Luật Cảnh sát cơ động 2022 (Luật số 04/2022/QH15)

 

Luật Cảnh sát cơ động 2022 (Luật số 04/2022/QH15)

Luật số 04/2022/QH15 là Luật Cảnh sát cơ động, được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 3 ngày 14/06/2022 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2023

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” TRONG CÔNG TÁC BẢO ĐẢM AN NINH, TRẬT TỰ

Thực tế đấu tranh phòng, chống tội phạm và giải quyết các tình huống phức tạp về an ninh, trật tự thời gian qua cho thấy nhiều rào cản từ cơ chế cũ:

Tình huống khẩn cấp, mất an ninh trật tự: Trong các vụ việc bạo loạn, khủng bố hay bắt giữ con đấm, Cảnh sát cơ động (CSCĐ) cần tiếp cận nhanh hiện trường hoặc truy bắt đối tượng lẩn trốn trong khu dân cư. Tuy nhiên, theo quy định trước đây, cơ chế pháp lý về việc vào chỗ ở công dân hay huy động phương tiện tại chỗ chưa thực sự rõ ràng, gây tâm lý e ngại “quá quyền” cho chiến sĩ khi xử lý tình huống cấp bách.

Tội phạm công nghệ cao và phương tiện hiện đại: Sự xuất hiện của các phương tiện bay không người lái (UAV) xâm nhập khu vực cấm hoặc tội phạm sử dụng công nghệ cao đòi hỏi CSCĐ phải có thẩm quyền và chế tài xử lý mạnh mẽ, can thiệp kịp thời để ngăn chặn hậu quả.

Tâm lý chung của nhân dân khi chứng kiến các vụ việc phức tạp là mong muốn sự can thiệp nhanh chóng, hiệu quả nhưng vẫn bảo vệ tối đa quyền con người, quyền công dân. Luật Cảnh sát cơ động 2022 ra đời chính là hành lang pháp lý vững chắc giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT SỐ 04/2022/QH15

Luật Cảnh sát cơ động 2022 hoàn thiện quy chế pháp lý, nâng tầm vị thế và quy định rõ thẩm quyền của lực lượng CSCĐ. Các nội dung trọng tâm gồm:

1. Vị trí, chức năng và Nguyên tắc hoạt động

CSCĐ là lực lượng vũ trang nhân dân tinh nhuệ, thuộc Công an nhân dân Việt Nam, thực hiện biện pháp vũ trang là chủ yếu để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên phạm vi toàn quốc. Hoạt động của CSCĐ đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; dựa vào nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân.

2. Các quyền hạn đặc biệt trong thực thi công vụ

Quyền vào trụ sở, chỗ ở: CSCĐ được quyền vào trụ sở cơ quan, tổ chức, chỗ ở của cá nhân để cấp cứu người bị nạn, bắt giữ người phạm tội quả tang hoặc truy nã trong tình huống khẩn cấp.

Huy động người, phương tiện (Điều 16): Trong trường hợp cấp bách, cán bộ, chiến sĩ CSCĐ được quyền huy động người, phương tiện, thiết bị thông tin lưu động của cơ quan, tổ chức, cá nhân và người điều khiển phương tiện đó để thực hiện nhiệm vụ.

Bảo đảm an toàn bay: CSCĐ được phép chế áp, ngăn chặn, xử lý các phương tiện bay không người lái và các phương tiện siêu nhẹ khi trực tiếp đe dọa an toàn khu vực bảo vệ hoặc thực hiện nhiệm vụ.

Trang bị vũ khí, khí tài: Được trang bị và sử dụng các loại vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ hiện đại để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Cảnh sát cơ động 2022 mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Củng cố niềm tin an sinh

Sự xuất hiện chính quy, hiện đại của CSCĐ cùng hành lang pháp lý minh bạch giúp giải tỏa sự lo âu của nhân dân trước các nguy cơ an ninh đe dọa. Khi người dân hiểu rõ CSCĐ chỉ trưng dụng phương tiện hay vào chỗ ở trong tình huống cấp bách vì mục đích bảo vệ cộng đồng, sự hợp tác tự nguyện sẽ thay thế cho tâm lý e ngại.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật hóa các quyền hạn đặc biệt giúp minh bạch hóa ranh giới giữa “thực thi công vụ” và “vi phạm quyền công dân”. Việc quy định rõ trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nếu gây thiệt hại khi trưng dụng tài sản thể hiện tư duy quản trị văn minh, tôn trọng quyền sở hữu của dân.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật nâng cao ý thức chấp hành hiệu lệnh của lực lượng làm nhiệm vụ. Đồng thời, giáo dục tinh thần sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng lực lượng vũ trang trong công cuộc giữ gìn an ninh trật tự của mỗi công dân.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Luật Cảnh sát cơ động 2022 đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và chuẩn mực, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên hành động:

Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội cần đẩy mạnh phổ biến Luật CSCĐ để người dân nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình, tránh bị các đối tượng xấu lợi dụng tung tin thất thiệt.

Nâng cao văn hóa ứng xử của cán bộ, chiến sĩ: Cán bộ, chiến sĩ CSCĐ khi thực hiện quyền hạn đặc biệt (như huy động phương tiện, vào chỗ ở) phải giữ đúng tác phong Công an nhân dân, giải thích rõ ràng và xử lý nhân văn để tạo sự đồng thuận.

Thực hiện đúng quy trình hoàn trả, bồi thường: Cơ quan quản lý cần đảm bảo quy trình hoàn trả tài sản huy động nhanh chóng, bồi thường thiệt hại (nếu có) minh bạch, đúng pháp luật để giữ vững niềm tin của nhân dân.

Chủ động phối hợp và tố giác tội phạm: Người dân cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động hỗ trợ và tuân thủ các hướng dẫn, yêu cầu hợp pháp của CSCĐ khi xảy ra tình huống an ninh phức tạp tại địa phương.

“Sức mạnh của Cảnh sát cơ động không chỉ đến từ vũ khí hay trang thiết bị hiện đại, mà đến từ sự ủng hộ và niềm tin vững chắc của nhân dân. Luật Cảnh sát cơ động 2022 chính là cầu nối pháp lý để xây dựng một xã hội an toàn, kỷ cương và phát triển bền vững.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết được xây dựng dựa trên sự tham vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị.

Nếu bạn hoặc tổ chức cần tư vấn, hỗ trợ chuyên sâu về các vấn đề pháp lý và tâm lý xã hội, vui lòng liên hệ qua website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc hotline 0898.627.762.