Giáo dục kỹ năng sống nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển toàn diện, không phải là môi trường để truyền bá hay thực hành các nội dung tín ngưỡng, tôn giáo ngoài chương trình được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trường THPT X tổ chức chuyên đề kỹ năng sống cho học sinh khối 10 và khối 11 trong thời gian học chính khóa. Trong quá trình giảng dạy, đơn vị liên kết đào tạo đã đưa vào bài giảng các nội dung liên quan đến một nhóm tôn giáo lạ, đồng thời hướng dẫn học sinh thực hiện một số nghi lễ mang yếu tố tâm linh với lý do giúp “giải phóng năng lượng tiêu cực” và “khai mở nhận thức”.

Một số học sinh cảm thấy lo lắng, không muốn tham gia nhưng vẫn bị yêu cầu thực hiện cùng tập thể. Sau khi phụ huynh biết sự việc thông qua hình ảnh và video được chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều người phản đối gay gắt, cho rằng nhà trường đã đưa nội dung ngoài chương trình giáo dục vào giảng dạy mà chưa có sự đồng thuận của phụ huynh.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo

Theo khoản 5 Điều 7 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2025, việc lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và các hoạt động hợp pháp khác là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật. Do đó, việc đưa các nội dung tín ngưỡng, tôn giáo không đúng mục đích, không đúng thẩm quyền hoặc không phù hợp với môi trường giáo dục cần được xem xét chặt chẽ về tính hợp pháp và phạm vi triển khai.

2. Nguyên tắc bảo đảm nội dung giáo dục theo chương trình chính thức

Theo Điều 20 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“  Điều 20. Không truyền bá tôn giáo trong cơ sở giáo dục

Không truyền bá tôn giáo, tiến hành các lễ nghi tôn giáo trong cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội và lực lượng vũ trang nhân dân.”

Áp dụng vào tình huống

• Về việc tổ chức thực hành nghi lễ: Việc yêu cầu học sinh tham gia các nghi lễ tâm linh trong giờ học chính khóa, đặc biệt khi không có sự lựa chọn tự nguyện hoặc không được cơ quan có thẩm quyền cho phép trong chương trình giáo dục, có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học và làm phát sinh tranh chấp với phụ huynh.

Kết luận pháp lý: Nếu có căn cứ xác định nhà trường tự ý đưa nội dung tôn giáo lạ vào chương trình kỹ năng sống chính khóa và tổ chức thực hành các nghi lễ tâm linh không thuộc chương trình giáo dục được phê duyệt thì hành vi này có dấu hiệu không bảo đảm yêu cầu về nội dung giáo dục theo Điều 20 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), đồng thời cần được xem xét dưới góc độ khoản 5 Điều 7 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2025 về việc không được lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái quy định của pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với học sinh phổ thông, nhà trường là môi trường học tập dựa trên cơ sở khoa học, khách quan và tôn trọng sự đa dạng về niềm tin của mỗi cá nhân. Khi học sinh bị yêu cầu tham gia các nghi lễ tâm linh mà bản thân hoặc gia đình không mong muốn, các em rất dễ rơi vào trạng thái hoang mang, áp lực tâm lý, thậm chí lo sợ nếu từ chối tham gia. Sự việc cũng có thể dẫn đến sự phản đối đỉnh điểm của phụ huynh, làm suy giảm niềm tin đối với nhà trường và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường giáo dục nếu không được xử lý kịp thời, minh bạch.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

Từ góc độ quản trị giáo dục, việc tự ý đưa nội dung tôn giáo vào chương trình chính khóa tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng: Phá vỡ nguyên tắc giáo dục độc lập, thế tục của Nhà nước, làm sai lệch mục tiêu và nội dung giáo dục chính thống; Gia tăng nguy cơ khiếu nại, tố cáo từ phụ huynh và cộng đồng; Ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để bảo đảm hoạt động giáo dục diễn ra đúng định hướng, đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của học sinh, chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba giải pháp:

1. Bước 1. Kiểm soát chặt chẽ nội dung chương trình kỹ năng sống: Nhà trường chỉ sử dụng các chương trình, tài liệu và đơn vị giảng dạy đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định hoặc cho phép; tuyệt đối không tự ý bổ sung các nội dung ngoài chương trình chính thức.
2. Bước 2. Thiết lập cơ chế thẩm định và giám sát đối tác liên kết: Mọi hoạt động hợp tác với đơn vị đào tạo kỹ năng sống cần được rà soát về năng lực chuyên môn, nội dung giảng dạy và tính phù hợp với pháp luật; tăng cường giám sát trong quá trình tổ chức giảng dạy.
3. Bước 3. Xây dựng quy trình xử lý sự cố và đối thoại với phụ huynh: Khi phát sinh phản ánh, nhà trường cần chủ động tạm dừng chương trình có dấu hiệu vi phạm, phối hợp với cơ quan quản lý để kiểm tra, công khai kết quả xử lý và tổ chức đối thoại với phụ huynh nhằm khôi phục niềm tin, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh.

Thông điệp: Môi trường học đường phải được xây dựng trên nền tảng khoa học, khách quan và tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của mỗi cá nhân

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.