Luật số 37/2024/QH15-LUẬT ĐẤU GIÁ TÀI SẢN SỬA ĐỔI: TĂNG CƯỜNG MINH BẠCH, NGĂN NGỪA TIÊU CỰC, BẢO ĐẢM HIỆU QUẢ KHAI THÁC NGUỒN LỰC XÃ HỘI

LUẬT ĐẤU GIÁ TÀI SẢN SỬA ĐỔI: TĂNG CƯỜNG MINH BẠCH, NGĂN NGỪA TIÊU CỰC, BẢO ĐẢM HIỆU QUẢ KHAI THÁC NGUỒN LỰC XÃ HỘI

Đấu giá tài sản là phương thức quan trọng nhằm xác lập giá trị tài sản thông qua nguyên tắc cạnh tranh, công khai và minh bạch. Trong thực tiễn, hoạt động đấu giá đã góp phần quan trọng trong việc xử lý tài sản công, tài sản thi hành án, quyền sử dụng đất và nhiều loại tài sản có giá trị khác. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ một số hạn chế như tình trạng thông đồng, trả giá không thực chất, bỏ cọc sau khi trúng đấu giá, ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước, tổ chức và cá nhân. Luật số 37/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả của hoạt động đấu giá trong giai đoạn mới.

1. NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT CỦA LUẬT SỐ 37/2024/QH15

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý về điểm mới Luật sửa đổi Luật Đấu giá 2024. Cụ thể, kKhoản 2 Điều 1 Luật Đấu giá sửa đổi số 37/2024/QH15 quy định tài sản phải bán thông quá đấu giá gồm:

• Quyền sử dụng đất;
• Quyền khai thác khoáng sản;
• Quyền sử dụng tần số vô tuyến điện;
• Quyền sử dụng rừng, cho thuê rừng (quy định cũ: quyền sử dụng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng);
• Tài sản cố định của doanh nghiệp;
• Tài sản là hàng dự trữ quốc gia;
• Tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng; tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước (quy định cũ: Tài sản nhà nước, tài sản xác lập quyền sở hữu toàn dân; Tài sản hạ tầng đường bộ và quyền thu phí sử dụng tài sản hạ tầng đường bộ);
• Tài sản thi hành án;
• Tài sản bảo đảm;
• Tài sản kê biên để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính
• Tài sản của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã phá sản (Quy định cũ chỉ gồm tài sản của hợp tác xã bị tuyên bố phá sản – bổ sung thêm của liên hiệp hợp tác xã phá sản);
• Tài sản của doanh nghiệp phá sản;
• Nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập để xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng;
• Tài sản khác phải đấu giá theo quy định pháp luật.

– Các tài sản phải đấu giá đã bãi bỏ: Tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu sung quỹ nhà nước và bổ sung tài sản là quyền sử dụng mã, số viễn thông và tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”.

2. Thêm trường hợp bị cấm trong đấu giá

Các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9 Luật Đấu giá số 01/2016/QH13 đã được bổ sung thêm hành vi:

• Để lộ thông tin về người đăng ký tham gia đấu giá;
• Lập danh sách khống về người đăng ký tham gia đấu giá;
• Lập hồ sơ khống, hồ sơ giả tham gia hoạt động đấu giá tài sản;
• Thông đồng, mốc nối với các đối tượng liên quan đến phiên đấu giá nhằm nâng giá, làm sai lệch hồ sơ mời tham gia đất giá, hồ sơ tham gia đấu giá.

3. Thay đổi quy định về đấu giá viên và đào tạo đấu giá

– Về tiêu chuẩn đấu giá viên: Bổ sung thêm các ngành được trở thành đấu giá viên: Quản trị kinh doanh, kiểm toán và không còn loại trừ trường hợp được miẽn đào tạo nghề đấu giá.

– Không còn bắt buộc phải có thời gian từ 03 năm trở lên làm việc trong lĩnh vực được đào tạo để tham gia khóa đào tạo nghề đấu giá.

– Không còn quy định các trường hợp được miễn đào tạo nghề đấu giá.

– Bổ sung yêu cầu với người hoàn thành thời gian tập sự là phải báo cáo bằng văn bản về kết quả tập sự kèm theo nhận xét của người hướng dẫn và xác nhận của tổ chức hành nghề đấu giá, gửi đến Sở Tư pháp nơi đăng ký.

– Giảm bớt hồ sơ, giấy tờ khi đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề đấu giá gồm: Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề đấu giá (bản sao + bản chính để đối chiếu); Văn bản xác nhận đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự và phiếu lý lịch tư pháp.

4. Bổ sung thủ tục đấu giá online

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật sửa đổi Luật Đấu giá năm 2024 là bổ sung thủ tục đấu giá online. Cụ thể, tại khoản 28 Điều 1 Luật sửa đổi 2024, việc đấu giá trực tuyến được thực hiện theo thủ tục dưới đây:

– Nơi thực hiện: Cổng đấu giá tài sản quốc gia/trang thông tin đấu giá online.

– Thủ tục:

Bước 1: Thông báo công khai việc đấu giá trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia/trang thông tin đấu giá trực tuyến

Bước 2: Người tham gia đấu giá thực hiện các công việc:

• Đăng ký và nộp hồ sơ tham gia trên trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia/Trang thông tin đấu giá online
• Thực hiện trả giá
• Nộp tiền đặt trước. Trong đó, tiền đặt trước do các bên thỏa thuận nhưng tối thiểu là 5% và tối đa là 20% giá khởi điểm của tài sản đấu giá trừ trường hợp đấu giá quyền khai thác khoáng sản; quyền sử dụng đất được giao, cho thuê đất…
• Xem tài sản đấu giá online/trực tiếp theo Quy chế

Bước 3: Đấu giá viên điều hành phiên đấu giá online được phân công bởi tổ chức hành nghề đấu giá.

Bước 4: Sau khi đấu giá hoàn tất, kết quả sẽ được đăng công khai trên một trong hai trang web trên và gửi về địa chỉ email của người tham gia đấu giá.

Sau đó, trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đấu giá thì tiến hành ký hợp đồng mua bán tài sản đấu giá trừ trường hợp có quy định khác (Quy định cũ không ấn định thời gian phải thực hiện ký hợp đồng mua bán tài sản đấu giá).

5. Thêm trường hợp đấu giá không thành

Các trường hợp đấu giá không thành nêu tại Điều 52 Luật Đấu giá tài sản 2016 được bổ sung thêm trường hợp tại điểm a khoản 33 Điều 1 Luật sửa đổi 2024:

– Tất cả những người đăng ký đấu giá hợp lệ không tham gia.

– Hết thời hạn đăng ký mà có nhiều người đăng ký nhưng chỉ có một người tham dự phiên đấu giá hoặc chỉ có một người trả giá hoặc nhiều người trả giá nhưng chỉ có một người trả giá hợp lệ.

 

1. Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Trong nền kinh tế thị trường, đấu giá tài sản không chỉ là phương thức mua bán tài sản mà còn là công cụ quan trọng giúp Nhà nước, tổ chức, cá nhân khai thác hiệu quả các nguồn lực.

Đặc biệt, đối với các loại tài sản có giá trị lớn như:

• quyền sử dụng đất;
• tài sản công;
• tài sản thi hành án;
• tài sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp, cá nhân,

hoạt động đấu giá cần được tổ chức trên cơ sở:

• công khai;
• minh bạch;
• cạnh tranh bình đẳng;
• tuân thủ pháp luật.

Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy một số bất cập trong hoạt động đấu giá đã ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài sản và niềm tin của xã hội.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản là yêu cầu cần thiết nhằm khắc phục những hạn chế, nâng cao chất lượng hoạt động đấu giá.

2. Hoàn thiện trình tự, thủ tục đấu giá theo hướng minh bạch, chặt chẽ hơn

Một trong những nội dung quan trọng của Luật số 37/2024/QH15 là tiếp tục hoàn thiện các quy định về trình tự, thủ tục đấu giá.

Các quy định được tập trung hoàn thiện ở các khâu:

• đăng ký tham gia đấu giá;
• xác định điều kiện tham gia;
• công khai thông tin về tài sản đấu giá;
• thực hiện nghĩa vụ tài chính;
• tổ chức cuộc đấu giá;
• xác định và công nhận kết quả đấu giá.

Việc hoàn thiện quy trình giúp bảo đảm mọi tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện đều được tham gia bình đẳng, hạn chế sự can thiệp không phù hợp và ngăn ngừa các hành vi làm sai lệch kết quả đấu giá.

3. Thúc đẩy ứng dụng công nghệ, phát triển đấu giá trực tuyến

Một điểm nổi bật trong quá trình đổi mới hoạt động đấu giá là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

Hình thức đấu giá trực tuyến mang lại nhiều lợi ích:

• mở rộng phạm vi tiếp cận của người tham gia;
• giảm chi phí tổ chức;
• hạn chế tác động chủ quan;
• tăng khả năng giám sát quá trình đấu giá.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc áp dụng công nghệ trong đấu giá được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp.

4. Nâng cao trách nhiệm của tổ chức đấu giá và người tham gia đấu giá

Luật số 37/2024/QH15 tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động đấu giá.

Đối với tổ chức đấu giá tài sản:

• phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục;
• bảo đảm tính khách quan, trung thực;
• cung cấp thông tin chính xác về tài sản;
• chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của mình.

Đối với người tham gia đấu giá:

• phải trung thực trong quá trình tham gia;
• thực hiện đúng nghĩa vụ khi trúng đấu giá;
• không lợi dụng đấu giá để gây ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ thể khác.

PHẦN II

PHÂN TÍCH CÁC QUY ĐỊNH MỚI VÀ TÁC ĐỘNG TRONG THỰC TIỄN

1. Hạn chế tình trạng đấu giá hình thức, gây nhiễu loạn thị trường

Một trong những vấn đề được xã hội quan tâm là tình trạng một số trường hợp tham gia đấu giá nhưng không nhằm mục đích thực sự nhận tài sản mà nhằm tạo ra những tác động không lành mạnh.

Các hành vi như:

• thông đồng giữa các bên tham gia;
• trả giá không thực chất;
• bỏ cọc sau khi trúng đấu giá;
• lợi dụng đấu giá để đầu cơ,

có thể gây ảnh hưởng đến tính ổn định của thị trường và làm giảm hiệu quả của cơ chế đấu giá.

Việc sửa đổi Luật tạo thêm cơ sở pháp lý để kiểm soát chặt chẽ hơn các hành vi này, bảo đảm đấu giá đúng bản chất là phương thức cạnh tranh công bằng.

2. Bảo vệ tốt hơn quyền lợi của Nhà nước, tổ chức và cá nhân

Một trong những giá trị quan trọng của đấu giá là bảo đảm tài sản được xác lập giá trị phù hợp với thị trường.

Khi hoạt động đấu giá được tổ chức minh bạch sẽ góp phần:

• hạn chế thất thoát tài sản;
• nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công;
• bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sở hữu tài sản;
• tạo môi trường kinh doanh bình đẳng.

Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

3. Tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đấu giá phát triển chuyên nghiệp

Luật sửa đổi không chỉ nhằm tăng cường quản lý mà còn tạo điều kiện để hoạt động đấu giá phát triển theo hướng chuyên nghiệp.

Các tổ chức đấu giá có năng lực, tuân thủ pháp luật sẽ có cơ hội:

• nâng cao chất lượng dịch vụ;
• ứng dụng công nghệ;
• mở rộng hoạt động;
• xây dựng uy tín trên thị trường.

Qua đó góp phần hình thành một thị trường dịch vụ đấu giá minh bạch, hiện đại.

BOX:

05 ĐIỀU NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT VỀ LUẬT SỐ 37/2024/QH15

1. Đấu giá phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch

Mọi cá nhân, tổ chức đủ điều kiện đều có quyền tham gia đấu giá bình đẳng theo quy định pháp luật.

2. Cần tìm hiểu kỹ thông tin pháp lý của tài sản trước khi tham gia

Người tham gia cần xem xét:

• nguồn gốc tài sản;
• tình trạng pháp lý;
• quyền và nghĩa vụ liên quan.

3. Người trúng đấu giá phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ

Việc trả giá thành công đi kèm trách nhiệm thanh toán và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định.

4. Không được lợi dụng đấu giá để trục lợi

Các hành vi thông đồng, gian dối, gây ảnh hưởng đến kết quả đấu giá có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

5. Công nghệ sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đấu giá

Người dân, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các phương thức đấu giá hiện đại, đặc biệt là đấu giá trực tuyến.

PHẦN III

GÓC NHÌN VÀ NHẬN ĐỊNH CỦA THS. NGUYỄN HỮU LONG

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh giá trị tài sản đưa ra đấu giá ngày càng lớn, đặc biệt là tài sản công, quyền sử dụng đất và các loại tài sản có giá trị kinh tế cao.

“Một cuộc đấu giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi kết quả được hình thành từ sự cạnh tranh công bằng, thông tin minh bạch và trách nhiệm thực hiện nghiêm túc của các bên tham gia. Nếu thiếu đi những yếu tố này, đấu giá có thể bị biến dạng và gây ảnh hưởng đến niềm tin xã hội”.

Theo chuyên gia, để Luật đi vào thực tiễn hiệu quả cần tập trung vào một số nhiệm vụ:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, doanh nghiệp về quyền và nghĩa vụ khi tham gia đấu giá.

Thứ hai, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động đấu giá, nhất là đối với tài sản có giá trị lớn.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm tăng tính minh bạch, hạn chế tiêu cực.

Thứ tư, xử lý nghiêm các hành vi thông đồng, gian lận, lợi dụng đấu giá để trục lợi.

KẾT LUẬN

Luật số 37/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản là bước hoàn thiện quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức hoạt động đấu giá tại Việt Nam.

Luật không chỉ góp phần khắc phục những hạn chế trong thực tiễn mà còn tạo nền tảng để xây dựng một thị trường đấu giá chuyên nghiệp, minh bạch, công bằng hơn.

Trong giai đoạn phát triển mới, đấu giá tài sản cần được nhìn nhận không chỉ là một phương thức giao dịch mà còn là công cụ quan trọng để khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội, bảo vệ tài sản nhà nước và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.