Chưa được phân loại
BÀI 2 NGÀY 28/7/2026 TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG VÀ SỰ ĐỒNG HÀNH CỦA CỘNG ĐỒNG THEO NGHỊ ĐỊNH 247/2026
Th7
TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG VÀ SỰ ĐỒNG HÀNH CỦA CỘNG ĐỒNG
Nghị định số 247/2026/NĐ-CP dưới góc nhìn pháp lý, tâm lý, giáo dục và quản trị xã hội của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị
Một người chấp hành xong hình phạt tù trở về địa phương không chỉ đơn giản là trở về với gia đình, mà còn phải bắt đầu lại một hành trình rất nhiều thử thách: tìm kiếm việc làm, ổn định cuộc sống, khôi phục các mối quan hệ, vượt qua mặc cảm và từng bước lấy lại niềm tin của những người xung quanh.
Trên phương diện pháp lý, hình phạt tù có thời hạn sẽ kết thúc khi người đó chấp hành xong hình phạt. Nhưng trên phương diện xã hội, tâm lý và cuộc sống, những khó khăn của họ có thể vẫn còn kéo dài.
Có người trở về nhưng không có việc làm. Có người thiếu kỹ năng nghề nghiệp. Có người gặp khó khăn về kinh tế. Có người phải đối mặt với sự xa cách của gia đình hoặc ánh nhìn nghi ngại của cộng đồng. Cũng có người muốn làm lại cuộc đời nhưng lại không biết phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ đâu.
Nếu những khó khăn đó không được giải quyết, nguy cơ tái phạm và vi phạm pháp luật có thể tiếp tục xuất hiện.
Chính vì vậy, tái hòa nhập cộng đồng không thể chỉ được nhìn nhận dưới góc độ “quản lý người chấp hành xong hình phạt tù”, mà cần được nhìn nhận là một quá trình phục hồi con người, phục hồi quan hệ xã hội và phòng ngừa tái phạm.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 247/2026/NĐ-CP ngày 29/6/2026 quy định về công tác tái hòa nhập cộng đồng, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Nghị định tạo ra khuôn khổ pháp lý quan trọng để tổ chức các hoạt động chuẩn bị tái hòa nhập, hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề, vay vốn, trợ giúp tâm lý, hỗ trợ pháp lý và phát huy vai trò của gia đình, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Nghị định số 247/2026/NĐ-CP – Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
I. BỐI CẢNH THỰC TẾ: KHI “TRỞ VỀ” CHƯA ĐỒNG NGHĨA VỚI “HÒA NHẬP”
Trong đời sống xã hội, một trong những trở ngại lớn nhất đối với người chấp hành xong hình phạt tù không phải lúc nào cũng là những khó khăn về vật chất, mà đôi khi chính là định kiến và mặc cảm.
Một người từng phạm tội có thể đã chấp hành đầy đủ hình phạt mà pháp luật quy định. Tuy nhiên, khi trở về, họ vẫn có thể phải đối mặt với những câu hỏi về quá khứ, sự nghi ngại khi xin việc, sự xa cách trong các mối quan hệ hoặc tâm lý tự ti khi tham gia các hoạt động xã hội.
Đáng lo ngại hơn, nếu một người liên tục bị cộng đồng xem là “người từng phạm tội”, “người không đáng tin” hoặc “người khó thay đổi”, họ có thể dần mất niềm tin vào khả năng làm lại cuộc đời.
Ở đây xuất hiện một nghịch lý: Xã hội muốn họ thay đổi, nhưng nếu xã hội không trao cơ hội để họ chứng minh sự thay đổi thì quá trình thay đổi sẽ trở nên khó khăn hơn.
Một người không có việc làm sẽ khó ổn định cuộc sống.
Một người không có thu nhập sẽ khó giải quyết các vấn đề gia đình và kinh tế.
Một người bị gia đình xa lánh sẽ thiếu điểm tựa tinh thần.
Một người bị cộng đồng kỳ thị sẽ dễ thu mình hoặc tìm đến những nhóm quan hệ cũ – nơi họ cảm thấy mình được chấp nhận.
Do đó, phòng ngừa tái phạm không chỉ bắt đầu từ việc yêu cầu cá nhân “không được vi phạm pháp luật”, mà còn phải bắt đầu từ việc giải quyết những điều kiện khiến họ có nguy cơ quay trở lại con đường cũ.
Từ góc nhìn này, tái hòa nhập cộng đồng phải được xem là một chính sách có tính phòng ngừa từ gốc.
Mục tiêu không chỉ là đưa một người trở về địa phương, mà phải tạo điều kiện để họ có thể sống, làm việc, xây dựng gia đình và tham gia xã hội một cách hợp pháp, tích cực.
II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ: NGHỊ ĐỊNH 247/2026/NĐ-CP VÀ CÁCH TIẾP CẬN MỚI VỀ TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG
- Quản lý phải đi cùng hỗ trợ và tạo cơ hội:
Một trong những điểm quan trọng của Nghị định 247/2026/NĐ-CP là công tác tái hòa nhập cộng đồng không chỉ được tiếp cận dưới góc độ quản lý mà còn bao gồm giáo dục, hỗ trợ, tạo việc làm, trợ giúp tâm lý, hỗ trợ pháp lý và huy động nguồn lực xã hội.
Nghị định đặt ra nguyên tắc tạo điều kiện thuận lợi để người chấp hành xong hình phạt tù ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng và phòng ngừa tái phạm, đồng thời nghiêm cấm kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của phạm nhân và người chấp hành xong hình phạt tù.
Điều này thể hiện một quan điểm rất quan trọng: “Người từng vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình, nhưng khi đã chấp hành hình phạt thì họ vẫn cần được tạo điều kiện để trở lại đời sống xã hội theo đúng quy định pháp luật”.
Không kỳ thị không đồng nghĩa với việc bao che, không phân biệt đối xử không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý, trao cơ hội không đồng nghĩa với việc bỏ qua trách nhiệm.
Đây chính là sự cân bằng giữa tính nghiêm minh của pháp luật và tính nhân văn của chính sách xã hội.
- Tái hòa nhập phải được chuẩn bị từ trước khi trở về:
Một điểm tiến bộ đáng chú ý của Nghị định là công tác tái hòa nhập không chỉ được thực hiện sau khi người chấp hành xong hình phạt tù trở về địa phương.
Việc chuẩn bị tái hòa nhập được thực hiện ngay trong thời gian họ còn chấp hành hình phạt tù.
Trước khi trở về, họ cần được định hướng và chuẩn bị về: tâm lý, nghề nghiệp, việc làm, thủ tục pháp lý, kế hoạch cuộc sống, các nhu cầu hỗ trợ sau khi trở về. Đây là tư duy phòng ngừa chủ động. Thay vì chờ một người trở về rồi mới tìm cách giải quyết những khó khăn phát sinh, pháp luật hướng đến việc chuẩn bị trước để họ có thể chủ động hơn khi trở lại cộng đồng.
Từ góc nhìn quản trị, đây là sự chuyển đổi từ: “xử lý khi vấn đề xảy ra” sang: “dự báo – chuẩn bị – hỗ trợ – theo dõi – can thiệp sớm”.
- Đào tạo nghề, việc làm và vay vốn là những giải pháp mang tính nền tảng
Một trong những khó khăn lớn nhất sau khi trở về cộng đồng là việc làm, một người không có nghề nghiệp và thu nhập ổn định sẽ khó xây dựng cuộc sống mới. Do đó, Nghị định quy định các chính sách liên quan đến dạy nghề, vay vốn và tìm việc làm cho người chấp hành xong hình phạt tù. Họ có thể được hỗ trợ đào tạo nghề theo chính sách pháp luật; được xem xét tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm khi đáp ứng các điều kiện; đồng thời được tư vấn, giới thiệu và hỗ trợ tìm việc làm. Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt.
Bởi vì một lời khuyên “hãy sống tốt” đôi khi chưa đủ. Một người muốn sống tốt cần có một nghề để làm, một công việc để sống và một môi trường để phát triển.
Vì vậy, có thể nói tạo việc làm chính là một trong những biện pháp phòng ngừa tái phạm thiết thực nhất.
- Hỗ trợ tâm lý và pháp lý: yếu tố không thể thiếu
Nghị định cũng chú trọng đến trợ giúp tâm lý và hỗ trợ pháp lý cho người chấp hành xong hình phạt tù. Trợ giúp tâm lý nhằm củng cố niềm tin, ý chí, nghị lực; giảm mặc cảm, tự ti; rèn luyện kỹ năng sống và kỹ năng hòa nhập cộng đồng. Đồng thời, họ có thể được hỗ trợ, hướng dẫn tiếp cận các dịch vụ pháp lý và thực hiện những thủ tục cần thiết để ổn định cuộc sống.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi một người sau khi trở về có thể gặp đồng thời nhiều vấn đề: Tâm lý chưa ổn định + thiếu kiến thức pháp luật + khó khăn về việc làm + áp lực kinh tế + quan hệ gia đình chưa được khôi phục.
Nếu chỉ giải quyết một vấn đề thì chưa đủ, tái hòa nhập cần được thực hiện theo hướng đa chiều và liên ngành.
II. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: MUỐN GIẢM TÁI PHẠM PHẢI TÁC ĐỘNG ĐẾN CẢ CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG
- Góc nhìn tâm lý: đừng để mặc cảm trở thành “nhà tù thứ hai”
Một người có thể đã bước ra khỏi trại giam nhưng vẫn có thể cảm thấy mình đang sống trong một “nhà tù tâm lý”.
Đó là cảm giác: mình không được chấp nhận, mình không còn giá trị, không ai tin mình, mình không có cơ hội, mình không thể làm lại. Nếu những suy nghĩ đó kéo dài, người đó có thể mất động lực thay đổi.
Vì vậy, hỗ trợ tâm lý phải giúp họ nhận ra rằng: “ Sai lầm là một phần của quá khứ, nhưng không nhất thiết phải trở thành toàn bộ tương lai”. Người từng vi phạm cần học cách chịu trách nhiệm về quá khứ nhưng đồng thời phải có niềm tin rằng mình có thể xây dựng một tương lai khác.
- Góc nhìn giáo dục: phải giáo dục để người ta biết cách sống lại:
Giáo dục tái hòa nhập không chỉ đơn thuần là phổ biến các quy định pháp luật.
Cần giáo dục:
- ý thức tuân thủ pháp luật;
- kỹ năng kiểm soát cảm xúc;
- kỹ năng giao tiếp;
- kỹ năng giải quyết xung đột;
- kỹ năng nghề nghiệp;
- kỹ năng quản lý tài chính;
- kỹ năng xây dựng quan hệ gia đình;
- kỹ năng phòng tránh môi trường tiêu cực;
- khả năng tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp khó khăn.
Nói cách khác: Không chỉ giáo dục “không được làm gì”, mà phải giáo dục “nên sống như thế nào”.
- Góc nhìn quản trị: tái hòa nhập là trách nhiệm của cả một hệ sinh thái
Không thể giao toàn bộ trách nhiệm tái hòa nhập cho một cơ quan.
Một người có thể cần:
chính quyền hỗ trợ thủ tục – Công an phối hợp quản lý – chuyên gia hỗ trợ tâm lý – luật sư hoặc tổ chức tư vấn hỗ trợ pháp lý – cơ sở giáo dục nghề nghiệp hỗ trợ học nghề – doanh nghiệp tạo việc làm – gia đình tạo điểm tựa – cộng đồng tạo môi trường hòa nhập.
Nghị định 247/2026/NĐ-CP đã tạo cơ sở để huy động nhiều chủ thể cùng tham gia và cho phép địa phương xây dựng các mô hình hỗ trợ tái hòa nhập phù hợp với điều kiện thực tế.
Điều này cho thấy tái hòa nhập cần được quản trị như một hệ sinh thái xã hội, trong đó mỗi chủ thể có một vai trò riêng nhưng cùng hướng đến một mục tiêu chung: giúp người chấp hành xong hình phạt tù ổn định cuộc sống và hạn chế nguy cơ tái phạm.
III. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
Từ góc nhìn của chuyên gia pháp lý, tâm lý và giáo dục, tái hòa nhập cộng đồng chỉ có thể đạt hiệu quả khi trách nhiệm được đặt ở cả hai phía: người trở về phải chủ động thay đổi, còn gia đình, chính quyền và cộng đồng cần tạo ra môi trường đủ an toàn để sự thay đổi đó được duy trì.
Đối với người chấp hành xong hình phạt tù: hãy chủ động chịu trách nhiệm với tương lai của mình
Không ai có thể xóa quá khứ nhưng mỗi người đều có quyền lựa chọn cách sống từ hiện tại.
Tôi muốn nhắn gửi đến những người đang bắt đầu lại: “ Đừng để mặc cảm trở thành căn cước của mình”.
Hãy bắt đầu bằng việc tuân thủ pháp luật, tìm một công việc chân chính, học nghề, xây dựng lại quan hệ gia đình, tránh xa môi trường tiêu cực và chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp khó khăn. Đừng đòi hỏi xã hội phải tin mình ngay lập tức, hãy để hành động, thời gian và sự thay đổi thực chất tạo ra niềm tin.
- Đối với gia đình: “ hãy trở thành điểm tựa, không phải nơi nhắc lại lỗi lầm”
Gia đình là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất đối với quá trình tái hòa nhập.
Gia đình cần biết lắng nghe, động viên, định hướng và cùng người thân xây dựng kế hoạch cuộc sống mới.
Điều đó không có nghĩa là bao che sai phạm, gia đình cần đồng hành để người đó không tiếp tục sai phạm. Một lời động viên đúng lúc có thể giúp một người vượt qua mặc cảm, một thái độ tôn trọng có thể giúp họ lấy lại sự tự tin.
Một gia đình biết đồng hành có thể trở thành “hàng rào bảo vệ” quan trọng trước nguy cơ tái phạm.
- Đối với chính quyền cơ sở: hỗ trợ phải đúng người, đúng nhu cầu
Mỗi người trở về có một hoàn cảnh khác nhau có người cần việc làm, có người cần học nghề,có người cần vốn, có người cần tư vấn tâm lý, có người cần hỗ trợ pháp lý, có người cần khôi phục quan hệ gia đình. Do đó, cần đánh giá nhu cầu thực tế của từng trường hợp và xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp.
Quản trị tốt không phải là làm thật nhiều việc, mà là làm đúng việc, đúng người và đúng thời điểm.
- Đối với doanh nghiệp: trao cơ hội nhưng phải gắn với trách nhiệm
Doanh nghiệp có thể đóng vai trò rất lớn trong tái hòa nhập.
Một việc làm không chỉ tạo ra thu nhập mà nó còn tạo ra: thu nhập → sự tự tin → trách nhiệm → quan hệ xã hội tích cực → ổn định gia đình → giảm nguy cơ tái phạm.
Vì vậy, cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo, tuyển dụng và tạo việc làm phù hợp cho người chấp hành xong hình phạt tù. Tuy nhiên, cơ hội phải đi cùng trách nhiệm. Người lao động phải tuân thủ nội quy, kỷ luật, pháp luật và chứng minh năng lực bằng hiệu quả công việc.
- Đối với cộng đồng: không kỳ thị nhưng cũng không buông lỏng
Cộng đồng cần hiểu rõ:
Không kỳ thị không có nghĩa là bao che.
Không phân biệt đối xử không có nghĩa là buông lỏng quản lý.
Trao cơ hội không có nghĩa là xóa bỏ trách nhiệm.
Chúng ta có quyền yêu cầu người từng vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình nhưng chúng ta cũng cần tôn trọng quyền được làm lại cuộc đời của họ theo quy định pháp luật. Một cộng đồng văn minh là cộng đồng biết lên án hành vi sai trái nhưng không phủ định hoàn toàn giá trị của một con người.
- Đối với các tổ chức pháp lý, tâm lý và giáo dục: hãy trở thành cầu nối
Các tổ chức tư vấn pháp luật, chuyên gia tâm lý, nhà giáo dục và tổ chức xã hội có thể tham gia sâu hơn vào công tác tái hòa nhập.
Cần phát triển các hoạt động:
tư vấn pháp luật;
hướng dẫn thủ tục hành chính;
hỗ trợ các vấn đề về xóa án tích;
tư vấn tâm lý;
giáo dục pháp luật;
giáo dục kỹ năng sống;
định hướng nghề nghiệp;
kết nối việc làm;
hỗ trợ gia đình;
xây dựng chương trình phòng ngừa tái phạm.
Đây chính là nơi pháp luật gặp tâm lý, giáo dục gặp thực tiễn và chính sách gặp con người.
- Đề xuất mô hình “Tái hòa nhập 360 độ” tại địa phương
Từ góc nhìn pháp lý, tâm lý, giáo dục và quản trị, tôi đề xuất địa phương có thể nghiên cứu xây dựng mô hình:
“5 ĐỒNG HÀNH – 5 KHÔNG”
5 đồng hành:
Đồng hành pháp lý;
Đồng hành tâm lý;
Đồng hành nghề nghiệp;
Đồng hành gia đình;
Đồng hành cộng đồng.
5 không:
Không kỳ thị;
Không bỏ mặc;
Không bao che;
Không buông lỏng quản lý;
Không để người muốn hoàn lương không biết tìm đến đâu để được hỗ trợ.
Mô hình cần kết nối: Chính quyền – Công an – gia đình – cơ sở giáo dục nghề nghiệp – doanh nghiệp – tổ chức xã hội – chuyên gia pháp lý – chuyên gia tâm lý – cộng đồng dân cư.
Mỗi chủ thể thực hiện một chức năng, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: tạo ra một môi trường đủ an toàn để người muốn thay đổi có thể thay đổi, đồng thời đủ kỷ cương để ngăn ngừa vi phạm.
THÔNG ĐIỆP GỬI ĐẾN CỘNG ĐỒNG: CHO MỘT CƠ HỘI, NHƯNG KHÔNG BỎ QUA TRÁCH NHIỆM
Tái hòa nhập cộng đồng không phải là câu chuyện của riêng người từng chấp hành hình phạt tù.
Đó là câu chuyện của cả xã hội.
Nhà nước cần xây dựng chính sách và pháp luật.
Chính quyền cơ sở cần tổ chức thực hiện.
Cơ quan chức năng cần quản lý, hướng dẫn và hỗ trợ.
Gia đình cần đồng hành.
Doanh nghiệp cần tạo cơ hội việc làm.
Các tổ chức xã hội cần kết nối nguồn lực.
Chuyên gia pháp lý, tâm lý, giáo dục cần cung cấp kiến thức và hỗ trợ chuyên môn.
Cộng đồng cần giảm kỳ thị và bản thân người chấp hành xong hình phạt tù phải có trách nhiệm chứng minh sự thay đổi bằng chính hành động của mình.
Bởi vậy, tái hòa nhập cộng đồng không phải là cho không một cơ hội, mà là tạo điều kiện để một người có thể tự mình xây dựng lại cuộc đời bằng trách nhiệm, lao động và sự thay đổi thực chất.
THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN: “Không kỳ thị – Không bỏ rơi – Không bao che – Không buông lỏng. Quản lý bằng pháp luật, giáo dục bằng trách nhiệm, hỗ trợ bằng chuyên môn và đồng hành bằng tình người.”
THÔNG TIN LIÊN HỆ: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.