LUẬT SỐ 09/2026/QH16 – CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH THUẾ – BƯỚC ĐỘT PHÁ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ

CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH THUẾ – BƯỚC ĐỘT PHÁ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Những điểm mới của Luật số 09/2026/QH16 về sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế

Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng số hóa, minh bạch và phát triển bền vững, việc hoàn thiện chính sách thuế trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm tạo môi trường đầu tư thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp và giảm gánh nặng cho người dân. Luật số 09/2026/QH16 được Quốc hội thông qua đã sửa đổi đồng thời nhiều luật thuế quan trọng, đánh dấu bước cải cách lớn trong hệ thống pháp luật thuế của Việt Nam.

1. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT SỐ 09/2026/QH16 – HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THUẾ THEO HƯỚNG HIỆN ĐẠI, MINH BẠCH VÀ LINH HOẠT

Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đồng thời là công cụ quan trọng để điều tiết nền kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh, hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hệ thống pháp luật thuế cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Quốc hội đã thông qua Luật số 09/2026/QH16, sửa đổi, bổ sung một số điều của:

• Luật Thuế thu nhập cá nhân;
• Luật Thuế giá trị gia tăng;
• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp;
• Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Việc sửa đổi đồng thời nhiều luật thuế cho thấy định hướng xây dựng một hệ thống thuế thống nhất, đồng bộ và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của nền kinh tế.

Một trong những điểm nổi bật của Luật là chuyển từ tư duy quy định cứng sang cơ chế linh hoạt hơn. Thay vì ấn định cố định một số ngưỡng doanh thu trong luật, Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết để có thể điều chỉnh phù hợp với từng thời kỳ phát triển kinh tế – xã hội.

Đây là thay đổi quan trọng, giúp chính sách thuế kịp thời thích ứng với lạm phát, biến động thị trường và mức sống của người dân mà không phải sửa đổi luật mỗi khi có thay đổi lớn.

Bên cạnh đó, Luật cũng hướng đến mục tiêu giảm chi phí tuân thủ pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý thuế thông qua ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Việc hoàn thiện các quy định về thuế không chỉ góp phần tăng thu ngân sách mà còn tạo động lực thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

1. NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT CỦA LUẬT SỐ 09/2026/QH16 VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN, HỘ KINH DOANH, DOANH NGHIỆP

Việc Quốc hội ban hành Luật số 09/2026/QH16 không chỉ đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật đối với một số điều luật, mà còn thể hiện định hướng cải cách toàn diện chính sách thuế theo hướng công bằng hơn, minh bạch hơn, linh hoạt hơn và phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số. Những thay đổi này sẽ tác động trực tiếp đến hàng triệu cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên cả nước.

1. Hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân theo hướng bảo đảm công bằng

Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là việc sửa đổi các quy định về thuế thu nhập cá nhân nhằm bảo đảm chính sách thuế phản ánh đúng khả năng đóng góp của người nộp thuế.

Luật tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định đối tượng chịu thuế, thu nhập chịu thuế và giao Chính phủ quy định một số nội dung cụ thể để bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành. Điều này giúp chính sách thuế có thể được điều chỉnh phù hợp với biến động của nền kinh tế, mức sống của người dân và yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn.

Đối với người lao động, việc hoàn thiện chính sách thuế góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng, đồng thời tạo sự minh bạch và thống nhất trong quá trình kê khai, quyết toán thuế.

2. Thay đổi cơ chế xác định ngưỡng doanh thu đối với hộ kinh doanh

Một điểm đổi mới quan trọng của Luật là không còn quy định cứng mức doanh thu miễn thuế ngay trong luật, mà giao Chính phủ quy định trên cơ sở tình hình phát triển kinh tế – xã hội.

Đây là bước chuyển từ phương thức quản lý mang tính “tĩnh” sang “động”, giúp cơ quan quản lý nhà nước có thể điều chỉnh ngưỡng doanh thu phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế, chỉ số giá tiêu dùng và sự thay đổi của thị trường.

Đối với hộ kinh doanh nhỏ, quy định này mang lại nhiều lợi ích bởi chính sách miễn thuế sẽ có khả năng được điều chỉnh linh hoạt hơn, tránh tình trạng ngưỡng doanh thu trở nên lạc hậu sau nhiều năm áp dụng.

Đồng thời, quy định mới cũng góp phần tạo sự bình đẳng giữa các nhóm người nộp thuế và khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình kinh doanh chính thức, minh bạch.

3. Hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc hoàn thiện chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp

Luật sửa đổi một số quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh.

Việc hoàn thiện các quy định về ưu đãi thuế, xác định chi phí được trừ và các khoản thu nhập chịu thuế sẽ góp phần giảm bớt những khó khăn trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài và phát triển kinh tế số, chính sách thuế hợp lý sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, các quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, khuyến khích đổi mới sáng tạo và mở rộng đầu tư.

4. Hoàn thiện quy định về thuế giá trị gia tăng

Thuế giá trị gia tăng là sắc thuế có phạm vi tác động rất rộng vì liên quan đến hầu hết hàng hóa và dịch vụ trên thị trường.

Luật sửa đổi tiếp tục hoàn thiện một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý thuế, giảm vướng mắc trong quá trình kê khai, khấu trừ và hoàn thuế.

Việc đơn giản hóa các quy trình hành chính sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ pháp luật, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế sẽ góp phần hạn chế gian lận thuế, nâng cao tính minh bạch và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.

5. Điều chỉnh chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt phù hợp với thực tiễn

Luật cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.

Việc hoàn thiện các quy định về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế và cơ chế quản lý giúp nâng cao hiệu quả điều tiết của Nhà nước đối với các mặt hàng, dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đây cũng là giải pháp nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa chính sách tài khóa với các mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và định hướng tiêu dùng.

05 ĐIỀU NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT VỀ LUẬT SỐ 09/2026/QH16

1. Luật sửa đổi đồng thời 04 luật thuế quan trọng

Bao gồm Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

2. Chính sách thuế trở nên linh hoạt hơn

Một số nội dung trước đây quy định cứng trong luật được giao Chính phủ quy định chi tiết, giúp việc điều hành phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế.

3. Hộ kinh doanh được hưởng lợi từ cơ chế xác định ngưỡng doanh thu mới

Việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế giúp chính sách có thể điều chỉnh linh hoạt, sát với điều kiện kinh tế từng thời kỳ.

4. Doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ pháp luật

Các quy định mới hướng đến đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

5. Người nộp thuế cần cập nhật kịp thời các văn bản hướng dẫn

Sau khi Luật có hiệu lực, Chính phủ và Bộ Tài chính sẽ ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết. Người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần theo dõi để thực hiện đúng quy định, tránh vi phạm và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

III. GÓC NHÌN VÀ NHẬN ĐỊNH CỦA THS. NGUYỄN HỮU LONG

Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục – Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật số 09/2026/QH16 không chỉ là một đạo luật sửa đổi kỹ thuật về thuế, mà còn thể hiện tư duy đổi mới trong xây dựng chính sách tài chính quốc gia, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế.

Thuế luôn là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết nền kinh tế, tạo nguồn thu cho ngân sách và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Tuy nhiên, một hệ thống thuế chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi vừa bảo đảm nguồn thu ổn định, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và khuyến khích người dân tự giác thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Trong nhiều năm qua, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, kinh tế số, mô hình kinh doanh mới và sự biến động nhanh của nền kinh tế đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện pháp luật thuế. Nếu các quy định không được điều chỉnh kịp thời sẽ dẫn đến khoảng trống pháp lý, làm giảm hiệu quả quản lý, gia tăng chi phí tuân thủ và ảnh hưởng đến môi trường đầu tư.

Một trong những điểm đáng ghi nhận của Luật là tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách thuế. Thay vì quy định cứng nhiều nội dung ngay trong luật, Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết đối với một số vấn đề cần cập nhật theo thực tiễn. Cách tiếp cận này giúp chính sách có khả năng thích ứng nhanh hơn trước những biến động của nền kinh tế, đồng thời vẫn bảo đảm sự giám sát của Quốc hội và tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân, Luật góp phần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn thông qua việc hoàn thiện cơ chế xác định ngưỡng doanh thu, giảm gánh nặng thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây là yếu tố quan trọng để khuyến khích hoạt động kinh doanh phát triển bền vững và từng bước nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật.

Đối với doanh nghiệp, các quy định mới được kỳ vọng sẽ giảm chi phí tuân thủ, tạo sự ổn định trong chính sách thuế và nâng cao khả năng dự báo khi xây dựng kế hoạch đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Một môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch và ổn định luôn là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ThS. Nguyễn Hữu Long cũng lưu ý rằng, hiệu quả của Luật sẽ phụ thuộc rất lớn vào các văn bản hướng dẫn thi hành và quá trình tổ chức thực hiện. Nếu các quy định hướng dẫn được ban hành kịp thời, thống nhất và dễ áp dụng thì sẽ giúp người nộp thuế thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời hạn chế các tranh chấp, khiếu nại phát sinh trong thực tiễn.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý thuế cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Một nhiệm vụ không kém phần quan trọng là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thuế. Thực tế cho thấy, nhiều vi phạm trong lĩnh vực thuế xuất phát từ việc chưa nắm rõ quy định pháp luật hoặc chưa cập nhật kịp thời các chính sách mới. Vì vậy, việc tăng cường truyền thông, hướng dẫn và hỗ trợ người nộp thuế sẽ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ thuế trong toàn xã hội.

KHUYẾN NGHỊ CỦA CHUYÊN GIA

Để Luật số 09/2026/QH16 được triển khai hiệu quả, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất:

• Đối với người dân và hộ kinh doanh: Chủ động tìm hiểu các quy định mới, cập nhật các văn bản hướng dẫn và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế theo quy định; tận dụng các dịch vụ thuế điện tử để giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.
• Đối với doanh nghiệp: Rà soát quy trình quản trị tài chính, kế toán và thuế; cập nhật chính sách mới; tăng cường đào tạo nhân sự phụ trách thuế để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định và hạn chế rủi ro pháp lý.
• Đối với cơ quan thuế: Tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường đối thoại, hỗ trợ người nộp thuế.
• Đối với các cơ quan, tổ chức tuyên truyền pháp luật: Phối hợp phổ biến rộng rãi các quy định mới bằng nhiều hình thức phù hợp, giúp chính sách thuế nhanh chóng đi vào cuộc sống và được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.

KẾT LUẬN

Luật số 09/2026/QH16 là một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế của Việt Nam. Việc sửa đổi đồng thời nhiều luật thuế thể hiện quyết tâm xây dựng một chính sách thuế hiện đại, minh bạch, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Không chỉ hướng đến mục tiêu tăng hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm nguồn thu ngân sách, Luật còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp thông qua việc giảm chi phí tuân thủ, tăng tính dự báo của chính sách và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý thuế.

Để những đổi mới của Luật phát huy hiệu quả trên thực tế, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức hành nghề và người nộp thuế. Đồng thời, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được triển khai thường xuyên, dễ hiểu và sát thực tiễn để mọi chủ thể đều nhận thức đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

Có thể khẳng định, Luật số 09/2026/QH16 không chỉ là sự điều chỉnh về kỹ thuật lập pháp mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống thuế công bằng, minh bạch, hiệu quả và thích ứng với xu thế phát triển của nền kinh tế số, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.