ĐỘT PHÁ PHÁP LÝ TRONG HỢP TÁC QUỐC TẾ: TỪ LUẬT THỎA THUẬN QUỐC TẾ 2020 ĐẾN TƯ DUY NỔI BẬT VỀ QUẢN TRỊ VÀ TÂM LÝ XÃ HỘI

ĐỘT PHÁ PHÁP LÝ TRONG HỢP TÁC QUỐC TẾ: TỪ LUẬT THỎA THUẬN QUỐC TẾ 2020 ĐẾN TƯ DUY NỔI BẬT VỀ QUẢN TRỊ VÀ TÂM LÝ XÃ HỘI

Luật số 70/2020/QH14 là Luật Thỏa thuận quốc tế, được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 13/11/2020 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2021.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KINH ĐIỂN TRONG GIAO DỊCH QUỐC TẾ

Trước khi Luật Thỏa thuận quốc tế 2020 ra đời, hoạt động hợp tác quốc tế tại các địa phương và đơn vị cơ sở gặp nhiều “rào cản” pháp lý do sự gò bó của Pháp lệnh số 33/2007/PL-UBTVQH11:

Câu chuyện hợp tác giáo dục cấp huyện: Một UBND huyện khu vực biên giới tại Quảng Trị muốn ký thỏa thuận trao đổi học sinh và hỗ trợ kỹ thuật nông nghiệp với một huyện giáp ranh của Lào. Tuy nhiên, quy định cũ không thừa nhận thẩm quyền ký kết của cấp huyện, khiến dự án kéo dài nhiều năm vì phải trình lên cấp tỉnh, gây lãng phí cơ hội phát triển địa phương.

Câu chuyện nghiên cứu khoa học / Y tế: Một viện nghiên cứu công lập thuộc đại học lớn muốn ký kết nhận tài trợ thiết bị y tế và chuyển giao công nghệ từ một chuyên gia, giáo sư người nước ngoài. Quy định cũ chỉ giới hạn chủ thể ký kết là các tổ chức, làm cho thủ tục tiếp nhận tài trợ từ cá nhân trở nên bế tắc, lúng túng.

Tâm lý chung của các cơ quan, đơn vị cấp cơ sở trước đây là “sợ sai, sợ vượt thẩm quyền” và vô cùng bị động trong các hoạt động hợp tác quốc tế. Luật Thỏa thuận quốc tế 2020 chính là “cứu cánh” giải tỏa hoàn toàn các vướng mắc này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT THỎA THUẬN QUỐC TẾ 2020

Luật Thỏa thuận quốc tế 2020 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2021) xác lập hành lang pháp lý linh hoạt nhưng chặt chẽ. Dưới đây là các nội dung cốt lõi:

1. Khái niệm và Phân biệt với Điều ước quốc tế

Khái niệm: Thỏa thuận quốc tế là văn bản bằng văn bản về hợp tác quốc tế giữa bên ký kết trong nước của Việt Nam với bên ký kết nước ngoài, không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo luật pháp quốc tế.

Phân biệt: Khác với Điều ước quốc tế (ràng buộc trách nhiệm pháp lý quốc gia), Thỏa thuận quốc tế mang tính chất hợp tác linh hoạt, không mang danh nghĩa Nhà nước hay Chính phủ Việt Nam.

2. Đột phá mở rộng chủ thể ký kết

Luật năm 2020 mở rộng đáng kể danh mục các bên được phép ký kết:

Cơ quan cấp cơ sở: Bổ sung UBND cấp huyện khu vực biên giới, Tổng cục, Cục thuộc Bộ, cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.

Tổ chức – Đơn vị công: Đơn vị sự nghiệp công lập (trường đại học, bệnh viện), cơ quan trung ương của tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp.

3. Mở rộng đối tác: Hợp tác trực tiếp với Cá nhân nước ngoài

Luật chính thức cho phép các chủ thể Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác trực tiếp với cá nhân nước ngoài (nhà khoa học, nhà tài trợ, chuyên gia), tạo điều kiện thu hút nguồn lực trí tuệ và tài chính quốc tế dễ dàng hơn.

4. Trách nhiệm quản lý nhà nước chặt chẽ

Luật quy định rõ trách nhiệm của Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành trong việc giám sát, kiểm tra, báo cáo định kỳ. Điều này bảo đảm việc mở rộng quyền hạn luôn đi kèm với bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc nhìn tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Thỏa thuận quốc tế 2020 không chỉ là văn bản pháp luật thuần túy mà còn chứa đựng tư duy quản trị xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa “tâm lý e ngại” ngoại giao

Việc trao quyền rõ ràng giúp cán bộ, lãnh đạo các cấp cơ sở giải tỏa cảm giác bất an, tự tin chủ động tìm kiếm các đối tác quốc tế phù hợp. Tâm lý “thụ động chờ cấp trên” được thay thế bằng tinh thần “chủ động hội nhập”.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật thể hiện tư duy phân cấp, phân quyền hiện đại — trao quyền chủ động cho cấp dưới gắn liền với cơ chế báo cáo, hậu kiểm minh bạch.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật giáo dục ý thức tôn trọng cam kết và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức khi giao kết với đối tác nước ngoài. Mỗi thỏa thuận được ký kết đúng luật là một bài học về uy tín quốc tế và văn hóa ứng xử chuyên nghiệp.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các cơ quan, tổ chức và địa phương tận dụng tối đa hiệu quả từ Luật Thỏa thuận quốc tế 2020, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên hành động:

Xác định đúng bản chất văn bản: Trước khi đặt bút ký, cần rà soát kỹ nội dung để đảm bảo thỏa thuận không chứa các điều khoản làm phát sinh nghĩa vụ quốc gia (tránh nhầm lẫn sang Điều ước quốc tế).

Rà soát đúng thẩm quyền chủ thể: Các đơn vị sự nghiệp, UBND cấp huyện biên giới cần đối chiếu quy định tại Luật để thực hiện đúng trình tự lấy ý kiến các cơ quan quản lý cấp trên trước khi ký kết.

Tận dụng nguồn lực từ cá nhân nước ngoài: Các trường đại học, viện nghiên cứu, quỹ xã hội nên chủ động xây dựng khung hợp tác để thu hút các chuyên gia, kiều bào và nhà đầu tư cá nhân nước ngoài tham gia phát triển dự án.

Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo: Lập sổ theo dõi và gửi báo cáo định kỳ về tình hình ký kết, thực hiện thỏa thuận cho cơ quan ngoại giao chuyên trách để quản trị rủi ro pháp lý an toàn.

Thông điệp nhân văn: “Hội nhập quốc tế chỉ thực sự thành công khi năng lực hợp tác được khơi thông từ chính cơ sở. Luật Thỏa thuận quốc tế 2020 không chỉ mở ra cánh cửa giao lưu rộng lớn cho các tổ chức, địa phương mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị, xây dựng một xã hội chủ động, tự tin và uy tín trên trường quốc tế.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý liên quan đến thủ tục ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế hoặc các vấn đề pháp lý – quản trị khác, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website ⁠tuvanphapluattamlygiaoduc.vn⁠ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.