TÌNH HUỐNG 119 : DOANH NGHIỆP SỬ DỤNG NHÂN VIÊN LÀM THÊM GIỜ VƯỢT QUÁ SỐ GIỜ QUY ĐỊNH THEO LUẬT LAO ĐỘNG (TRÊN 40 GIỜ/THÁNG) – KHI ÁP LỰC TIẾN ĐỘ BIẾN THÀNH RỦI RO PHÁP LÝ LÀ GÌ?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.”

1. Tóm tắt tình huống thực tế
Anh M và anh K là hai nhà sáng lập Công ty Cổ phần May mặc GlobalWear. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (CEO), phụ trách sản xuất và nhân sự. Anh K là Giám đốc kinh doanh, chịu trách nhiệm ký kết và thực hiện các đơn hàng xuất khẩu.
Cuối năm 2026, GlobalWear ký được một hợp đồng xuất khẩu lớn sang thị trường châu Âu với thời hạn giao hàng rất gấp. Lo ngại bị phạt hợp đồng nếu giao hàng chậm, anh M yêu cầu toàn bộ công nhân tăng ca liên tục trong hai tháng liên tiếp. Nhiều người phải làm thêm từ 50 đến 65 giờ mỗi tháng, vượt quá giới hạn mà pháp luật cho phép đối với doanh nghiệp thông thường. Dù có trả đủ tiền lương làm thêm giờ, công ty không xin ý kiến đầy đủ của người lao động và cũng không rà soát giới hạn số giờ làm thêm theo quy định.
Sau khi nhận được phản ánh của công nhân, Thanh tra Sở Nội vụ tiến hành kiểm tra và xác định doanh nghiệp đã tổ chức làm thêm giờ vượt quá giới hạn pháp luật cho phép. GlobalWear bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc chấm dứt việc bố trí làm thêm trái quy định và thực hiện các biện pháp khắc phục theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Cho rằng việc điều hành nóng vội của anh M khiến công ty vừa bị xử phạt vừa ảnh hưởng đến uy tín với đối tác và người lao động, anh K phản đối quyết liệt. Nội bộ Ban lãnh đạo phát sinh mâu thuẫn về trách nhiệm quản trị, trong khi nhiều công nhân tỏ ra mệt mỏi, suy giảm sức khỏe và tinh thần làm việc.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Dưới góc độ pháp luật lao động, việc trả đủ tiền lương làm thêm không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được quyền tổ chức làm thêm vượt giới hạn pháp luật.
• Giới hạn thời giờ làm thêm theo Bộ luật Lao động
Theo Điều 107 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động chỉ được tổ chức làm thêm giờ khi đáp ứng đồng thời các điều kiện:
• Có sự đồng ý của người lao động;
• Tổng số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày;
• Tổng thời gian làm việc và làm thêm không quá 12 giờ trong một ngày (đối với trường hợp áp dụng chế độ làm việc theo tuần);
• Không quá 40 giờ trong một tháng;
• Thông thường không quá 200 giờ trong một năm, trừ một số ngành, nghề hoặc trường hợp đặc biệt được làm thêm đến 300 giờ theo quy định của pháp luật. (baochinhphu.vn)
Do đó, việc GlobalWear bố trí người lao động làm thêm từ 50–65 giờ/tháng đã vượt quá giới hạn luật định nếu không thuộc trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép.
• Trách nhiệm của người sử dụng lao động
Việc doanh nghiệp trả đủ tiền lương làm thêm không làm mất đi hành vi vi phạm. Người sử dụng lao động vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính vì tổ chức làm thêm vượt giới hạn hoặc không đáp ứng đầy đủ điều kiện về sự đồng ý của người lao động và thời giờ làm việc. (baochinhphu.vn)
• Trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp
Theo Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý doanh nghiệp phải điều hành hoạt động kinh doanh một cách trung thực, cẩn trọng và vì lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Việc CEO vì áp lực tiến độ mà bỏ qua giới hạn làm thêm giờ đã khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị xử phạt, phát sinh tranh chấp lao động, ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và uy tín của doanh nghiệp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục
• Làm thêm quá mức làm suy giảm động lực lao động
Trong giai đoạn đầu, người lao động có thể chấp nhận tăng ca để tăng thu nhập. Tuy nhiên, khi thời gian làm thêm kéo dài vượt quá khả năng chịu đựng, họ dễ rơi vào trạng thái kiệt sức, căng thẳng và giảm hiệu quả làm việc. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm gia tăng nguy cơ tai nạn lao động.
• Tâm lý “vì lợi ích chung” dễ bị lạm dụng
Nhiều người lao động chấp nhận tăng ca vì lo mất việc hoặc muốn hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thành đơn hàng. Nếu doanh nghiệp biến sự thiện chí đó thành nghĩa vụ thường xuyên, niềm tin của người lao động sẽ dần bị xói mòn.
Góc nhìn Quản trị
• Quản trị bằng tăng ca không phải là giải pháp bền vững
Việc phụ thuộc vào làm thêm giờ phản ánh sự thiếu chủ động trong kế hoạch sản xuất, phân bổ nhân lực và quản trị đơn hàng. Doanh nghiệp có thể hoàn thành mục tiêu ngắn hạn nhưng phải đánh đổi bằng năng suất lao động, sức khỏe nhân viên và rủi ro pháp lý.
• Tuân thủ pháp luật là một phần của năng lực cạnh tranh
Trong bối cảnh các đối tác quốc tế ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn lao động và trách nhiệm xã hội (ESG), việc vi phạm quy định về thời giờ làm việc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ký kết hoặc duy trì các hợp đồng xuất khẩu.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Bước 1: Khắc phục vi phạm và ổn định quan hệ lao động (Ngắn hạn)
• Doanh nghiệp cần chấm dứt ngay việc bố trí làm thêm vượt giới hạn pháp luật; rà soát toàn bộ bảng chấm công và số giờ làm thêm của từng người lao động.
• Chủ động phối hợp với cơ quan thanh tra để thực hiện đầy đủ các yêu cầu khắc phục; đồng thời tổ chức đối thoại với người lao động nhằm giải thích nguyên nhân, ghi nhận ý kiến và ổn định tâm lý tập thể.
• Kiểm tra sức khỏe đối với những người lao động phải tăng ca liên tục trong thời gian dài để kịp thời phát hiện các dấu hiệu ảnh hưởng đến sức khỏe.

Bước 2: Chuẩn hóa kế hoạch sử dụng lao động (Trung hạn)
• Xây dựng kế hoạch sản xuất và dự báo đơn hàng từ sớm để hạn chế tình trạng tăng ca kéo dài.
• Ban hành quy trình phê duyệt làm thêm giờ, bảo đảm mọi trường hợp đều có sự đồng ý của người lao động và tuân thủ đầy đủ giới hạn về thời giờ làm việc theo Bộ luật Lao động.
• Ứng dụng phần mềm quản lý chấm công để tự động cảnh báo khi số giờ làm thêm của người lao động tiệm cận giới hạn pháp luật.

Bước 3: Xây dựng văn hóa quản trị tôn trọng sức khỏe người lao động (Dài hạn)
• Doanh nghiệp cần coi sức khỏe người lao động là yếu tố quyết định năng suất và sự phát triển bền vững, thay vì chỉ tập trung vào tiến độ sản xuất.
• Đầu tư mở rộng nguồn nhân lực, cải tiến dây chuyền sản xuất và nâng cao năng suất lao động để giảm sự phụ thuộc vào làm thêm giờ.
• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh và trách nhiệm xã hội, bảo đảm mọi quyết định quản trị đều đặt trên nền tảng tuân thủ pháp luật.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.