NGHỊ ĐỊNH SỐ 227/2026/NĐ-CP: MỞ RỘNG KHÔNG GIAN HỘI NHẬP QUỐC TẾ CHO ĐỊA PHƯƠNG – KIẾN TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

I. BỐI CẢNH PHÁP LÝ VÀ THỰC TIỄN BAN HÀNH NGHỊ ĐỊNH SỐ 227/2026/NĐ-CP

Trong tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, chính quyền địa phương không chỉ thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn mà còn trở thành chủ thể trực tiếp tham gia hợp tác với các địa phương, tổ chức và mạng lưới quốc tế nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại, chuyển giao công nghệ, phát triển khoa học, giáo dục, văn hóa và du lịch. Hội nhập quốc tế vì vậy đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và quảng bá hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Thực tiễn những năm qua cho thấy nhiều địa phương đã chủ động mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tuy nhiên quá trình triển khai vẫn còn nhiều hạn chế như thủ tục tham gia các tổ chức, diễn đàn quốc tế còn kéo dài; cơ chế phân cấp, phân quyền chưa thật sự rõ ràng; nguồn lực nghiên cứu phục vụ hội nhập còn hạn chế; chưa có hành lang pháp lý đầy đủ để triển khai các mô hình mới như Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài.

Để khắc phục những bất cập đó, ngày 24/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 227/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều về thúc đẩy tham gia tổ chức, diễn đàn, mạng lưới hợp tác; hội nhập quốc tế của địa phương; khoản chi nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế và một số cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 250/2025/QH15. Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 cùng các quy định của pháp luật về điều ước quốc tế, đối ngoại, ngân sách nhà nước và các văn bản có liên quan.

Nghị định gồm nhiều chương, điều quy định toàn diện từ nguyên tắc hội nhập quốc tế, trình tự tham gia các tổ chức và diễn đàn quốc tế, thí điểm thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài đến cơ chế tài chính cho nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế. Qua đó, Nghị định tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và hiện đại, góp phần nâng cao tính chủ động của địa phương nhưng vẫn bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước, giữ vững quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Có thể khẳng định, Nghị định số 227/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 250/2025/QH15 mà còn thể hiện tư duy quản trị mới của Chính phủ, chuyển mạnh từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế kiến tạo phát triển, tạo điều kiện để địa phương chủ động hội nhập, khai thác hiệu quả các nguồn lực quốc tế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

PHẦN II. NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT CỦA NGHỊ ĐỊNH 227/2026/NĐ-CP DƯỚI GÓC NHÌN PHÁP LÝ

Nghị định số 227/2026/NĐ-CP mang nhiều nội dung đổi mới quan trọng, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về hội nhập quốc tế của địa phương theo hướng phân cấp mạnh hơn, minh bạch hơn và chuyên nghiệp hơn.

Thứ nhất, thiết lập các nguyên tắc thống nhất trong hoạt động hội nhập quốc tế. Theo Điều 3, việc tham gia các tổ chức, diễn đàn và mạng lưới hợp tác quốc tế phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và pháp luật Việt Nam; bảo vệ độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia; tuân thủ điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm quốc phòng, an ninh và phù hợp chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, địa phương. Đây là nguyên tắc xuyên suốt nhằm bảo đảm mọi hoạt động hội nhập đều phục vụ lợi ích quốc gia và phát triển bền vững.

Thứ hai, tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương. Từ Điều 4 đến Điều 10, Nghị định quy định rõ trình tự, thủ tục tham gia tổ chức, cơ chế hợp tác, diễn đàn và mạng lưới quốc tế đối với Chính phủ, bộ, ngành, UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã. Việc phân định rõ thẩm quyền giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và phát huy tính chủ động của địa phương trong hoạt động đối ngoại.

Thứ ba, bổ sung cơ chế tạm đình chỉ và chấm dứt việc tham gia tổ chức quốc tế. Theo Điều 11, Nghị định quy định cụ thể các trường hợp chấm dứt hoặc tạm đình chỉ việc tham gia các tổ chức, diễn đàn và mạng lưới hợp tác quốc tế khi không còn đáp ứng điều kiện hoặc ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia; đồng thời xác định rõ thẩm quyền, trình tự và trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Quy định này góp phần tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm hoạt động hội nhập luôn được kiểm soát chặt chẽ.

Thứ tư, thí điểm thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài. Đây là điểm mới nổi bật của Nghị định. Từ Điều 12 đến Điều 15, Chính phủ quy định về điều kiện thành lập, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và tiêu chuẩn nhân sự của Văn phòng đại diện. Mô hình này giúp các địa phương duy trì sự hiện diện thường xuyên tại các thị trường trọng điểm, hỗ trợ xúc tiến đầu tư, thương mại, khoa học – công nghệ, quảng bá văn hóa, du lịch và kết nối doanh nghiệp. Đồng thời, Nghị định yêu cầu đội ngũ cán bộ làm việc tại Văn phòng phải đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, phẩm chất chính trị và năng lực thực hiện nhiệm vụ đối ngoại.

Thứ năm, đổi mới cơ chế tài chính cho hoạt động nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế. Tại Điều 16 và Điều 17, Nghị định quy định cơ chế khoán chi đối với các đề án, chiến lược và nhiệm vụ nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế; đồng thời xác định nguyên tắc lập dự toán, quản lý và quyết toán kinh phí theo hướng gắn với kết quả đầu ra. Đây là bước tiến quan trọng trong cải cách quản lý tài chính công, tạo điều kiện cho các cơ quan, địa phương chủ động triển khai các nghiên cứu có giá trị thực tiễn phục vụ hoạch định chính sách.

Có thể thấy, các quy định mới của Nghị định số 227/2026/NĐ-CP không chỉ tháo gỡ những khó khăn trong hoạt động hội nhập quốc tế của địa phương mà còn hình thành một cơ chế quản trị hiện đại, đề cao tính chủ động, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương phát huy vai trò trong tiến trình hội nhập quốc tế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

III. GÓC NHÌN PHÁP LÝ, TÂM LÝ VÀ GIÁO DỤC: HỘI NHẬP QUỐC TẾ KHÔNG CHỈ LÀ CƠ HỘI PHÁT TRIỂN MÀ CÒN LÀ TRÁCH NHIỆM QUỐC GIA

Dưới góc nhìn của một chuyên gia pháp lý, tâm lý và giáo dục, có thể thấy Nghị định số 227/2026/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là văn bản quy định về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hội nhập quốc tế mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại của Nhà nước, hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, chính quyền địa phương năng động và một xã hội có ý thức hội nhập trên nền tảng thượng tôn pháp luật.

1. Hội nhập quốc tế phải đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, mỗi địa phương đều có nhu cầu mở rộng quan hệ hợp tác để thu hút nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, hội nhập không đồng nghĩa với mở cửa thiếu kiểm soát. Chính vì vậy, Điều 3 của Nghị định đã xác định rõ nguyên tắc mọi hoạt động hội nhập quốc tế phải bảo đảm độc lập, chủ quyền, quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia; tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là định hướng giáo dục nhận thức đối với cán bộ, công chức, doanh nghiệp và người dân. Mỗi hoạt động hợp tác quốc tế cần được nhìn nhận như một cơ hội để phát triển đất nước, chứ không chỉ là lợi ích của một địa phương hay một tổ chức riêng lẻ.

2. Nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tiến trình hội nhập

Một điểm tiến bộ của Nghị định là mở rộng quyền chủ động cho địa phương thông qua việc quy định rõ thẩm quyền, trình tự và trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong việc tham gia các tổ chức, diễn đàn và mạng lưới hợp tác quốc tế (từ Điều 4 đến Điều 10).

Việc phân cấp này không có nghĩa là buông lỏng quản lý mà đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Chính quyền địa phương cần chủ động nghiên cứu nhu cầu phát triển của địa phương mình, lựa chọn đối tác phù hợp, đánh giá đầy đủ hiệu quả hợp tác và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình.

3. Chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ làm công tác hội nhập quốc tế

Việc thí điểm thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài (từ Điều 12 đến Điều 15) không chỉ mở rộng phương thức xúc tiến đầu tư mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán và hiểu biết pháp luật quốc tế.

Ở góc độ giáo dục, đây là thông điệp quan trọng đối với thế hệ trẻ. Trong thời đại hội nhập, ngoài kiến thức chuyên môn, mỗi người cần không ngừng rèn luyện ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp quốc tế, tư duy đổi mới sáng tạo và ý thức chấp hành pháp luật để có thể tham gia hiệu quả vào môi trường làm việc toàn cầu.

4. Đổi mới tư duy quản lý tài chính trong nghiên cứu hội nhập quốc tế

Thông qua Điều 16 và Điều 17, Nghị định áp dụng cơ chế khoán chi đối với các nhiệm vụ nghiên cứu phục vụ hội nhập quốc tế, đồng thời gắn việc sử dụng ngân sách với chất lượng sản phẩm đầu ra.

Điều này thể hiện bước chuyển từ quản lý theo chi phí sang quản lý theo hiệu quả, khuyến khích các cơ quan, địa phương đầu tư cho những nghiên cứu có giá trị thực tiễn, phục vụ trực tiếp công tác hoạch định chính sách và phát triển kinh tế – xã hội.

Từ góc nhìn giáo dục pháp luật, cơ chế này cũng góp phần hình thành tư duy sử dụng ngân sách công minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý cũng như các đơn vị thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu.

V. KHUYẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP VÀ THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

Để Nghị định số 227/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, theo quan điểm của ThS. Nguyễn Hữu Long, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị định đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và cộng đồng doanh nghiệp bằng nhiều hình thức đa dạng như hội nghị, tập huấn, chuyên mục pháp luật trên báo chí và nền tảng số. Qua đó giúp các chủ thể hiểu đúng quyền hạn, trách nhiệm và trình tự thực hiện khi tham gia các hoạt động hội nhập quốc tế.

Thứ hai, các địa phương cần chủ động xây dựng chiến lược hội nhập quốc tế phù hợp với điều kiện phát triển của mình, lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên như thu hút đầu tư, chuyển đổi số, phát triển khoa học – công nghệ, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ ba, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, cần nâng cao năng lực ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán, hiểu biết pháp luật quốc tế và khả năng ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý.

Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành trung ương với chính quyền địa phương trong quá trình triển khai Nghị định; thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Thứ năm, phát huy vai trò của doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức xã hội trong việc xây dựng mạng lưới hợp tác quốc tế, chuyển giao tri thức và kết nối nguồn lực phục vụ phát triển địa phương. Hội nhập quốc tế chỉ thực sự thành công khi có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

Hội nhập quốc tế không chỉ là quá trình mở rộng quan hệ với thế giới mà còn là hành trình khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế. Mỗi địa phương khi chủ động hội nhập không chỉ tìm kiếm cơ hội phát triển cho mình mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam năng động, trách nhiệm và đáng tin cậy.

Nghị định số 227/2026/NĐ-CP đã mở ra một hành lang pháp lý mới, tạo điều kiện để chính quyền địa phương phát huy tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm trong hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, hiệu quả của Nghị định không chỉ phụ thuộc vào các quy định pháp luật mà còn phụ thuộc vào nhận thức, năng lực và tinh thần cống hiến của mỗi cán bộ, doanh nghiệp và người dân.

Mỗi quyết định hợp tác đúng đắn, mỗi dự án đầu tư hiệu quả, mỗi sáng kiến kết nối quốc tế thành công sẽ góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp để phát triển quê hương, nâng cao đời sống Nhân dân và củng cố vị thế quốc gia. Hội nhập vì thế không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội, với mục tiêu cao nhất là xây dựng một Việt Nam phát triển bền vững, thịnh vượng, hội nhập sâu rộng nhưng luôn giữ vững độc lập, chủ quyền và bản sắc dân tộc.

THÔNG TIN LIÊN HỆ: 

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.