Chưa được phân loại
GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP MINH BẠCH, CHUYÊN NGHIỆP: NỀN TẢNG BẢO VỆ CÔNG LÝ THEO NGHỊ ĐỊNH 177/2026/NĐ-CP
Th7
GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP MINH BẠCH, CHUYÊN NGHIỆP: NỀN TẢNG BẢO VỆ CÔNG LÝ THEO NGHỊ ĐỊNH 177/2026/NĐ-CP
Trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử cũng như giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, kết luận giám định tư pháp luôn giữ vai trò là nguồn chứng cứ quan trọng giúp cơ quan tiến hành tố tụng đưa ra phán quyết khách quan, đúng pháp luật. Chất lượng của hoạt động giám định tư pháp vì thế ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân và bảo đảm công lý.
Ngày 19/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 177/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp, tạo hành lang pháp lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giám định viên, đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính và tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này.
Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị, đây không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành luật mà còn là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
- BỐI CẢNH THỰC TIỄN: KHI CHẤT LƯỢNG GIÁM ĐỊNH ẢNH HƯỞNG TRỰC TIẾP ĐẾN CÔNG LÝ
Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít vụ án bị kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm chỉ vì kết luận giám định chưa đầy đủ, thiếu thống nhất hoặc việc trưng cầu, thực hiện giám định gặp rào cản về thủ tục.
Tình huống thực tế:
Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng khiến nhiều người thương vong. Trong quá trình điều tra, cơ quan tiến hành tố tụng phải chờ kết luận giám định pháp y và giám định kỹ thuật phương tiện. Do lực lượng giám định viên còn hạn chế, thủ tục hành chính kéo dài và hồ sơ phải bổ sung nhiều lần, việc giải quyết vụ án bị chậm trễ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của cả bị hại lẫn người bị buộc tội.
Tình huống trên chứng minh rằng hoạt động giám định tư pháp không chỉ là công việc thuần túy về chuyên môn, mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật.
Chính vì vậy, sự ra đời của Nghị định 177/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để các bất cập trong công tác bổ nhiệm, cấp thẻ, công nhận và quản lý đội ngũ giám định viên tư pháp, đồng thời chuẩn hóa quy trình thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
- GÓC NHÌN PHÁP LÝ: NHỮNG ĐIỂM MỚI NGƯỜI DÂN CẦN BIẾT
Nghị định số 177/2026/NĐ-CP xác lập hành lang pháp lý chặt chẽ với các điểm sáng nổi bật:
- Đẩy mạnh thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử:
Tổ chức và cá nhân có thể kê khai hồ sơ điện tử, sử dụng chữ ký số và nộp tài liệu trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID). Quy định này giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian đi lại và nâng cao tính minh bạch.
- Chuẩn hóa điều kiện bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp:
Nghị định siết chặt quy trình, hồ sơ và thủ tục bổ nhiệm. Người được đề nghị bổ nhiệm phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và trải qua quá trình thẩm định nghiêm ngặt, bảo đảm chỉ những cá nhân đủ năng lực và phẩm chất mới được hành nghề.
- Quy định rõ việc công nhận và hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc:
Nghị định tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc huy động các chuyên gia giỏi tham gia giám định các vụ việc chuyên sâu, đồng thời thiết lập cơ chế kịp thời hủy bỏ công nhận đối với những trường hợp không còn đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: CỦNG CỐ NIỀM TIN CÔNG LÝ TỪ CHẤT LƯỢNG GIÁM ĐỊNH
Dưới góc nhìn của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 177/2026/NĐ-CP thể hiện rõ tư duy quản trị hiện đại, lấy tính minh bạch, chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp làm gốc rễ:
Góc nhìn tâm lý xã hội – Niềm tin bắt đầu từ sự khách quan: Kết luận giám định là chìa khóa mở ra sự thật khách quan của vụ án. Khi quá trình giám định minh bạch, đúng pháp luật, người dân sẽ cảm nhận được quyền lợi của mình được bảo vệ công bằng. Ngược lại, sự chậm trễ hay thiếu minh bạch dễ phát sinh tâm lý nghi ngại. Việc chuẩn hóa đội ngũ giám định viên chính là giải pháp củng cố niềm tin xã hội.
Góc nhìn giáo dục pháp luật – Đề cao đạo đức nghề nghiệp và tinh thần thượng tôn pháp luật: Nghị định đưa ra thông điệp mạnh mẽ về ý thức trách nhiệm của người làm công tác giám định. Mọi kết luận chuyên môn phải hoàn toàn dựa trên chứng cứ khoa học, độc lập, khách quan và tuyệt đấu không bị chi phối bởi lợi ích cá nhân hay áp lực bên ngoài.
Góc nhìn quản trị công – Hiện đại hóa nền tư pháp bằng công nghệ số: Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình quản trị số thông qua VNeID và Cổng Dịch vụ công Quốc gia giúp tối ưu hóa thời gian xử lý, giảm thiểu sai sót, đồng thời tăng cường khả năng lưu trữ, giám sát và chia sẻ dữ liệu phục vụ tố tụng.
- LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
Để Nghị định 177/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra các khuyến nghị thiết thực:
- Đối với người dân: Chủ động tìm hiểu quy định pháp luật về quyền yêu cầu giám định, quyền cung cấp tài liệu và nghĩa vụ phối hợp với cơ quan chức năng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
- Đối với đội ngũ giám định viên: Không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật kiến thức mới và giữ vững bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp. Mỗi kết luận đưa ra đều gắn liền với số phận pháp lý của con người và tính nghiêm minh của pháp luật.
- Đối với cơ quan quản lý: Đẩy mạnh khai thác hạ tầng công nghệ số (VNeID, Cổng Dịch vụ công Quốc gia), sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu đồng bộ về giám định viên tư pháp để phục vụ công tác quản lý, giám sát liên ngành.
- Đối với cộng đồng xã hội: Nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, tôn trọng chứng cứ khoa học và chủ động hợp tác, bảo quản chứng cứ khi tham gia hoặc chứng kiến các vụ việc liên quan đến tố tụng.
THÔNG ĐIỆP TỪ CHUYÊN GIA
“Một nền tư pháp công bằng không chỉ được xây dựng bằng hệ thống pháp luật hoàn thiện mà còn được bảo đảm bởi những kết luận giám định khách quan, khoa học và trung thực. Nghị định 177/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa hoạt động giám định tư pháp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số, qua đó góp phần bảo vệ công lý, quyền con người và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước pháp quyền Việt Nam.”
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu quý độc giả hoặc tổ chức đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời:
Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn
Hotline: 0898.627.762