LUẬT CẢNH VỆ 2017 (LUẬT SỐ 13/2017/QH14): NHỮNG ĐIỂM TRỌNG YẾU NGƯỜI DÂN, CƠ QUAN, TỔ CHỨC CẦN NẮM VỮNG

An ninh, an toàn của các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, của khách quốc tế khi đến thăm và làm việc tại Việt Nam, cũng như của các khu vực trọng yếu, sự kiện đặc biệt quan trọng của đất nước, luôn là vấn đề hệ trọng, gắn liền với sự ổn định chính trị và an ninh quốc gia. Không ít người dân, doanh nghiệp khi vô tình có mặt gần khu vực làm việc của lãnh đạo cấp cao, hoặc trong dịp diễn ra các sự kiện lớn, đã lúng túng trước các biện pháp kiểm soát, tuần tra nghiêm ngặt mà chưa hiểu rõ căn cứ pháp lý.

Ngày 20/6/2017, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Cảnh vệ số 13/2017/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2018, thay thế Pháp lệnh Cảnh vệ năm 2005. Đây là văn bản pháp lý nền tảng, quy định toàn diện về đối tượng cảnh vệ, biện pháp, chế độ cảnh vệ, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Cảnh vệ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Luật Cảnh vệ và mang đến những lưu ý thiết thực cho cộng đồng.

1. BỐI CẢNH THỰC TIỄN – VÌ SAO CẦN CÓ LUẬT CẢNH VỆ

Thực tiễn công tác bảo vệ an ninh quốc gia cho thấy nhiều tình huống mà người dân, tổ chức có thể gặp phải nếu không hiểu rõ quy định của pháp luật về cảnh vệ:

• Câu chuyện tại khu vực trọng yếu: Anh Đức, chủ một cửa hàng kinh doanh gần khu vực Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, không khỏi bất ngờ khi vào một số thời điểm, khu vực bị tuần tra, kiểm soát người và phương tiện nghiêm ngặt hơn thường lệ. Nếu không nắm được quy định tại Điều 13 của Luật, anh dễ hiểu lầm rằng lực lượng chức năng đang gây khó dễ, thay vì nhận ra đây là biện pháp cảnh vệ bắt buộc theo luật định.
• Câu chuyện huy động phương tiện trong tình huống cấp bách: Chị Lan Hương, tài xế taxi công nghệ tại Hà Nội, từng được cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ đề nghị huy động xe để phục vụ nhiệm vụ cấp bách. Nếu không biết Điều 22 của Luật quy định rõ trách nhiệm hoàn trả phương tiện và chế độ đền bù thiệt hại, chị dễ rơi vào tâm lý lo lắng, e ngại không dám hợp tác.
• Câu chuyện doanh nghiệp tổ chức sự kiện: Một doanh nghiệp tổ chức hội nghị quốc tế có sự tham dự của lãnh đạo cấp cao đã lúng túng khi phải phối hợp với lực lượng Cảnh vệ về phương án an ninh, do chưa hiểu rõ trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu theo quy định tại Điều 30 của Luật.

Tâm lý chung của nhiều người khi tiếp xúc với các biện pháp cảnh vệ là băn khoăn, dè dặt và thiếu chủ động do chưa hiểu rõ hành lang pháp lý. Luật Cảnh vệ chính là cơ sở để người dân, tổ chức, doanh nghiệp hiểu đúng, hợp tác đúng và tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình khi tham gia, phối hợp thực hiện công tác cảnh vệ.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG NỘI DUNG CỐT LÕI CỦA LUẬT CẢNH VỆ

Luật Cảnh vệ gồm 6 chương, 33 điều, đặt ra hành lang pháp lý toàn diện về công tác cảnh vệ tại Việt Nam. Dưới đây là các điểm cốt lõi người dân, cơ quan, tổ chức cần nắm vững:

1. Khái niệm cảnh vệ và phạm vi điều chỉnh

Theo khoản 1, khoản 2 Điều 3 Luật Cảnh vệ, “Cảnh vệ” là công tác bảo vệ đặc biệt do Nhà nước tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho đối tượng cảnh vệ; “Công tác cảnh vệ” là việc thực hiện các biện pháp cảnh vệ để bảo đảm an toàn tuyệt đối đó. Luật quy định về đối tượng cảnh vệ, nguyên tắc, biện pháp, chế độ cảnh vệ; nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Cảnh vệ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan (Điều 1).

2. Bốn nhóm đối tượng cảnh vệ (Điều 10)

• Người giữ chức vụ, chức danh cấp cao: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ; các đồng chí nguyên giữ các chức vụ trên; Ủy viên Bộ Chính trị; Bí thư Trung ương Đảng; Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ.
• Khách quốc tế: Người đứng đầu Nhà nước, cơ quan lập pháp, Chính phủ nước ngoài và cấp phó của họ (trên cơ sở có đi có lại) khi đến thăm, làm việc tại Việt Nam; khách mời của lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước.
• Khu vực trọng yếu: Khu vực làm việc của Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ; Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Khu di tích Phủ Chủ tịch, Quảng trường Ba Đình, Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại đường Bắc Sơn (Hà Nội).
• Sự kiện đặc biệt quan trọng: Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, Hội nghị Trung ương, kỳ họp Quốc hội, phiên họp Bộ Chính trị/Ban Bí thư, hội nghị quốc tế tổ chức tại Việt Nam có đối tượng cảnh vệ tham dự hoặc chủ trì.

3. Biện pháp, chế độ cảnh vệ được áp dụng (Điều 11–14)

Tùy từng nhóm đối tượng, Luật quy định các biện pháp cụ thể như: bảo vệ tiếp cận; tuần tra, canh gác thường xuyên tại nơi làm việc, nơi ở; kiểm tra an ninh, an toàn đồ dùng, phương tiện, thức ăn, nước uống; bố trí xe cảnh sát dẫn đường, chuyên khoang, chuyên cơ khi đi công tác; kiểm tra, kiểm soát người và phương tiện ra vào khu vực trọng yếu; tạm đình chỉ hoạt động giao thông tại khu vực tổ chức sự kiện đặc biệt quan trọng. Đây chính là căn cứ pháp lý cho những biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt mà người dân có thể gặp trong thực tế.

4. Tám nhóm hành vi bị nghiêm cấm (Điều 9)

Người dân, tổ chức cần đặc biệt lưu ý các hành vi bị pháp luật nghiêm cấm trong công tác cảnh vệ, trong đó nổi bật là:

• Sử dụng vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc hoặc các yếu tố khác gây nguy hiểm, đe dọa an toàn của đối tượng cảnh vệ.
• Chống lại hoặc cản trở hoạt động của lực lượng Cảnh vệ và cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tham gia, phối hợp thực hiện công tác cảnh vệ.
• Gây mất an ninh, trật tự; tụ tập đông người trái pháp luật tại khu vực, mục tiêu cảnh vệ.
• Làm lộ thông tin bí mật liên quan đến đối tượng cảnh vệ, công tác cảnh vệ.
• Hành vi ảnh hưởng xấu đến uy tín, danh dự, nhân phẩm của đối tượng cảnh vệ, cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ hoặc người tham gia, phối hợp công tác cảnh vệ.

5. Quyền hạn của lực lượng Cảnh vệ và quy định về nổ súng (Điều 20, 21)

Cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ khi thi hành nhiệm vụ có quyền kiểm tra, kiểm soát người, đồ vật, phương tiện ra vào khu vực cảnh vệ; tạm giữ người, đồ vật, phương tiện có nguy cơ gây nguy hại; huy động người, phương tiện trong trường hợp cấp bách; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân hỗ trợ khi cần thiết. Đặc biệt, việc nổ súng chỉ được thực hiện trong các trường hợp nghiêm ngặt được luật định – như cảnh báo đối tượng đột nhập, vô hiệu hóa hành vi tấn công trực tiếp – và phải tuân thủ nguyên tắc sử dụng vũ khí quân dụng theo pháp luật hiện hành, không phải tùy tiện.

6. Quyền lợi của người dân, tổ chức khi tham gia, phối hợp công tác cảnh vệ (Điều 7, 22)

Đây là điểm rất nhân văn của Luật: cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tham gia, phối hợp thực hiện công tác cảnh vệ mà bị tổn hại về danh dự thì được khôi phục, thiệt hại về tài sản thì được đền bù; nếu bị thương tích, tổn hại sức khỏe hoặc thiệt hại tính mạng, bản thân và gia đình được hưởng chế độ, chính sách theo quy định. Phương tiện được huy động trong tình huống cấp bách phải được hoàn trả ngay sau khi tình huống chấm dứt; nếu bị mất mát, hư hỏng thì được đền bù theo quy định pháp luật.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Cảnh vệ không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy mà còn hàm chứa tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Góc nhìn tâm lý xã hội: Củng cố niềm tin và cảm giác an toàn

Việc bảo đảm an toàn tuyệt đối cho lãnh đạo cấp cao, khách quốc tế và các sự kiện trọng đại không chỉ có ý nghĩa an ninh, mà còn tác động sâu sắc đến tâm lý ổn định của toàn xã hội. Khi người dân hiểu rõ căn cứ pháp lý của các biện pháp kiểm soát, thay vì cảm thấy bị làm phiền hay nghi ngại, họ sẽ chuyển sang tâm thế chủ động hợp tác, tin tưởng vào bộ máy nhà nước – một yếu tố nền tảng cho sự gắn kết cộng đồng.

2. Góc nhìn quản trị công: Tập trung, thống nhất nhưng có kiểm soát

Nguyên tắc “đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước” (Điều 5) thể hiện tư duy quản trị an ninh quốc gia theo hướng tập trung, xuyên suốt từ trung ương đến địa phương. Đồng thời, việc quy định chặt chẽ điều kiện nổ súng, yêu cầu quyết định phải bằng văn bản (Điều 20) cho thấy quyền lực của lực lượng Cảnh vệ luôn đi kèm với cơ chế ràng buộc trách nhiệm pháp lý, tránh lạm quyền.

3. Góc nhìn giáo dục ý thức công dân

Luật đặt ra trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, tổ chức, cá nhân (Điều 27, 28, 30) trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật về cảnh vệ. Điều này giáo dục cho mỗi công dân ý thức tự giác chấp hành, đồng thời hiểu rõ quyền được bảo vệ, được đền bù của mình khi tham gia, phối hợp – từ đó hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật một cách tự nguyện, thay vì miễn cưỡng, đối phó.

1. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để người dân, cơ quan, doanh nghiệp hiểu đúng và ứng xử phù hợp trước các quy định của Luật Cảnh vệ, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên thiết thực:

1. Chủ động nhận diện khu vực, sự kiện cảnh vệ: Khi di chuyển, kinh doanh gần khu vực làm việc của lãnh đạo cấp cao, các di tích trọng yếu (Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quảng trường Ba Đình…) hoặc trong dịp diễn ra sự kiện chính trị lớn, người dân nên chủ động tuân thủ hướng dẫn, biển báo, chỉ dẫn của lực lượng chức năng thay vì phản ứng thắc mắc, gây khó khăn cho công tác cảnh vệ.
2. Hợp tác khi được huy động và nắm rõ quyền lợi được đền bù: Nếu được cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ đề nghị huy động người, phương tiện trong tình huống cấp bách, người dân, doanh nghiệp nên hợp tác, đồng thời cần nắm rõ quyền được hoàn trả phương tiện, được đền bù thiệt hại tài sản hoặc hưởng chế độ, chính sách nếu bị thiệt hại theo Điều 7 và Điều 22 của Luật.
3. Tuyệt đối không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm: Không tụ tập đông người trái phép, không chống đối, cản trở lực lượng Cảnh vệ, không làm lộ, chia sẻ thông tin liên quan đến đối tượng cảnh vệ trên mạng xã hội hoặc các kênh thông tin khác, để tránh vi phạm pháp luật và bị xử lý theo Điều 32 của Luật.
4. Doanh nghiệp, tổ chức chủ động phối hợp cung cấp thông tin: Khi tổ chức sự kiện, hội nghị có sự tham dự của đối tượng cảnh vệ, doanh nghiệp, tổ chức cần chủ động phối hợp, cung cấp kịp thời thông tin, tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền (Điều 30), qua đó vừa bảo đảm an toàn chung, vừa giúp sự kiện diễn ra thuận lợi.

“Một xã hội an toàn không chỉ đến từ sự nghiêm minh của pháp luật, mà còn đến từ sự thấu hiểu và đồng hành của mỗi người dân. Luật Cảnh vệ không đặt ra rào cản cho cộng đồng, mà là hành lang pháp lý để mỗi công dân hiểu đúng, ứng xử đúng và cùng chung tay bảo vệ sự ổn định, an toàn của đất nước.”

 

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.