ĐỔI MỚI THỦ TỤC BẦU CỬ THEO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG SỐ 83/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ CÁC TỔ CHỨC CẦN NẮM VÕ NHỮNG GÌ?

ĐỔI MỚI THỦ TỤC BẦU CỬ THEO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG SỐ 83/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ CÁC TỔ CHỨC CẦN NẮM VÕ NHỮNG GÌ?

Trong tiến trình hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách hành chính, công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp đóng vai trò nền tảng, trực tiếp thể hiện quyền làm chủ của nhân dân. Ngày 24/06/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 83/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025). Văn bản này mang lại bước ngoặt lớn trong việc tinh gọn bộ máy phụ trách bầu cử, tối ưu hóa các mốc thời gian và hiện đại hóa hình thức tiếp xúc cử tri.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Luật số 83/2025/QH15 và mang đến những định hướng thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KINH ĐIỂN TRONG CÔNG TÁC BẦU CỬ TRƯỚC ĐÂY

Thực tế qua các kỳ bầu cử trước đây cho thấy không ít bất cập phát sinh trong quy trình vận hành và sự tham gia của công dân:

Câu chuyện tổ chức bộ máy và thời gian kéo dài: Chị Thu Trang (Quảng Trị), một cán bộ cơ sở từng tham gia công tác bầu cử, chia sẻ: “Trước đây, các mốc thời gian chuẩn bị kéo dài hàng tháng qua nhiều tầng nấc trung gian, đặc biệt là sự tồn tại của các tổ chức bầu cử ở cấp huyện khiến quy trình tổng hợp hồ sơ, biên bản đôi khi bị trùng lặp, tốn kém nhân lực và thời gian áp lực cho cán bộ tuyến đầu.”

Câu chuyện tiếp xúc cử tri bận rộn: Anh Hoàng Nam (Đà Nẵng), một cử tri làm việc trong lĩnh vực công nghệ, bày tỏ sự tiếc nuối khi các buổi tiếp xúc cử tri truyền thống chỉ tổ chức vào giờ hành chính tại hội trường thôn/tổ dân phố. Việc thiếu cơ chế kết nối từ xa khiến nhiều cử tri trẻ, người đi làm xa không thể tham gia đóng góp ý kiến hay lắng nghe chương trình hành động của ứng cử viên.

Tâm lý chung của người dân trước các quy trình bầu cử kéo dài là cảm giác thủ tục rườm rà, trong khi cán bộ phụ trách chịu áp lực hành chính lớn. Luật 83/2025/QH15 ra đời chính là “làn gió mới” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

 

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT 83/2025/QH15

Luật 83/2025/QH15 đặt ra hành lang pháp lý cập nhật, tinh gọn và minh bạch. Dưới đây là các điểm cốt lõi cộng đồng cần nắm vững:

1. Tinh gọn bộ máy tổ chức bầu cử tại địa phương

Theo sửa đổi tại Điều 21 và Điều 22 Luật 83/2025/QH15:

Bộ máy phụ trách bầu cử ở địa phương đã được lược bỏ cấp huyện, chỉ còn tập trung vào cấp tỉnh và cấp xã (gồm xã, phường, đặc khu).

Các tổ chức phụ trách bầu cử bao gồm: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố; Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; Các Ban bầu cử và Tổ bầu cử. Sự thay đổi này giúp cắt giảm tối đa các khâu trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo.

2. Rút ngắn mạnh mẽ các mốc thời gian chuẩn bị bầu cử

Luật điều chỉnh thời hạn thực hiện hàng loạt thủ tục theo hướng chủ động và linh hoạt hơn:

Thành lập Ban bầu cử (Điều 24): Chậm nhất 42 ngày trước ngày bầu cử (thay vì 70 ngày như trước đây).

Hội nghị hiệp thương lần thứ hai (Điều 53): Chậm nhất 40 ngày trước ngày bầu cử (thành nấc rút ngắn từ 65 ngày).

Hội nghị hiệp thương lần thứ ba (Điều 56): Chậm nhất 23 ngày trước ngày bầu cử (thay vì 35 ngày).

Công bố danh sách chính thức người ứng cử (Điều 58): Chậm nhất 17 ngày trước ngày bầu cử (rút ngắn từ 25 ngày).

3. Đột phá về Tiếp xúc cử tri trực tuyến và Giới hạn số cấp ứng cử

Luật hóa hình thức tiếp xúc cử tri trực tuyến (Điều 66): Bên cạnh hình thức trực tiếp, hội nghị tiếp xúc cử tri có thể tổ chức theo hình thức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, với điều kiện bảo đảm các tiêu chuẩn về kỹ thuật, an toàn thông tin mạng và an ninh mạng.

Quy định số cấp ứng cử HĐND (Điều 36): Công dân được nộp hồ sơ ứng cử đại biểu HĐND tối đa ở 02 cấp trong cùng một nhiệm kỳ; nếu đã ứng cử đại biểu Quốc hội thì chỉ được ứng cử đại biểu HĐND ở 01 cấp.

Đảm bảo bình đẳng giới và cơ cấu: Giữ vững nguyên tắc bảo đảm có ít nhất 35% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp là phụ nữ (Điều 8, Điều 9).

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật 83/2025/QH15 không chỉ là một văn bản sửa đổi kỹ thuật thuần túy mà còn chứa đựng triết lý quản trị hiện đại và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và kích hoạt sự chủ động

Sự thu gọn mốc thời gian và ứng dụng công nghệ trực tuyến giúp giảm bớt “tâm lý mệt mỏi hành chính” cho cả đội ngũ thực thi và cử tri. Cử tri cảm thấy quyền làm chủ của mình được tôn trọng khi có thể dễ dàng tiếp cận chương trình hành động của đại biểu qua không gian số mà không bị rào cản địa lý hay thời gian ngăn trở.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Việc bỏ cấp trung gian (cấp huyện) trong bộ máy bầu cử phản ánh tư duy quản trị tinh gọn (lean management), giúp dòng thông tin chỉ đạo được thông suốt từ tỉnh đến xã/phường/đặc khu, giảm chi phí vận hành ngân sách và tăng tính trách nhiệm của từng cấp chính quyền.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật mới nâng cao ý thức tự giác và trách nhiệm của người ứng cử cũng như tổ chức phụ trách. Việc cho phép Hội đồng Bầu cử Quốc gia linh hoạt điều chỉnh thời gian khi phát sinh vướng mắc (Điều 98) thể hiện tư duy quản trị ứng biến thông minh, giáo dục sự thích ứng linh hoạt trong thực thi pháp luật.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các cơ quan, tổ chức và người dân chủ động thích ứng và thực hiện tốt Luật 83/2025/QH15, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Cập nhật chính xác các mốc thời gian mới: Các cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức phụ trách bầu cử cần rà soát, cập nhật toàn bộ tiến trình công việc theo các mốc thời gian mới đã được rút ngắn (42 ngày, 40 ngày, 23 ngày, 17 ngày…) để xây dựng Kế hoạch bầu cử chuẩn xác, tránh bị động.

Chủ động hạ tầng cho tiếp xúc cử tri trực tuyến: UBND các cấp và Ủy ban MTTQ Việt Nam cần sớm khảo sát, chuẩn bị kỹ lưỡng hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền và các phương án an toàn an ninh mạng để sẵn sàng triển khai tiếp xúc cử tri trực tuyến hiệu quả.

Nắm vững quy định về số lượng và cơ cấu ứng cử: Người tham gia ứng cử cần lưu ý quy định giới hạn ứng cử HĐND tối đa ở 02 cấp (hoặc 01 cấp nếu có ứng cử Quốc hội) để kê khai hồ sơ hợp lệ. Các cơ quan giới thiệu người ứng cử cần bảo đảm đúng tỷ lệ tối thiểu 35% đại biểu phụ nữ.

Tăng cường tuyên truyền đa nền tảng cho cử tri: Các tổ chức đoàn thể cần đổi mới phương thức giáo dục phổ biến pháp luật bầu cử trên các trang mạng xã hội, ứng dụng số để công dân nắm rõ danh sách khu vực bỏ phiếu (từ 300 đến 4.000 cử tri), thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình.

Thông điệp nhân văn:

“Mọi cải cách pháp luật về bầu cử chỉ thực sự phát huy giá trị khi đem lại sự thuận tiện, minh bạch và nâng cao niềm tin của nhân dân vào bộ máy nhà nước. Luật 83/2025/QH15 không chỉ tinh gọn quy trình hành chính mà còn mở ra không gian kết nối hiện đại, giúp lá phiếu của mỗi cử tri trở thành sức mạnh thực sự kiến tạo tương lai.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.