Một hình thức kỷ luật thiếu nhân văn không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn để lại vết thương tâm lý lâu dài đối với trẻ em. Giáo viên có quyền xử lý vi phạm của học sinh đến đâu.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Một học sinh lớp 3 do nhiều lần nói chuyện riêng trong giờ học đã bị giáo viên chủ nhiệm yêu cầu đứng quay mặt vào tường suốt cả ngày học để “làm gương”. Trong suốt thời gian bị phạt, mặc dù nhiều lần xin phép đi vệ sinh nhưng giáo viên không đồng ý với lý do phải “chịu trách nhiệm về lỗi của mình”.

Đến gần cuối buổi học, học sinh không thể nhịn được nên đã tiểu đùn ngay trong lớp trước sự chứng kiến của nhiều bạn. Em bật khóc vì xấu hổ, sau đó không muốn đến trường, có biểu hiện sợ giáo viên và né tránh giao tiếp với bạn bè. Phụ huynh cho rằng giáo viên đã sử dụng hình thức kỷ luật mang tính hành hạ, xúc phạm danh dự và yêu cầu nhà trường xử lý trách nhiệm.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về hành vi bị nghiêm cấm đối với trẻ em

Theo khoản 3 Điều 5 Luật Trẻ em 2016, pháp luật bảo vệ bổn phận của trẻ em để bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em trong các quyết định liên quan đến trẻ em.Quy định này nhằm bảo đảm mọi trẻ em đều được tôn trọng nhân phẩm, được bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần trong mọi môi trường, bao gồm cả môi trường giáo dục.

2. Nguyên tắc bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, tôn trọng người học

Theo khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ Điều 83. Quyền của người học

1. Được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân.

2. Được tôn trọng; bình đẳng về cơ hội giáo dục và học tập; được phát triển tài năng, năng khiếu, sáng tạo, phát minh; được cung cấp đầy đủ thông tin về việc học tập, rèn luyện của mình.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc này: Việc buộc học sinh đứng quay mặt vào tường suốt cả ngày học đã vượt quá giới hạn của một biện pháp giáo dục thông thường. Không cho học sinh đi vệ sinh mặc dù trẻ có nhu cầu sinh lý thiết yếu đã trực tiếp làm ảnh hưởng đến sức khỏe và nhân phẩm của học sinh. Hậu quả để trẻ tiểu đùn trước lớp khiến trẻ bị tổn thương danh dự, mặc cảm, xấu hổ và có nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý. Nếu được xác minh đúng sự việc, giáo viên đã vi phạm nghĩa vụ tôn trọng người học; đồng thời nhà trường có trách nhiệm xem xét trách nhiệm quản lý, xử lý theo quy định đối với giáo viên vi phạm.

Kết luận pháp lý: Theo khoản 3 Điều 5 Luật Trẻ em 2016 và khoản 2 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025), việc sử dụng hình thức kỷ luật khiến học sinh bị hành hạ về thể chất, xúc phạm nhân phẩm và gây tổn thương tinh thần là hành vi không phù hợp với quy định pháp luật và nguyên tắc giáo dục. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, giáo viên có thể bị xem xét xử lý kỷ luật; nhà trường phải kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh, đồng thời thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Việc bắt trẻ đứng phạt suốt cả ngày và không cho đi vệ sinh không còn là biện pháp giáo dục mà đã trở thành hành vi xúc phạm nhân phẩm, hành hạ thể xác và tinh thần trẻ nhỏ. Cảm giác xấu hổ khi bị tiểu đùn trước tập thể có thể tạo nên sang chấn tâm lý, khiến trẻ mặc cảm, lo âu, sợ đến trường, giảm lòng tự trọng và mất niềm tin đối với giáo viên.

Giáo dục hiện đại đề cao sự tôn trọng, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh. Mọi hình thức kỷ luật mang tính trừng phạt, làm nhục hoặc gây tổn thương đều là phương pháp phản sư phạm nghiêm trọng, đi ngược với mục tiêu phát triển nhân cách của người học.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Từ góc độ quản trị nhà trường, vụ việc phản ánh lỗ hổng trong cơ chế giám sát hoạt động sư phạm và kiểm soát đạo đức nghề nghiệp của giáo viên. Khi xảy ra sự việc, nhà trường cần khẩn trương xác minh, tạm thời đình chỉ giảng dạy đối với giáo viên nếu thấy cần thiết để phục vụ công tác xác minh; đồng thời thành lập hội đồng xem xét, xử lý kỷ luật theo đúng trình tự, bảo đảm khách quan và đúng quy định. Song song với đó, cần hỗ trợ tâm lý cho học sinh, phối hợp chặt chẽ với gia đình và tăng cường tập huấn về phương pháp kỷ luật tích cực nhằm phòng ngừa những vụ việc tương tự.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn và đúng pháp luật, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Thực hiện kỷ luật tích cực: Giáo viên cần thay thế các hình thức phạt mang tính áp đặt bằng phương pháp giáo dục tích cực, đối thoại, hướng dẫn và giúp học sinh tự nhận thức, sửa chữa hành vi.
2. Bước 2 – Thiết lập cơ chế giám sát đạo đức nghề nghiệp: Nhà trường cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giảng dạy; xây dựng kênh tiếp nhận phản ánh của học sinh và phụ huynh để phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.
3. Bước 3 – Chuẩn hóa quy trình xử lý vi phạm của nhà giáo: Khi phát hiện giáo viên có dấu hiệu vi phạm quyền trẻ em hoặc chuẩn mực nghề nghiệp, nhà trường cần nhanh chóng xác minh, áp dụng biện pháp tạm đình chỉ giảng dạy khi cần thiết, thành lập hội đồng xử lý kỷ luật theo đúng quy định và tổ chức hỗ trợ tâm lý cho học sinh bị ảnh hưởng.

Thông điệp: “Một lời nhắc nhở đúng cách có thể giúp trẻ trưởng thành; nhưng một hình thức kỷ luật làm tổn thương nhân phẩm có thể để lại vết thương tâm lý suốt nhiều năm.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.