trình tự và điều kiện luật định.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Khủng hoảng an ninh, uy tín hệ thống giáo dục đặc biệt nghiêm trọng: Việc một giáo viên bị Interpol bắt giữ ngay trong môi trường học tập dễ khiến học viên, phụ huynh lo lắng, mất cảm giác an toàn và nghi ngờ quy trình tuyển dụng của cơ sở giáo dục.
• Đạo đức ứng xử sau khủng hoảng: Trung tâm cần chủ động xin lỗi, minh bạch thông tin, phối hợp với cơ quan chức năng và hỗ trợ ổn định tâm lý cho học viên, tránh né tránh hoặc phát ngôn thiếu kiểm chứng làm gia tăng hoang mang trong xã hội.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

• Lỗ hổng “chết người” trong quản trị nhân sự quốc tế: Tuyển dụng lao động nước ngoài không chỉ dừng ở việc kiểm tra bằng cấp và giấy phép lao động mà còn cần xây dựng cơ chế hậu kiểm định kỳ về nhân thân, tình trạng cư trú và các cảnh báo pháp lý phát sinh trong quá trình làm việc.
• Quy trình phối hợp bắt giữ khẩn cấp với Interpol và cơ quan chức năng: Khi tiếp nhận yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền, trung tâm cần giữ bí mật thông tin, bảo đảm an toàn cho học viên, tạo điều kiện để lực lượng chức năng thực hiện việc bắt giữ đúng quy định; đồng thời kích hoạt quy trình truyền thông khủng hoảng và bố trí giáo viên thay thế để không làm gián đoạn hoạt động giảng dạy.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Kiểm soát khủng hoảng và bảo vệ người học: Chủ động phối hợp với cơ quan công an trong quá trình xử lý vụ việc; thông báo chính thức tới phụ huynh, ổn định hoạt động giảng dạy và hỗ trợ tâm lý cho học viên bị ảnh hưởng.
2. Bước 2 – Rà soát toàn bộ quy trình tuyển dụng quốc tế: Kiểm tra lại hồ sơ của toàn bộ giáo viên nước ngoài; bổ sung cơ chế xác minh nhiều lớp đối với nhân thân, giấy tờ pháp lý, lịch sử cư trú và thông tin cập nhật từ các cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
3. Bước 3 – Chuẩn hóa quản trị rủi ro nhân sự quốc tế: Ban hành quy trình hậu kiểm định kỳ, đào tạo cán bộ tuyển dụng về nhận diện rủi ro pháp lý, xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên với cơ quan quản lý lao động, cơ quan công an và các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Thông điệp: Uy tín của một cơ sở giáo dục không chỉ được xây dựng từ chất lượng giảng dạy mà còn từ sự an toàn trong quản trị con người.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.