BÀI 2, NGÀY 29/7/2026: SIẾT CHẶT KỶ CƯƠNG TRONG LĨNH VỰC HÓA CHẤT VÀ VẬT LIỆU NỔ CÔNG NGHIỆP: NHỮNG ĐIỂM DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI DÂN CẦN BIẾT TỪ NGHỊ ĐỊNH 275/2026/NĐ-CP

SIẾT CHẶT KỶ CƯƠNG TRONG LĨNH VỰC HÓA CHẤT VÀ VẬT LIỆU NỔ CÔNG NGHIỆP: NHỮNG ĐIỂM DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI DÂN CẦN BIẾT TỪ NGHỊ ĐỊNH 275/2026/NĐ-CP

​Hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp là những lĩnh vực đặc thù, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với an toàn con người, tài sản và môi trường nếu không được quản lý chặt chẽ. Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất, khai thác khoáng sản, xây dựng hạ tầng sử dụng vật liệu nổ công nghiệp ngày càng phát triển, việc có một hành lang pháp lý rõ ràng, đủ sức răn đe là yêu cầu cấp thiết.

​Ngày 08/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 275/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 25/8/2026, thay thế Nghị định số 71/2019/NĐ-CP và các quy định sửa đổi liên quan.

​Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Giáo dục, ThS. Nguyễn Hữu Long, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, xin chia sẻ những nội dung cốt lõi của Nghị định và một số khuyến nghị thiết thực dành cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

​I. BỐI CẢNH THỰC TIỄN – VÌ SAO CẦN SIẾT CHẶT QUẢN LÝ HÓA CHẤT VÀ VẬT LIỆU NỔ CÔNG NGHIỆP?

​Trong thực tế tư vấn pháp luật, chúng tôi từng tiếp nhận không ít trường hợp tổ chức, cá nhân vướng vào vi phạm hành chính chỉ vì chủ quan, thiếu hiểu biết về quy định an toàn:

• ​Câu chuyện tại một cơ sở sản xuất nhỏ: Một doanh nghiệp sản xuất hóa chất tại địa phương do không bố trí người chuyên trách về an toàn hóa chất, không xây dựng đầy đủ biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố, đã phải đối mặt với quyết định đình chỉ hoạt động và mức phạt tiền không nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và hoạt động kinh doanh.
• ​Câu chuyện trong lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp: Không ít đơn vị thi công, khai thác mỏ vì tâm lý “làm cho nhanh, cho xong việc” đã bỏ qua các thủ tục thông báo, cấp phép, dẫn đến vi phạm về vận chuyển, bảo quản, sử dụng vật liệu nổ — lĩnh vực có mức phạt tiền tối đa lên đến hàng trăm triệu đồng và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

​Tâm lý phổ biến của nhiều tổ chức, cá nhân khi tiếp cận các quy định về hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp là cảm giác “quá nhiều thủ tục, khó nắm bắt hết”, từ đó dẫn đến chủ quan hoặc thực hiện đối phó. Nghị định 275/2026/NĐ-CP ra đời chính là công cụ pháp lý quan trọng nhằm hệ thống hóa lại toàn bộ khung xử phạt, giúp các chủ thể dễ tra cứu, dễ tuân thủ hơn.

​II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI CỦA NGHỊ ĐỊNH 275/2026/NĐ-CP

​Nghị định 275/2026/NĐ-CP đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, làm rõ chế tài xử phạt trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ. Dưới đây là các điểm cốt lõi người dân và doanh nghiệp cần nắm vững:

​1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

​Theo Điều 1 và Điều 2 Nghị định 275/2026/NĐ-CP, Nghị định quy định các hành vi vi phạm hành chính; hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả; thẩm quyền lập biên bản và xử phạt trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp.

​Đối tượng áp dụng bao gồm tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hành vi vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam; hộ gia đình, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư vi phạm bị xử phạt như đối với cá nhân. Đáng chú ý, Nghị định còn điều chỉnh cả hành vi liên quan đến mua bán, sản xuất, nhập khẩu chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn — lĩnh vực gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt gia đình và y tế cộng đồng.

​2. Mức phạt tiền tối đa và nguyên tắc áp dụng

​Điều 4 Nghị định 275/2026/NĐ-CP quy định rõ mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính:

• ​Lĩnh vực hóa chất: Mức phạt tối đa đối với cá nhân là 50.000.000 đồng.
• ​Lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp: Mức phạt tối đa đối với cá nhân là 100.000.000 đồng.
• ​Nguyên tắc chung: Mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm.

​3. Các nhóm hành vi vi phạm chủ yếu

​Nghị định phân định rõ các nhóm hành vi vi phạm tại Chương II Nghị định 275/2026/NĐ-CP bao gồm:

• ​Vi phạm về phát triển công nghiệp hóa chất (nguyên tắc hóa học xanh, khoảng cách an toàn dự án).
• ​Vi phạm về quản lý hoạt động hóa chất (điều kiện sản xuất, kinh doanh, tồn trữ, khai báo hóa chất nhập khẩu, công bố loại hóa chất).
• ​Vi phạm về hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa và bảo đảm an toàn trong hoạt động hóa chất (cơ sở vật chất, vận chuyển, chuyên môn, huấn luyện an toàn).
• ​Vi phạm về báo cáo, thanh sát hóa chất Bảng và quản lý hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn.
• ​Nhóm riêng về hoạt động vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ (từ Điều 53 đến Điều 61): Nghị định 275/2026/NĐ-CP quy định rất nghiêm ngặt với mức phạt có thể lên tới 100.000.000 đồng đối với cá nhân (và 200.000.000 đồng đối với tổ chức) đối với hành vi để mất vật liệu nổ công nghiệp trong quá trình bảo quản hoặc vận chuyển.
• ​Hậu quả và các tình tiết tăng nặng: Nếu hành vi này xảy ra ở khu vực đông dân cư, không tuân thủ nghiêm ngặt quy trình niêm phong, áp tải, hoặc để thất thoát số lượng lớn dẫn đến nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người và an ninh trật tự, cơ quan chức năng sẽ áp dụng khung phạt tiền cao nhất kết hợp với các hình thức xử phạt bổ sung nặng nề (như tước quyền sử dụng giấy phép vĩnh viễn hoặc có thời hạn, tịch thu tang vật) và xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

4. Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

​Ngoài phạt tiền, Điều 3 Nghị định 275/2026/NĐ-CP quy định các hình thức xử phạt bổ sung như: tước quyền sử dụng có thời hạn Giấy phép, Giấy chứng nhận, Chứng chỉ chuyên ngành; đình chỉ có thời hạn một phần hoặc toàn bộ hoạt động; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

​Đồng thời, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như: buộc nộp lại giấy phép bị tẩy xóa, buộc tái chế hoặc tiêu hủy chế phẩm gây hại, buộc khắc phục tình trạng mất an toàn, buộc di chuyển hàng vật liệu nổ đến kho đúng quy định, buộc hủy hợp đồng ký trái quy định…

​5. Thẩm quyền xử phạt minh bạch

​Nghị định phân định thẩm quyền xử phạt cụ thể cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Thanh tra chuyên ngành, Công an nhân dân, Hải quan, Kiểm ngư, Kiểm lâm, Quản lý thị trường, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển (từ Điều 62 đến Điều 71) Nghị định 275/2026/NĐ-CP, giúp việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng thẩm quyền, tránh chồng chéo và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

​III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA Ý THỨC AN TOÀN”

​Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 275/2026/NĐ-CP không đơn thuần là một công cụ chế tài mà còn mang giá trị giáo dục ý thức an toàn sâu sắc:

1. ​Phân tích góc nhìn tâm lý (Chuyển từ sợ bị phạt sang chủ động phòng ngừa ): Tâm lý phổ biến khi nhắc đến các quy định xử phạt hành chính thường là e ngại, đối phó. Tuy nhiên, việc Nghị định quy định chi tiết từng mức độ vi phạm — gắn với khối lượng, quy mô cụ thể — giúp tổ chức, cá nhân dễ dàng nhận diện ranh giới hành vi, từ đó chuyển hóa tâm lý từ lo sợ bị xử phạt sang chủ động xây dựng quy trình an toàn ngay từ đầu. Đây chính là nền tảng của văn hóa an toàn lao động bền vững.
2. ​Phân tích góc nhìn quản trị doanh nghiệp: Nghị định đặt ra yêu cầu cụ thể về nhân sự chuyên trách an toàn hóa chất, về huấn luyện an toàn định kỳ, về việc lưu giữ hồ sơ, biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố. Điều này buộc các đơn vị sản xuất, kinh doanh phải xây dựng bộ máy quản trị rủi ro bài bản thay vì hoạt động manh mún, tự phát.
3. ​Phân tích góc nhìn giáo dục tinh thần trách nhiệm: Các quy định về huấn luyện an toàn hóa chất theo nhóm đối tượng (Điều 34 Nghị định 275/2026/NĐ-CP), về yêu cầu chuyên môn đối với người phụ trách an toàn (Điều 33 Nghị định 275/2026/NĐ-CP) cho thấy pháp luật không chỉ nhắm đến xử phạt mà còn hướng đến nâng cao năng lực, nhận thức của chính người lao động và người quản lý — đó là gốc rễ để phòng ngừa sự cố từ xa.

​IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP THỰC TIỄN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

​Để tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh chủ động tuân thủ và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có khi Nghị định 275/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực (từ ngày 25/8/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 khuyến nghị thiết thực:

• ​Rà soát ngay điều kiện an toàn tại cơ sở: Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, tồn trữ hóa chất cần chủ động rà soát nhà xưởng, kho chứa, biển báo nguy hiểm, trang thiết bị ứng phó sự cố, đối chiếu với các quy định tại Mục 2 và Mục 4 Chương II Nghị định để kịp thời khắc phục trước khi bị kiểm tra, xử phạt.
• ​Bố trí đầy đủ nhân sự chuyên trách và tổ chức huấn luyện định kỳ: Doanh nghiệp cần đảm bảo có người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất đúng trình độ quy định, đồng thời tổ chức huấn luyện an toàn hóa chất cho người lao động theo đúng nhóm đối tượng và thời lượng bắt buộc.
• ​Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo, cập nhật cơ sở dữ liệu: Các tổ chức hoạt động hóa chất cần chủ động cập nhật thông tin lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất đúng thời hạn (trước ngày 15/02 hằng năm), tránh tình trạng chậm trễ dẫn đến bị xử phạt dù không có sai phạm về bản chất hoạt động.
• ​Đặc biệt thận trọng với hoạt động vật liệu nổ công nghiệp: Do mức phạt trong lĩnh vực này có thể lên đến 100.000.000 đồng cùng nhiều biện pháp bổ sung nghiêm khắc (tước giấy phép, đình chỉ hoạt động), các đơn vị khai thác, thi công cần tuân thủ chặt chẽ quy định về giấy phép sử dụng, vận chuyển, bảo quản, hộ chiếu nổ mìn và thông báo với chính quyền địa phương trước khi thực hiện.

​Thông điệp nhân văn: “Một nghị định xử phạt nghiêm khắc không nhằm mục đích trừng phạt, mà nhằm bảo vệ chính sự an toàn của người lao động, cộng đồng dân cư và môi trường sống xung quanh mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh. Tuân thủ pháp luật từ hôm nay chính là cách thiết thực nhất để phòng ngừa rủi ro cho ngày mai.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

​Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị.

​Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời