Trong quá trình xây dựng, cải tạo nhà ở, nhiều gia đình thường quan tâm đến việc tận dụng ánh sáng, không khí tự nhiên mà vô tình ảnh hưởng đến không gian sinh hoạt của những hộ liền kề. Một ô cửa sổ hay cửa thông gió tưởng chừng là chi tiết nhỏ trong công trình xây dựng nhưng nếu hướng thẳng vào sân, phòng ngủ hoặc khu vực sinh hoạt riêng của nhà bên cạnh có thể dẫn đến cảm giác bị theo dõi, mất sự riêng tư và phát sinh mâu thuẫn kéo dài.

Tình huống số dưới đây đặt ra vấn đề: Việc hàng xóm mở cửa sổ, cửa thông gió nhìn trực tiếp sang nhà mình có phải là hành vi xâm phạm quyền riêng tư hay không? Các bên nên ứng xử và giải quyết như thế nào để vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp, vừa duy trì quan hệ láng giềng tốt đẹp?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Gia đình ông Nguyễn Văn A và gia đình ông Trần Văn B cùng sinh sống tại xã B, tỉnh C, có hai thửa đất liền kề nhau.

Năm 2025, trong quá trình sửa chữa nhà ở, ông B xây dựng thêm tầng hai và mở một số cửa sổ, cửa thông gió ở bức tường tiếp giáp với nhà ông A. Sau khi hoàn thành, các cửa này có hướng nhìn trực tiếp xuống sân sau, khu vực sinh hoạt chung và phần sân phơi của gia đình ông A.

Ông A cho rằng việc mở cửa như vậy khiến gia đình ông cảm thấy mất sự riêng tư, luôn có cảm giác bị quan sát, đặc biệt khi các thành viên sinh hoạt ngoài sân hoặc nghỉ ngơi tại khu vực gần cửa sổ. Ông A nhiều lần đề nghị ông B điều chỉnh vị trí cửa hoặc sử dụng biện pháp che chắn nhưng hai bên chưa thống nhất được phương án giải quyết.

Ông B cho rằng đây là phần tường thuộc quyền sử dụng của gia đình mình, việc mở cửa nhằm lấy ánh sáng, thông gió cho ngôi nhà và không có mục đích xâm phạm đời sống riêng tư của hàng xóm.

Vậy việc mở cửa sổ, cửa thông gió nhìn sang sân nhà hàng xóm có bị xem là vi phạm pháp luật hay không? Hai gia đình cần giải quyết tranh chấp này như thế nào để tránh làm mất tình cảm láng giềng?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Quan hệ giữa các hộ gia đình liền kề không chỉ được điều chỉnh bởi pháp luật về xây dựng mà còn liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản liền kề và quyền bảo vệ đời sống riêng tư của cá nhân.

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, mỗi cá nhân có quyền được bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Không ai được tự ý can thiệp, xâm phạm trái pháp luật đến đời sống riêng tư của người khác.

Tuy nhiên, việc một gia đình mở cửa sổ, cửa thông gió trên phần nhà thuộc quyền sử dụng của mình không mặc nhiên bị coi là hành vi xâm phạm quyền riêng tư. Để xác định có vi phạm hay không cần xem xét các yếu tố:

• Vị trí, hướng mở của cửa có nhìn trực tiếp vào khu vực sinh hoạt riêng của nhà bên cạnh hay không;
• Mức độ ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của hộ liền kề;
• Việc xây dựng có tuân thủ quy định pháp luật về xây dựng, khoảng cách, ranh giới công trình hay không;
• Có hành vi lợi dụng cửa sổ để quan sát, thu thập hình ảnh hoặc can thiệp trái phép vào đời sống riêng tư của người khác hay không.

Bên cạnh đó, theo quy định về quyền đối với bất động sản liền kề trong Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu khi sử dụng bất động sản của mình phải tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu bất động sản liền kề, không được gây ảnh hưởng bất hợp lý đến việc sử dụng tài sản của người khác.

Như vậy, quyền xây dựng, cải tạo nhà ở là quyền hợp pháp của mỗi cá nhân nhưng phải được thực hiện trong giới hạn nhất định, không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền riêng tư, sự yên ổn trong sinh hoạt của hộ gia đình xung quanh.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, các bên có thể yêu cầu UBND cấp xã tiến hành hòa giải, hoặc thực hiện các biện pháp pháp lý khác nếu quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Trên thực tế, nhiều mâu thuẫn giữa hàng xóm không bắt đầu từ những vấn đề lớn mà xuất phát từ cảm giác không được tôn trọng không gian riêng tư.

Đối với gia đình ông A, vấn đề không chỉ nằm ở một ô cửa sổ mà là cảm giác bị mất sự thoải mái trong chính ngôi nhà của mình. Khi sân nhà, nơi sinh hoạt cá nhân của gia đình, luôn nằm trong tầm nhìn trực tiếp của người khác, tâm lý khó chịu, e ngại là điều dễ phát sinh.

Ở chiều ngược lại, gia đình ông B có thể chỉ mong muốn cải thiện ánh sáng, thông gió và chất lượng sinh hoạt trong ngôi nhà mà không nhận thức đầy đủ về tác động tâm lý đối với hàng xóm.

Vì vậy, giải quyết vấn đề này không nên bắt đầu bằng việc quy kết đúng – sai mà cần bắt đầu bằng sự trao đổi thẳng thắn và tôn trọng lẫn nhau.

Trong quan hệ dân cư, kỹ năng ứng xử văn minh giữa các hộ liền kề đóng vai trò rất quan trọng:

• Chủ động trao đổi trước khi xây dựng, sửa chữa công trình;
• Lắng nghe sự bất tiện của hàng xóm;
• Tìm giải pháp kỹ thuật thay thế như kính mờ, lam chắn, điều chỉnh hướng cửa;
• Không sử dụng lời nói xúc phạm hoặc hành động gây căng thẳng.

Một giải pháp phù hợp không chỉ giúp giải quyết một ô cửa sổ mà còn bảo vệ mối quan hệ láng giềng lâu dài.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Theo Chuyên gia Nguyễn Hữu Long, đối với những tranh chấp phát sinh giữa các hộ gia đình liền kề, mục tiêu quan trọng không chỉ là xác định ai đúng, ai sai mà còn phải tìm ra phương án giúp các bên tiếp tục chung sống ổn định.

Đối với tình huống trên, chuyên gia đề xuất:

Thứ nhất, hai gia đình cần đối thoại trực tiếp trên tinh thần hợp tác.
Gia đình ông A nên trình bày rõ sự bất tiện về tâm lý và nhu cầu bảo vệ không gian riêng tư thay vì chỉ phản đối việc xây dựng. Gia đình ông B cũng cần tiếp nhận ý kiến của hàng xóm để điều chỉnh phù hợp.

Thứ hai, ưu tiên giải pháp kỹ thuật thay vì tranh chấp kéo dài.
Các bên có thể thống nhất một số phương án như:

• Lắp kính mờ thay cho kính trong;
• Điều chỉnh hướng mở cửa;
• Lắp lam che, rèm chắn hoặc cây xanh tạo khoảng cách;
• Hạn chế tầm nhìn trực tiếp sang khu vực sinh hoạt riêng của nhà bên cạnh.

Thứ ba, trường hợp không thể tự hòa giải, có thể nhờ tổ dân phố, trưởng thôn hoặc UBND cấp xã hỗ trợ hòa giải. Việc hòa giải dựa trên sự tôn trọng quyền lợi của cả hai bên thường mang lại hiệu quả cao hơn so với việc đưa nhau vào tranh chấp pháp lý kéo dài.

Thông điệp cuối cùng: “Một ngôi nhà không chỉ được xây bằng gạch đá mà còn được xây dựng bằng sự tôn trọng giữa những người sống cạnh nhau. Quyền sử dụng tài sản là quyền hợp pháp, nhưng quyền đó luôn cần đặt trong sự hài hòa với quyền riêng tư, sự bình yên và tình nghĩa láng giềng. Khi biết lắng nghe và cùng tìm giải pháp, một ô cửa sổ có thể trở thành điểm kết nối thay vì nguyên nhân của mâu thuẫn.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Giải pháp.