12 / 100

Được cung cấp bởi Rank Math SEO

Điểm SEO

PHÁT HUY QUYỀN LÀM CHỦ TRỰC TIẾP CỦA NHÂN DÂN TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN: LUẬT TRƯNG CẦU Ý DÂN CỦA QUỐC HỘI SỐ 96/2015/QH13

Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

I. BỐI CẢNH PHÁP LÝ, Ý NGHĨA VÀ GIÁ TRỊ CỦA LUẬT TRƯNG CẦU Ý DÂN

1. Trưng cầu ý dân – cơ chế để Nhân dân trực tiếp quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, một trong những yêu cầu có ý nghĩa nền tảng là bảo đảm để quyền lực nhà nước thực sự thuộc về Nhân dân, đồng thời thiết lập những cơ chế pháp lý cụ thể để Nhân dân có khả năng trực tiếp tham gia vào quá trình quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia.

Luật số 96/2015/QH13 được Quốc hội ban hành chính là sự cụ thể hóa quan trọng đối với yêu cầu này. Ngay trong phần mở đầu, Luật xác định việc ban hành Luật Trưng cầu ý dân dựa trên Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Điểm cần đặc biệt nhấn mạnh trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là trưng cầu ý dân không đơn thuần là hoạt động lấy ý kiến tham khảo của người dân.

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Trưng cầu ý dân, đây là việc Nhà nước tổ chức để cử tri cả nước trực tiếp biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Hai yếu tố “trực tiếp biểu quyết” và “quyết định” tạo nên bản chất pháp lý đặc biệt của chế định này.

Nếu trong nhiều cơ chế dân chủ khác, người dân thể hiện nguyện vọng thông qua kiến nghị, phản ánh, tham gia đóng góp ý kiến hoặc thông qua người đại diện thì trưng cầu ý dân mở ra một phương thức khác: chính cử tri trực tiếp thể hiện sự lựa chọn của mình đối với vấn đề được Nhà nước đưa ra trưng cầu.

Ở phương diện này, Luật Trưng cầu ý dân tạo nên một cầu nối pháp lý quan trọng giữa quyền làm chủ của Nhân dân với quá trình hoạch định và quyết định những vấn đề hệ trọng của quốc gia.

2. Những vấn đề nào có thể được đưa ra trưng cầu ý dân?

Một trong những nội dung người dân cần biết rõ nhất nằm tại Điều 6 Luật Trưng cầu ý dân.

Theo quy định này, Quốc hội xem xét, quyết định việc trưng cầu ý dân đối với bốn nhóm vấn đề: toàn văn Hiến pháp hoặc một số nội dung quan trọng của Hiến pháp; vấn đề đặc biệt quan trọng về chủ quyền, lãnh thổ quốc gia, quốc phòng, an ninh và đối ngoại có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia; vấn đề đặc biệt quan trọng về kinh tế – xã hội có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển đất nước; và những vấn đề đặc biệt quan trọng khác của đất nước.

Như vậy, pháp luật không thiết kế trưng cầu ý dân để giải quyết tất cả vấn đề trong hoạt động quản lý nhà nước thường ngày.

Đây là một cơ chế dân chủ trực tiếp dành cho những vấn đề có tầm vóc đặc biệt quan trọng.

Chính đặc điểm này giúp chúng ta nhận thức đúng rằng mỗi lá phiếu trong một cuộc trưng cầu ý dân, nếu được tổ chức, không chỉ thể hiện quyền cá nhân của một cử tri mà còn gắn với trách nhiệm công dân trước những lựa chọn có khả năng tác động đến cộng đồng, quốc gia và các thế hệ tương lai.

3. Những nguyên tắc bảo đảm quyền làm chủ thực chất của Nhân dân

Điều 4 của Luật đặt ra các nguyên tắc của trưng cầu ý dân.

Trước hết, phải bảo đảm để Nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí của mình trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đồng thời hướng đến tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đồng thuận xã hội. Luật đồng thời xác lập nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, cũng như yêu cầu toàn bộ hoạt động trưng cầu phải tuân thủ trình tự, thủ tục luật định.

Nhìn dưới góc độ Pháp lý – Tâm lý – Giáo dục, ThS. Nguyễn Hữu Long cho rằng những nguyên tắc này có giá trị vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật tổ chức một cuộc bỏ phiếu.

Phổ thông nhằm mở rộng khả năng tham gia của những công dân đáp ứng điều kiện luật định.

Bình đẳng đặt các cử tri ở vị trí pháp lý ngang nhau khi thể hiện ý chí.

Trực tiếp bảo đảm ý chí của công dân không phải đi qua một chủ thể trung gian để quyết định thay.

Trong khi đó, bỏ phiếu kín đặc biệt có ý nghĩa về tâm lý và quyền tự do lựa chọn.

Một công dân chỉ có thể thực sự biểu đạt quan điểm của mình khi họ không phải chịu áp lực rằng lựa chọn ấy sẽ bị người khác theo dõi, đánh giá hoặc chi phối.

Do đó, bảo đảm bí mật lá phiếu đồng thời là bảo vệ không gian tâm lý tự do của công dân khi thực hiện quyền dân chủ.

4. Ai có quyền bỏ phiếu trưng cầu ý dân?

Điều 5 quy định công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên tính đến ngày trưng cầu ý dân có quyền bỏ phiếu biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu, ngoại trừ những trường hợp được Luật quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 25.

Quy định này cần được phổ biến rộng rãi bởi nó giúp mỗi người dân nhận thức rằng quyền tham gia trưng cầu ý dân là một quyền chính trị – pháp lý gắn trực tiếp với tư cách công dân và điều kiện do pháp luật xác định.

5. Trưng cầu ý dân được thực hiện trên phạm vi cả nước

Theo Điều 7, trưng cầu ý dân được thực hiện trong phạm vi cả nước.

Quy định này thống nhất với tính chất của những vấn đề được đưa ra trưng cầu tại Điều 6: đó là những vấn đề đặc biệt quan trọng đối với đất nước.

Vì vậy, trưng cầu ý dân theo Luật này mang tính chất toàn quốc, chứ không phải một cơ chế trưng cầu chỉ giới hạn tại một tỉnh, thành phố hoặc một địa phương riêng lẻ.

6. Kết quả trưng cầu ý dân không chỉ để “tham khảo”

Đây có lẽ là một trong những điểm pháp lý quan trọng nhất cần truyền tải đến cộng đồng.

Điều 11 quy định kết quả trưng cầu ý dân có giá trị quyết định đối với vấn đề được đưa ra trưng cầu và có hiệu lực kể từ ngày công bố.

Đồng thời, mọi cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân phải tôn trọng kết quả; trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, các chủ thể có trách nhiệm tổ chức và bảo đảm thực hiện nghiêm chỉnh kết quả đó.

Điều này cho thấy sức nặng pháp lý của lá phiếu.

Người dân không tham gia một cuộc khảo sát xã hội đơn thuần.

Người dân đang tham gia một cơ chế pháp lý mà kết quả có giá trị quyết định.

Đây cũng chính là lý do việc giáo dục ý thức pháp luật trước mỗi cuộc trưng cầu, nếu có, phải được coi trọng đặc biệt.

7. Dân chủ phải đi cùng với trung thực và trách nhiệm

Quyền dân chủ chỉ thực sự có giá trị khi quyền ấy được thực hiện trong một môi trường minh bạch, trung thực và không bị thao túng.

Bởi vậy, Điều 13 nghiêm cấm hàng loạt hành vi như tuyên truyền hoặc đưa thông tin sai lệch; lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc cản trở cử tri; giả mạo giấy tờ, gian lận làm sai lệch kết quả; lợi dụng trưng cầu ý dân để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp; và vi phạm các quy định về bỏ phiếu, kiểm phiếu.

Đây chính là “hàng rào pháp lý” nhằm bảo vệ sự chân thực của ý chí Nhân dân.

Từ góc nhìn giáo dục pháp luật, quy định này truyền tải một nguyên tắc rất rõ:

Dân chủ không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng mọi phương thức để đạt được kết quả mà mình mong muốn. Dân chủ phải được xây dựng trên nền tảng của sự thật, tự do ý chí, tôn trọng pháp luật và tôn trọng lựa chọn của người khác.

II. NHỮNG QUY ĐỊNH TRỌNG TÂM NGƯỜI DÂN CẦN NẮM VỮNG TRONG LUẬT TRƯNG CẦU Ý DÂN

1. Không phải bất cứ cá nhân, tổ chức nào cũng có quyền đề nghị Quốc hội tổ chức trưng cầu ý dân

Một vấn đề rất dễ gây nhầm lẫn là giữa quyền tham gia bỏ phiếu của cử tri và thẩm quyền đề nghị tổ chức trưng cầu ý dân.

Hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Khoản 1 Điều 14 quy định các chủ thể có quyền đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định việc trưng cầu ý dân gồm Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội.

Hồ sơ đề nghị cũng không thể chỉ thể hiện một mong muốn chung chung.

Khoản 3 Điều 14 yêu cầu hồ sơ phải có tờ trình nêu sự cần thiết, nội dung cần trưng cầu, dự kiến thời điểm tổ chức, các phương án và giải pháp thực hiện kết quả; dự thảo nghị quyết của Quốc hội về trưng cầu ý dân và tài liệu liên quan nếu có.

Đây là một cơ chế nhằm bảo đảm rằng trước khi vấn đề được đưa tới hàng triệu cử tri trên toàn quốc, sự cần thiết, tác động và phương án thực hiện đã phải được cân nhắc ở mức độ tương xứng.

2. Đề nghị trưng cầu ý dân phải trải qua quá trình thẩm tra

Theo Điều 15, trước khi trình Quốc hội, đề nghị trưng cầu ý dân phải được Hội đồng Dân tộc hoặc Ủy ban có liên quan của Quốc hội thẩm tra.

Việc thẩm tra tập trung vào sự cần thiết; đối tượng và phạm vi tác động; nội dung cần trưng cầu; thời điểm tổ chức; cùng các phương án, giải pháp để thực hiện kết quả trưng cầu ý dân.

Quy định này cho thấy trưng cầu ý dân được thiết kế với một quy trình kiểm soát pháp lý tương đối chặt chẽ.

Việc đưa một vấn đề ra để toàn dân biểu quyết không thể xuất phát từ cảm tính nhất thời mà phải dựa trên đánh giá, thẩm tra và cân nhắc hậu quả pháp lý – xã hội.

3. Quyền quyết định tổ chức trưng cầu ý dân thuộc Quốc hội

Theo Điều 17, sau quá trình trình bày đề nghị, thẩm tra, thảo luận, giải trình, tiếp thu và chỉnh lý, Quốc hội biểu quyết thông qua nghị quyết về trưng cầu ý dân.

Đáng chú ý, nghị quyết này phải được quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành.

Như vậy có thể hình dung quy trình cơ bản:

Đề nghị → thẩm tra → xem xét → thảo luận → giải trình, tiếp thu → Quốc hội biểu quyết → tổ chức trưng cầu ý dân.

Quy trình này vừa thể hiện cơ chế dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, vừa tạo tiền đề để chuyển sang hình thức dân chủ trực tiếp thông qua lá phiếu của cử tri.

4. Bảo đảm quyền tham gia thông qua danh sách cử tri

Điều 24 đặt ra nguyên tắc rất quan trọng:

Mọi công dân có quyền bỏ phiếu trưng cầu ý dân đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri.

Đồng thời, mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri tại nơi thường trú hoặc tạm trú.

Đáng chú ý, Luật còn tính đến những nhóm cử tri đang ở trong hoàn cảnh đặc biệt.

Người đang bị tạm giam, tạm giữ hoặc đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri tại địa điểm tương ứng theo quy định của khoản 3 Điều 24.

Điều này thể hiện cách tiếp cận đáng chú ý về bảo đảm quyền: không thể suy diễn rằng một người đang bị áp dụng một biện pháp pháp lý nào đó thì mặc nhiên mất quyền bỏ phiếu trưng cầu ý dân; phải căn cứ chính xác vào những trường hợp Luật quy định.

5. Những trường hợp không được ghi tên hoặc bị xóa tên khỏi danh sách cử tri

Điều 25 xác định cụ thể những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri gồm người bị kết án tử hình đang chờ thi hành án; người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo; và người bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.

Nếu một người đã có tên nhưng đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu rơi vào những trường hợp tương ứng, pháp luật quy định việc xóa tên và thu hồi thẻ cử tri.

Nhưng Luật không chỉ quy định việc hạn chế.

Khoản 3 Điều 25 đồng thời thiết lập cơ chế khôi phục khả năng thực hiện quyền: nếu trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, người thuộc trường hợp luật định được trả tự do hoặc được Tòa án hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì được bổ sung vào danh sách và nhận thẻ cử tri.

Đây là điểm có giá trị lớn dưới góc độ bảo đảm quyền con người, quyền công dân: khi căn cứ hạn chế quyền không còn thì khả năng thực hiện quyền phải được xem xét phục hồi theo luật định.

6. Người dân có quyền kiểm tra và khiếu nại về danh sách cử tri

Quyền bỏ phiếu sẽ khó được bảo đảm trên thực tế nếu một công dân đủ điều kiện nhưng lại bị bỏ sót khỏi danh sách.

Vì thế, Điều 27 yêu cầu danh sách cử tri phải được niêm yết chậm nhất 30 ngày trước ngày bỏ phiếu tại trụ sở UBND cấp xã và các địa điểm công cộng của khu vực bỏ phiếu, đồng thời phải thông báo rộng rãi để Nhân dân kiểm tra.

Quan trọng hơn, Điều 28 trao cho công dân quyền khiếu nại khi phát hiện sai sót.

Thời hạn khiếu nại là 10 ngày kể từ ngày niêm yết, còn cơ quan lập danh sách phải giải quyết và thông báo kết quả trong 03 ngày kể từ khi nhận được khiếu nại.

Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết hoặc hết thời hạn mà khiếu nại không được giải quyết, công dân có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo pháp luật tố tụng hành chính.

Đây là một quy định rất đáng được phổ biến.

Pháp luật không yêu cầu người dân thụ động chờ cơ quan nhà nước “cho phép” mình thực hiện quyền.

Ngược lại, người dân được quyền kiểm tra, phát hiện sai sót, khiếu nại và cuối cùng sử dụng cơ chế tư pháp để bảo vệ quyền của mình.

7. Cử tri đi nơi khác vẫn có cơ chế để thực hiện quyền bỏ phiếu

Đời sống hiện đại đặt ra một thực tế là nơi đăng ký thường trú, tạm trú và nơi một người có mặt vào ngày bỏ phiếu không phải lúc nào cũng trùng nhau.

Điều 29 giải quyết tình huống này.

Nếu sau khi danh sách được niêm yết mà cử tri đi nơi khác và không thể bỏ phiếu tại nơi đã ghi tên, họ có quyền đề nghị UBND cấp xã nơi mình có tên trong danh sách cấp giấy chứng nhận để được bổ sung tên và tham gia bỏ phiếu tại nơi mình có thể thực hiện quyền.

Tinh thần của quy định rất rõ:

Thủ tục hành chính phải phục vụ việc thực hiện quyền chứ không nên trở thành rào cản ngăn cản quyền.

8. Thông tin về trưng cầu ý dân phải đầy đủ, khách quan và đúng pháp luật

Một lá phiếu chỉ thực sự phản ánh ý chí tự do nếu người bỏ phiếu hiểu mình đang quyết định điều gì.

Do vậy, Điều 31 yêu cầu hoạt động thông tin, tuyên truyền phải cung cấp thông tin đầy đủ, đúng đắn để cử tri hiểu ý nghĩa, nội dung trưng cầu cũng như quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

Đặc biệt, thông tin tuyên truyền phải được tiến hành công khai, dân chủ, khách quan, khoa học, đúng pháp luật, thuận lợi cho cử tri và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Đặt quy định này trong bối cảnh môi trường thông tin hiện đại, giá trị giáo dục pháp luật của nó càng đáng chú ý.

Một thông tin sai lệch được chia sẻ hàng nghìn lần không vì thế mà trở thành sự thật.

Một quan điểm được nhiều người hưởng ứng cũng không mặc nhiên trở thành thông tin pháp lý chính xác.

Bởi vậy, trước những vấn đề hệ trọng của đất nước, mỗi công dân cần xây dựng thói quen kiểm chứng thông tin, tiếp cận nguồn chính thống, phân biệt dữ kiện với quan điểm và không phát tán thông tin chưa được xác thực.

9. Pháp luật bảo vệ bí mật lá phiếu và tạo điều kiện cho người yếu thế thực hiện quyền

Điều 39 thể hiện khá rõ tinh thần này.

Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu; về nguyên tắc phải tự mình bỏ phiếu và không được nhờ người khác bỏ thay, ngoại trừ trường hợp luật quy định.

Đối với người ốm đau, già yếu hoặc khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu, Tổ trưng cầu ý dân phải mang hòm phiếu phụ và phiếu đến nơi ở hoặc nơi điều trị để họ thực hiện quyền.

Đồng thời, khi cử tri viết phiếu không ai được xem, kể cả thành viên Tổ trưng cầu ý dân.

Người không thể tự viết có thể nhờ người khác viết hộ nhưng người hỗ trợ phải bảo đảm bí mật; người khuyết tật không thể tự bỏ phiếu có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm.

Từ góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long, đây chính là nơi pháp luật gặp gỡ với giá trị nhân văn và tâm lý học xã hội.

Một xã hội dân chủ không chỉ tạo ra quyền cho số đông những người khỏe mạnh, thuận lợi và có đầy đủ điều kiện thực hiện quyền.

Giá trị của pháp luật còn nằm ở khả năng đưa quyền đến với người già, người bệnh, người khuyết tật và những người đang ở trong hoàn cảnh khó khăn.

10. Khi nào kết quả trưng cầu ý dân có giá trị?

Điều 44 đặt ra những ngưỡng pháp lý rất cụ thể.

Theo văn bản được cung cấp, cuộc trưng cầu ý dân hợp lệ khi có ít nhất ba phần tư tổng số cử tri cả nước có tên trong danh sách tham gia bỏ phiếu.

Thông thường, nội dung được đưa ra trưng cầu phải được quá nửa số phiếu hợp lệ tán thành mới có giá trị thi hành.

Riêng đối với trường hợp trưng cầu về toàn văn Hiến pháp hoặc một số nội dung quan trọng của Hiến pháp theo khoản 1 Điều 6 thì phải đạt ít nhất hai phần ba số phiếu hợp lệ tán thành.

Những con số này không chỉ là điều kiện kỹ thuật.

Chúng phản ánh yêu cầu rằng một quyết định có sức ảnh hưởng lớn đến đất nước cần đạt được mức độ tham gia và sự đồng thuận đủ lớn, đặc biệt khi vấn đề liên quan đến Hiến pháp.

11. Góc nhìn tổng hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long: Từ “được biết pháp luật” đến “biết sử dụng pháp luật”

Nhìn tổng thể các quy định trên, điều quan trọng nhất trong công tác tuyên truyền Luật Trưng cầu ý dân không nên dừng ở việc giúp cộng đồng nhớ từng điều, khoản.

Mục tiêu sâu xa hơn phải là hình thành năng lực pháp lý của công dân.

Một người dân hiểu pháp luật phải biết mình có quyền gì, điều kiện thực hiện quyền ra sao, cơ quan nào có trách nhiệm bảo đảm quyền, quyền bị ảnh hưởng thì phải làm gì và bản thân phải chịu trách nhiệm như thế nào khi thực hiện quyền.

Đặc biệt, Luật đặt trách nhiệm tổ chức ở nhiều cấp độ: Ủy ban thường vụ Quốc hội có nhiệm vụ chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và xác định, công bố kết quả; Chính phủ chỉ đạo các cơ quan hành chính, bảo đảm an ninh, kinh phí và phối hợp tuyên truyền, giám sát; chính quyền địa phương đảm nhiệm nhiều công việc trực tiếp phục vụ việc tổ chức trưng cầu.

Như vậy, quyền làm chủ của Nhân dân muốn trở thành hiện thực cần có cả ý thức tham gia của công dân và trách nhiệm bảo đảm từ phía Nhà nước.

III. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ – GIÁO DỤC VỀ VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN TRƯNG CẦU Ý DÂN

1. Trưng cầu ý dân là biểu hiện tập trung của quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân

Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Trưng cầu ý dân không chỉ là một văn bản quy định về trình tự tổ chức bỏ phiếu. Giá trị cốt lõi của Luật nằm ở việc thiết lập một cơ chế để Nhân dân trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề đặc biệt quan trọng của đất nước.

Theo Luật, trưng cầu ý dân là việc Nhà nước tổ chức để cử tri cả nước trực tiếp biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu. Luật đồng thời xác định việc tổ chức trưng cầu phải bảo đảm các nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Điều này cho thấy quyền làm chủ của Nhân dân không chỉ được thực hiện thông qua việc bầu ra các cơ quan đại diện mà, trong những trường hợp đặc biệt, còn được thực hiện bằng chính quyết định trực tiếp của cử tri.

Ở góc độ pháp lý, đây là sự kết hợp giữa:

dân chủ đại diện thông qua Quốc hội;
dân chủ trực tiếp thông qua lá phiếu trưng cầu ý dân;
trách nhiệm của Nhà nước trong việc tổ chức, bảo đảm và thực hiện kết quả;
trách nhiệm của công dân trong việc tham gia có hiểu biết và có ý thức.

Như vậy, trưng cầu ý dân không làm thay đổi vai trò của các cơ quan đại diện mà bổ sung một phương thức để quyền lực của Nhân dân được thể hiện đầy đủ hơn trong những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc gia.

2. Giá trị pháp lý của lá phiếu đòi hỏi trách nhiệm công dân tương xứng

Khác với một cuộc khảo sát hoặc lấy ý kiến mang tính tham khảo, kết quả trưng cầu ý dân có giá trị quyết định đối với vấn đề được đưa ra trưng cầu. Chính vì vậy, mỗi lá phiếu không chỉ là biểu hiện của quyền cá nhân mà còn mang ý nghĩa trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước.

Cử tri cần nhận thức rằng việc bỏ phiếu không nên xuất phát từ:

tâm lý đám đông;
sự kích động nhất thời;
thông tin chưa được kiểm chứng;
lợi ích cục bộ;
sự mua chuộc, cưỡng ép hoặc tác động bất hợp pháp.

Một lựa chọn có trách nhiệm phải được hình thành trên cơ sở tiếp cận thông tin chính xác, suy xét khách quan và nhận thức đầy đủ về hậu quả của từng phương án.

Vì thế, giáo dục pháp luật về trưng cầu ý dân không thể chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn cách nhận phiếu, ghi phiếu và bỏ phiếu. Hoạt động giáo dục phải giúp người dân phát triển khả năng phân tích thông tin, nhận diện thông tin sai lệch và hiểu rõ mối liên hệ giữa lựa chọn cá nhân với lợi ích chung của quốc gia.

3. Thông tin trung thực là điều kiện để bảo đảm tự do ý chí của cử tri

Theo Điều 31 và Điều 32 của Luật, hoạt động thông tin, tuyên truyền phải cung cấp đầy đủ, đúng đắn các nội dung liên quan đến sự cần thiết, mục đích, vấn đề được trưng cầu, phạm vi tác động, phương án thực hiện kết quả và quyền, nghĩa vụ của cử tri. Hoạt động này phải được tiến hành công khai, dân chủ, khách quan, khoa học và đúng pháp luật.

Dưới góc độ tâm lý học, chất lượng thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quyết định.

Khi thông tin thiếu đầy đủ, bị bóp méo hoặc được trình bày theo cách gây sợ hãi, kích động, cử tri có thể đưa ra lựa chọn không phản ánh đúng nhận thức và mong muốn thực sự của mình.

Do đó, nguyên tắc khách quan trong tuyên truyền phải được hiểu là:

trình bày trung thực nội dung được đưa ra trưng cầu;
giải thích rõ các phương án và hệ quả có thể phát sinh;
không che giấu thông tin bất lợi;
không áp đặt lựa chọn;
không biến tuyên truyền pháp luật thành công cụ vận động sai lệch;
tạo điều kiện để cử tri tự mình suy xét và quyết định.

Đây chính là nền tảng để bảo vệ tự do ý chí của cử tri.

4. Cần đặc biệt cảnh giác với tin giả và thao túng dư luận

Trong môi trường truyền thông số, một thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng, tạo nên tâm lý hoang mang hoặc thúc đẩy những phản ứng cực đoan.

Luật nghiêm cấm hành vi tuyên truyền, đưa thông tin sai lệch về nội dung và ý nghĩa của việc trưng cầu ý dân; nghiêm cấm lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép, cản trở cử tri và các thủ đoạn làm sai lệch kết quả.

Từ góc nhìn giáo dục cộng đồng, mỗi người dân cần thực hiện nguyên tắc:

Đọc kỹ – kiểm chứng – đối chiếu – suy nghĩ độc lập – chịu trách nhiệm về việc chia sẻ thông tin.

Khi tiếp nhận một thông tin liên quan đến trưng cầu ý dân, người dân nên kiểm tra:

Thông tin có xuất phát từ cơ quan có thẩm quyền hay không.
Nội dung có bị cắt ghép hoặc tách khỏi bối cảnh hay không.
Có tài liệu chính thức để đối chiếu hay không.
Người đăng tải có đang kêu gọi hành động bằng ngôn ngữ kích động hay không.
Thông tin có dấu hiệu ép buộc người khác phải lựa chọn một phương án hay không.

Chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng không chỉ làm ảnh hưởng đến nhận thức của cộng đồng mà trong trường hợp nghiêm trọng còn có thể xâm phạm trật tự quản lý và tính trung thực của cuộc trưng cầu.

5. Bỏ phiếu kín là cơ chế bảo vệ an toàn tâm lý và tự do lựa chọn

Nguyên tắc bỏ phiếu kín có ý nghĩa đặc biệt đối với quyền tự do chính trị của công dân.

Luật quy định khi cử tri viết phiếu thì không ai được xem, kể cả thành viên Tổ trưng cầu ý dân. Người không thể tự viết phiếu có thể nhờ người khác viết hộ, nhưng người viết hộ phải bảo đảm bí mật; trường hợp người khuyết tật không thể tự bỏ phiếu thì có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm.

Quy định này bảo vệ cử tri khỏi:

sự giám sát trái phép;
áp lực từ gia đình hoặc cộng đồng;
tác động của người có chức vụ, quyền hạn;
sự kỳ thị vì quan điểm cá nhân;
nguy cơ bị đe dọa hoặc trả đũa.

Không một tổ chức, cơ quan, cá nhân hoặc thành viên gia đình nào có quyền buộc cử tri phải công khai phương án mình đã lựa chọn.

Tôn trọng bí mật lá phiếu không chỉ là tuân thủ một thủ tục pháp lý mà còn là tôn trọng nhân phẩm, quyền tự do tư tưởng và quyền tự quyết của mỗi người.

6. Bảo đảm quyền của người yếu thế là thước đo tính nhân văn của pháp luật

Một trong những giá trị nổi bật của Luật là việc tạo điều kiện cho người già yếu, người bệnh, người khuyết tật và những người đang ở trong một số cơ sở đặc thù được thực hiện quyền bỏ phiếu.

Đối với người không thể đến phòng bỏ phiếu, Tổ trưng cầu ý dân có trách nhiệm sử dụng hòm phiếu phụ để phục vụ việc bỏ phiếu tại nơi ở, nơi điều trị hoặc tại cơ sở nơi cử tri đang có mặt. Luật cũng bảo đảm cơ chế hỗ trợ đối với người không thể tự viết hoặc tự bỏ phiếu.

Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long, một nền dân chủ chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ hội thực hiện quyền không chỉ dành cho những người có điều kiện thuận lợi.

Không nên để:

khoảng cách địa lý;
tình trạng sức khỏe;
khuyết tật;
tuổi cao;
hoàn cảnh cư trú đặc biệt

trở thành rào cản khiến một công dân đủ điều kiện bị loại khỏi quá trình thể hiện ý chí.

Cán bộ thực hiện nhiệm vụ cần có thái độ tôn trọng, kiên nhẫn và hỗ trợ đúng mức, nhưng không được lợi dụng việc hỗ trợ để định hướng hoặc quyết định thay cử tri.

7. Tính minh bạch của kiểm phiếu củng cố niềm tin xã hội

Theo Điều 40, việc kiểm phiếu phải được tiến hành tại phòng bỏ phiếu ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc. Trước khi mở hòm phiếu, Tổ trưng cầu ý dân phải thống kê, lập biên bản, niêm phong số phiếu không sử dụng và mời hai cử tri chứng kiến việc kiểm phiếu.

Quy định về người chứng kiến có giá trị quan trọng đối với việc kiểm soát quyền lực và phòng ngừa gian lận.

Tính minh bạch không chỉ nhằm tìm ra sai phạm sau khi sai phạm xảy ra mà còn có tác dụng:

phòng ngừa hành vi gian lận;
nâng cao trách nhiệm của người thực hiện nhiệm vụ;
tạo cơ sở kiểm tra và giải quyết khiếu nại;
củng cố lòng tin của cử tri đối với kết quả.

Niềm tin xã hội không thể hình thành chỉ bằng tuyên truyền. Niềm tin phải được xây dựng bằng một quy trình có thể kiểm tra, giám sát và giải trình.

8. Cử tri phải ghi phiếu đúng quy định để bảo vệ giá trị lá phiếu

Điều 41 quy định những trường hợp phiếu không hợp lệ, bao gồm phiếu không đúng mẫu, không có dấu của Tổ trưng cầu ý dân, đánh dấu nhiều hơn số phương án được lựa chọn, bỏ trống toàn bộ phương án hoặc viết thêm nội dung khác. Tổ trưng cầu ý dân không được gạch xóa hoặc sửa chữa trên phiếu.

Từ quy định này, cử tri cần đặc biệt lưu ý:

chỉ sử dụng phiếu được phát tại khu vực bỏ phiếu;
đọc kỹ hướng dẫn;
lựa chọn đúng số phương án được cho phép;
không ký tên hoặc viết thêm lời bình luận;
không tự ý sửa chữa trên phiếu;
nếu ghi sai hoặc làm hỏng phiếu thì đề nghị đổi phiếu khác.

Một sai sót tưởng như nhỏ có thể làm lá phiếu mất giá trị. Vì vậy, cán bộ phụ trách phải hướng dẫn rõ ràng, còn cử tri cần bình tĩnh và kiểm tra kỹ trước khi bỏ phiếu vào hòm.

9. Khiếu nại, tố cáo là công cụ bảo vệ sự trong sạch của cuộc trưng cầu

Luật quy định khiếu nại, tố cáo tại chỗ về hành vi có dấu hiệu vi phạm trong kiểm phiếu do Tổ trưng cầu ý dân tiếp nhận và giải quyết; việc giải quyết phải được lập thành biên bản. Trường hợp không giải quyết được thì phải ghi nhận ý kiến và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền.

Người dân khi phát hiện dấu hiệu vi phạm cần:

phản ánh kịp thời;
trình bày trung thực;
cung cấp tài liệu, chứng cứ nếu có;
không tự ý gây rối hoặc cản trở hoạt động kiểm phiếu;
không đăng tải kết luận chưa được xác minh;
thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng trình tự.

Việc khiếu nại và tố cáo phải được nhìn nhận như một cơ chế giám sát hợp pháp, không phải hành vi gây khó khăn cho cơ quan tổ chức.

Ngược lại, người tố cáo cũng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của nội dung mình cung cấp, tránh lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống hoặc gây mất ổn định.

10. Kết quả phải phản ánh đúng cả mức độ tham gia và mức độ đồng thuận

Điều 44 quy định cuộc trưng cầu ý dân hợp lệ khi có ít nhất ba phần tư tổng số cử tri cả nước có tên trong danh sách tham gia bỏ phiếu.

Nội dung được quá nửa số phiếu hợp lệ tán thành thì có giá trị thi hành. Riêng đối với nội dung liên quan đến Hiến pháp theo khoản 1 Điều 6, phải có ít nhất hai phần ba số phiếu hợp lệ tán thành.

Hai điều kiện này phản ánh hai yêu cầu độc lập:

Thứ nhất, yêu cầu về mức độ tham gia.
Một cuộc trưng cầu chỉ có ý nghĩa đại diện rộng lớn khi có tỷ lệ cử tri tham gia đủ cao.

Thứ hai, yêu cầu về mức độ tán thành.
Phương án được lựa chọn phải đạt ngưỡng đồng thuận do pháp luật quy định.

Đối với vấn đề Hiến pháp, ngưỡng tán thành cao hơn thể hiện yêu cầu thận trọng và đồng thuận xã hội sâu rộng đối với nền tảng pháp lý cơ bản của Nhà nước.

11. Vi phạm nghiêm trọng có thể dẫn đến hủy kết quả và bỏ phiếu lại

Theo Điều 47, Ủy ban thường vụ Quốc hội có quyền hủy bỏ kết quả tại khu vực bỏ phiếu có vi phạm pháp luật nghiêm trọng và quyết định việc bỏ phiếu lại tại khu vực đó. Ngày bỏ phiếu lại phải được tiến hành chậm nhất 15 ngày sau ngày bỏ phiếu đầu tiên.

Quy định này thể hiện nguyên tắc:

Không thể công nhận một kết quả được hình thành từ một quy trình bị vi phạm nghiêm trọng.

Việc bỏ phiếu lại không phải là sự phủ nhận ý chí của cử tri, mà là biện pháp khôi phục điều kiện để ý chí ấy được thể hiện một cách hợp pháp, tự do và chính xác.

12. Kết quả trưng cầu phải được công bố và tổ chức thực hiện

Sau khi nhận, kiểm tra báo cáo của các địa phương và giải quyết khiếu nại, tố cáo, Ủy ban thường vụ Quốc hội ra nghị quyết xác định kết quả trong phạm vi cả nước.

Nghị quyết phải thể hiện các thông tin cơ bản như tổng số cử tri, số người tham gia, số phiếu hợp lệ, số phiếu không hợp lệ, tỷ lệ tán thành, không tán thành và kết quả cuối cùng.

Ủy ban thường vụ Quốc hội có trách nhiệm báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất; căn cứ kết quả trưng cầu, Quốc hội quyết định các biện pháp cần thiết để bảo đảm thực hiện kết quả.

Do đó, trưng cầu ý dân không kết thúc ở việc kiểm đếm số phiếu.

Giá trị của cuộc trưng cầu chỉ được hoàn thiện khi:

Kết quả được xác định chính xác.
Kết quả được công bố minh bạch.
Mọi chủ thể tôn trọng kết quả.
Cơ quan có thẩm quyền ban hành biện pháp thực hiện.
Quá trình thực hiện được kiểm tra và giám sát.

IV. KHUYẾN NGHỊ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

1. Khuyến nghị đối với cử tri

1.1. Chủ động kiểm tra điều kiện và danh sách cử tri

Mỗi công dân cần chủ động kiểm tra mình có được ghi tên đúng trong danh sách cử tri hay không.

Các thông tin cần kiểm tra gồm:

họ và tên;
ngày, tháng, năm sinh;
nơi thường trú hoặc tạm trú;
khu vực bỏ phiếu;
các thông tin nhận diện khác theo danh sách.

Nếu phát hiện sai sót hoặc bị bỏ tên, cử tri phải thực hiện quyền khiếu nại trong thời hạn luật định, không nên chờ đến sát ngày bỏ phiếu mới phản ánh.

1.2. Chỉ tiếp nhận thông tin từ nguồn đáng tin cậy

Cử tri nên ưu tiên:

tài liệu chính thức do cơ quan có thẩm quyền phát hành;
thông báo của chính quyền địa phương;
cơ quan báo chí chính thống;
hội nghị cử tri;
văn bản pháp luật và nội dung công bố chính thức.

Không nên lựa chọn phương án chỉ vì một bài đăng có nhiều lượt chia sẻ hoặc vì một người có ảnh hưởng đưa ra lời kêu gọi.

1.3. Nghiên cứu kỹ vấn đề được đưa ra trưng cầu

Trước ngày bỏ phiếu, cử tri cần tìm hiểu:

vì sao vấn đề được đưa ra trưng cầu;
mỗi phương án có nội dung gì;
tác động trước mắt và lâu dài;
đối tượng nào chịu ảnh hưởng;
biện pháp thực hiện kết quả;
lợi ích chung của quốc gia và cộng đồng.

Sự tham gia có hiểu biết chính là nền tảng để lá phiếu mang giá trị thực chất.

1.4. Tự mình quyết định và bảo vệ bí mật lá phiếu

Cử tri có quyền lắng nghe nhiều quan điểm nhưng phải tự đưa ra quyết định.

Không nên:

chụp ảnh phiếu đã ghi để chứng minh lựa chọn;
công khai phiếu theo yêu cầu của người khác;
nhận tiền hoặc lợi ích để bỏ phiếu theo chỉ dẫn;
cho người khác sử dụng thẻ cử tri;
bỏ phiếu thay trái quy định;
gây áp lực buộc thành viên gia đình lựa chọn giống mình.

1.5. Ghi phiếu cẩn trọng

Trước khi đánh dấu, cử tri cần đọc kỹ nội dung và hướng dẫn. Nếu ghi hỏng, cử tri có quyền đề nghị đổi phiếu khác theo quy định.

Không nên cố sửa chữa, tẩy xóa hoặc viết thêm vì có thể làm phiếu không hợp lệ.

1.6. Phản ánh vi phạm đúng pháp luật

Khi phát hiện hành vi mua chuộc, cưỡng ép, giả mạo, gian lận, cản trở hoặc làm sai lệch kết quả, cử tri cần thông báo cho Tổ trưng cầu ý dân hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Việc phản ánh phải dựa trên sự thật, tránh suy đoán, vu khống hoặc kích động đám đông.

2. Khuyến nghị đối với cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương

2.1. Chuẩn bị đầy đủ danh sách và điều kiện bỏ phiếu

Cơ quan có trách nhiệm cần rà soát kỹ danh sách cử tri, hạn chế tình trạng:

trùng tên;
bỏ sót;
ghi sai thông tin;
cử tri đã chuyển đi nhưng chưa cập nhật;
không bổ sung kịp thời người đủ điều kiện;
bố trí khu vực bỏ phiếu không thuận tiện.

Việc niêm yết phải được thực hiện công khai, dễ quan sát và thông báo rộng rãi để người dân kiểm tra.

2.2. Tuyên truyền dễ hiểu và phù hợp từng nhóm dân cư

Nội dung pháp luật cần được chuyển tải bằng ngôn ngữ rõ ràng, tránh quá nhiều thuật ngữ chuyên môn.

Đối với vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa hoặc nơi có điều kiện tiếp cận thông tin hạn chế, cần lựa chọn hình thức tuyên truyền phù hợp như:

hệ thống truyền thanh;
hội nghị cộng đồng;
tài liệu trực quan;
cán bộ tuyên truyền trực tiếp;
ngôn ngữ phù hợp với đặc điểm dân cư;
hỗ trợ người cao tuổi và người khuyết tật.

Tuyên truyền phải giúp người dân hiểu vấn đề, không được biến thành sự áp đặt phương án lựa chọn.

2.3. Bảo đảm tính trung lập của người thi hành công vụ

Cán bộ, công chức và thành viên Tổ trưng cầu ý dân phải thực hiện nhiệm vụ khách quan.

Không được:

gợi ý cử tri chọn một phương án;
bình luận về lựa chọn của cử tri;
theo dõi việc ghi phiếu;
tạo áp lực tâm lý;
phân biệt đối xử giữa các cử tri;
tiết lộ thông tin về lựa chọn của người dân.

Cán bộ thực hiện nhiệm vụ phải được tập huấn đầy đủ về pháp luật, kỹ năng giao tiếp và cách hỗ trợ người yếu thế.

2.4. Bảo vệ an ninh nhưng không gây tâm lý căng thẳng

Việc bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực bỏ phiếu là cần thiết. Tuy nhiên, các biện pháp bảo vệ phải phù hợp, không tạo cảm giác giám sát hoặc đe dọa khiến cử tri ngại tham gia.

Môi trường bỏ phiếu cần trang nghiêm, an toàn, thuận tiện và thân thiện.

2.5. Công khai, minh bạch trong kiểm phiếu và báo cáo kết quả

Cơ quan tổ chức phải thực hiện đúng quy định về:

kiểm tra và niêm phong hòm phiếu;
thống kê phiếu chưa sử dụng;
mời cử tri chứng kiến;
xác định phiếu hợp lệ và không hợp lệ;
lập biên bản;
niêm phong hồ sơ;
báo cáo đúng thời hạn;
tiếp nhận và giải quyết khiếu nại.

Mọi số liệu phải thống nhất, có thể kiểm tra và được lưu trữ đầy đủ.

3. Khuyến nghị đối với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên có vai trò quan trọng trong giám sát, tuyên truyền và vận động người dân tham gia.

Hoạt động của các tổ chức này cần tập trung vào:

giám sát việc lập danh sách cử tri;
theo dõi điều kiện tại khu vực bỏ phiếu;
phản ánh khó khăn của người dân;
bảo vệ quyền của nhóm yếu thế;
phát hiện biểu hiện mua chuộc hoặc cưỡng ép;
tuyên truyền tinh thần thượng tôn pháp luật;
góp phần củng cố đồng thuận xã hội.

Giám sát phải khách quan, có căn cứ và không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động của cơ quan tổ chức trưng cầu.

4. Khuyến nghị đối với cơ quan báo chí và người sử dụng mạng xã hội

Cơ quan báo chí cần cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và có kiểm chứng; phân biệt rõ tin tức, phân tích và bình luận.

Không nên sử dụng tiêu đề gây sốc, nội dung dễ tạo hiểu lầm hoặc khai thác tâm lý lo sợ để thu hút sự chú ý.

Đối với người sử dụng mạng xã hội, cần thực hiện văn hóa pháp lý trong không gian số:

không đăng tin chưa xác minh;
không cắt ghép tài liệu;
không giả mạo thông báo của cơ quan nhà nước;
không công kích người có quan điểm khác;
không ép buộc người khác công khai lựa chọn;
không tổ chức việc trao đổi lợi ích để tác động lá phiếu.

Tự do biểu đạt phải đi cùng trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm đối với cộng đồng.

5. Khuyến nghị về giáo dục pháp luật lâu dài

Giáo dục về quyền làm chủ không nên chỉ được thực hiện khi có một cuộc trưng cầu ý dân.

Nội dung này cần được lồng ghép vào:

chương trình giáo dục công dân;
hoạt động phổ biến pháp luật tại địa phương;
sinh hoạt của cơ quan, tổ chức;
chương trình bồi dưỡng cán bộ;
hoạt động của đoàn thể;
các nền tảng truyền thông số.

Người trẻ cần được giáo dục về:

quyền và nghĩa vụ công dân;
kỹ năng kiểm chứng thông tin;
văn hóa tranh luận;
tôn trọng ý kiến khác biệt;
trách nhiệm khi tham gia đời sống chính trị – xã hội;
cách sử dụng cơ chế khiếu nại, tố cáo để bảo vệ quyền.

Mục tiêu của giáo dục không phải tạo ra những công dân thụ động chỉ biết nghe và làm theo, mà là hình thành những công dân có khả năng suy nghĩ độc lập, tôn trọng pháp luật và hành động có trách nhiệm.

6. Xử lý nghiêm hành vi vi phạm để bảo vệ ý chí của Nhân dân

Điều 50 quy định người vi phạm pháp luật về trưng cầu ý dân, tùy tính chất và mức độ, có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người cản trở hoặc trả thù người khiếu nại, tố cáo cũng có thể phải chịu các hình thức xử lý tương ứng.

Việc xử lý nghiêm minh có ba ý nghĩa:

bảo vệ quyền tự do của cử tri;
phòng ngừa gian lận;
bảo vệ tính hợp pháp của kết quả.

Tuy nhiên, xử lý vi phạm phải đúng thẩm quyền, đúng trình tự, có chứng cứ và không được tùy tiện suy diễn trách nhiệm.

Thông điệp nhân văn

Từ góc nhìn tích hợp Pháp lý – Tâm lý – Giáo dục, ThS. Nguyễn Hữu Long nhấn mạnh:

“Một lá phiếu chỉ thực sự có giá trị khi được hình thành từ sự hiểu biết, được thể hiện trong tự do và được bảo vệ bằng pháp luật. Trưng cầu ý dân không chỉ là quyền được nói lên lựa chọn của mình, mà còn là trách nhiệm lắng nghe những lựa chọn khác, tôn trọng sự thật và đặt lợi ích chung của đất nước lên trên những tác động nhất thời.”

Luật Trưng cầu ý dân có hiệu lực từ ngày 01/7/2016 và giao Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành những nội dung thuộc thẩm quyền.

Giá trị cao nhất của Luật không nằm ở số lượng điều khoản, mà ở việc khẳng định rằng Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước.

Mỗi cơ quan phải làm đúng trách nhiệm của mình. Mỗi cán bộ phải tôn trọng cử tri. Mỗi người dân cần thực hiện quyền bằng sự tỉnh táo, trung thực và trách nhiệm.

Khi pháp luật bảo vệ được từng lá phiếu, khi người dân tin rằng ý chí của mình được lắng nghe và khi kết quả được thực hiện nghiêm túc, trưng cầu ý dân sẽ trở thành biểu hiện sinh động của một xã hội dân chủ, kỷ cương, đoàn kết và nhân văn.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.