TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM – NHỮNG ĐIỂM MỚI NGƯỜI DÂN, TỔ CHỨC VÀ CƠ QUAN LIÊN QUAN CẦN BIẾT

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM – NHỮNG ĐIỂM MỚI NGƯỜI DÂN, TỔ CHỨC VÀ CƠ QUAN LIÊN QUAN CẦN BIẾT

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động của các cơ quan báo chí nước ngoài tại Việt Nam ngày càng đa dạng, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó cũng đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước nhằm bảo đảm quyền tự do báo chí được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời giữ vững chủ quyền quốc gia, an ninh thông tin và trật tự xã hội.

Ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 262/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động báo chí của cơ quan báo chí nước ngoài, cơ quan đại diện nước ngoài và tổ chức nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định là văn bản hướng dẫn quan trọng của Luật Báo chí năm 2025, tạo hành lang pháp lý minh bạch, thống nhất cho các hoạt động báo chí có yếu tố nước ngoài.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Nghị định 293/2026/NĐ-CP và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ- XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG BÁO CHÍ MINH BẠCH, CHUYÊN NGHIỆP

Dưới góc độ pháp lý, Nghị định 262/2026/NĐ-CP đã làm rõ nhiều nội dung quan trọng, góp phần xây dựng môi trường báo chí minh bạch, chuyên nghiệp và tuân thủ pháp luật.

1. Mọi hoạt động báo chí nước ngoài phải được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam chấp thuận

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của Nghị định là mọi hoạt động báo chí của cơ quan báo chí nước ngoài chỉ được thực hiện sau khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép và phải tuân thủ đầy đủ pháp luật Việt Nam. Đồng thời, hoạt động trên không gian mạng cũng phải bảo đảm tuân thủ pháp luật về báo chí, an ninh mạng và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Cụ thể, Điều 3 Nghị định 262/2026/ NĐ-CP quy định các nguyên tắc hoạt động báo chí của cơ quan báo chí nước ngoài, trong đó nhấn mạnh việc tôn trọng Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời mọi hoạt động báo chí chỉ được thực hiện trong phạm vi nội dung, địa điểm và thời gian được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Đây không phải là sự hạn chế quyền tác nghiệp mà là yêu cầu cần thiết để bảo đảm mọi hoạt động truyền thông diễn ra minh bạch, đúng pháp luật và không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

2. Thủ tục cấp phép được số hóa, tạo thuận lợi cho phóng viên nước ngoài

Một điểm tiến bộ của Nghị định là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính theo hướng chuyển đổi số.

Theo Điều 5 và Điều 6 Nghị định 262/2026/ NĐ-CP , hồ sơ đề nghị hoạt động báo chí có thể được nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính, thư điện tử hoặc hệ thống dịch vụ công trực tuyến; đồng thời Nghị định quy định rõ thời hạn giải quyết hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải quyết thủ tục hành chính.

Việc số hóa quy trình cấp phép không chỉ giúp giảm chi phí, thời gian cho cơ quan báo chí nước ngoài mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp, giúp cơ quan quản lý nhà nước theo dõi, kiểm soát hiệu quả hơn.

3. Quy định rõ quyền và trách nhiệm của văn phòng thường trú

Một điểm mới quan trọng khác là Nghị định đã quy định khá đầy đủ về điều kiện thành lập, hoạt động và trách nhiệm của văn phòng thường trú.

Theo quy định từ Điều 9 đến Điều 11 Nghị định 262/2026/NĐ-CP, việc thành lập văn phòng thường trú phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định; người đứng đầu văn phòng có trách nhiệm quản lý hoạt động của phóng viên thường trú, thực hiện chế độ báo cáo, thông báo thay đổi địa điểm hoạt động và chịu trách nhiệm trước pháp luật Việt Nam về hoạt động của văn phòng.

Việc xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu văn phòng thường trú sẽ nâng cao tính chuyên nghiệp và trách nhiệm giải trình, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát hiệu quả hơn.

4. Tăng cường phối hợp giữa Bộ Ngoại giao và chính quyền địa phương

Theo Điều 21, Điều 22 và Điều 23 của Nghị định 262/2026/NĐ-CP, Bộ Ngoại giao là cơ quan đầu mối tiếp nhận, cấp phép và quản lý hoạt động báo chí nước ngoài; đồng thời chính quyền địa phương có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện và giám sát hoạt động của phóng viên nước ngoài trên địa bàn, đặc biệt đối với các chương trình tác nghiệp ngoài phạm vi đã được cấp phép hoặc có thay đổi về nội dung, địa điểm tác nghiệp.

Một điểm đáng chú ý là khi phóng viên nước ngoài tác nghiệp tại địa phương hoặc thay đổi chương trình tác nghiệp, việc thông báo và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chấp thuận là yêu cầu bắt buộc trong nhiều trường hợp. Đồng thời, Bộ Ngoại giao giữ vai trò đầu mối quản lý, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương trong quá trình cấp phép và giám sát hoạt động báo chí nước ngoài.
Theo góc độ quản trị nhà nước, cơ chế phối hợp này giúp hạn chế tình trạng chồng chéo, đồng thời bảo đảm thông tin được kiểm soát thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

5. Quy định rõ các hành vi vi phạm và chế tài xử lý

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định rõ trách nhiệm pháp lý đối với các chủ thể không tuân thủ quy định về hoạt động báo chí.Theo Điều 8 Nghị định 262/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp phóng viên nước ngoài có thể bị nhắc nhở, cảnh cáo, đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép nếu hoạt động không đúng nội dung được cấp phép, vi phạm pháp luật Việt Nam hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm mọi tổ chức, cá nhân hoạt động báo chí tại Việt Nam đều bình đẳng trước pháp luật và phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình.

III. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ – GIÁO DỤC

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 262/2026/NĐ-CP không chỉ nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước mà còn hướng đến xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh, chuyên nghiệp và có trách nhiệm.

1. Về phía các cơ quan báo chí nước ngoài: Đối với các cơ quan báo chí nước ngoài, việc tuân thủ pháp luật Việt Nam chính là nền tảng để xây dựng uy tín, tạo dựng niềm tin và phát triển quan hệ hợp tác lâu dài.
2. Về phía người dân: Đối với người dân, cần nâng cao nhận thức rằng việc cung cấp thông tin, tham gia phỏng vấn hoặc phối hợp với các cơ quan báo chí nước ngoài cũng cần thực hiện đúng quy định của pháp luật, tránh vô tình tiếp tay cho các hành vi vi phạm hoặc phát tán thông tin sai sự thật.
3. Về phía cơ quan quản lý: Đối với các cơ quan quản lý, việc kết hợp giữa cải cách thủ tục hành chính với tăng cường kiểm tra, giám sát sẽ góp phần bảo đảm quyền tự do báo chí đi đôi với trách nhiệm pháp lý và lợi ích quốc gia.
4. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Nghị định 262/2026/NĐ-CP được triển khai hiệu quả trong thực tiễn, tôi đề xuất một số giải pháp sau:

1. Đối với các cơ quan báo chí nước ngoài: Chủ động nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật Việt Nam trước khi tiến hành hoạt động báo chí; thực hiện đầy đủ các thủ tục xin phép và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý trong suốt quá trình tác nghiệp.
2. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động báo chí, đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ để các chủ thể dễ dàng tiếp cận và thực hiện đúng quy định của pháp luật.
3. Đối với người dân: Cần nâng cao ý thức pháp luật khi tiếp xúc với phóng viên, tổ chức báo chí nước ngoài; chỉ cung cấp thông tin trung thực, khách quan, đúng phạm vi cho phép và chủ động bảo vệ các thông tin liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật đời tư cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân.
4. Đối với toàn xã hội: Mỗi tổ chức, cá nhân cần nhận thức rằng xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là trách nhiệm chung của mọi công dân. Việc tuân thủ pháp luật, tôn trọng sự thật và đề cao trách nhiệm xã hội chính là nền tảng để xây dựng hình ảnh một Việt Nam văn minh, cởi mở, an toàn và hội nhập.

Thông điệp nhân văn: “Pháp luật không phải là rào cản đối với hoạt động báo chí, mà là nền tảng để quyền tự do báo chí được thực hiện đúng pháp luật, minh bạch và có trách nhiệm. Khi mọi chủ thể cùng thượng tôn pháp luật, chúng ta sẽ xây dựng được một môi trường thông tin trung thực, nhân văn và góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam tích cực đến cộng đồng quốc tế.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.