Việc giáo viên sử dụng hình thức phạt học sinh bằng cách bắt đứng một chân, giơ hai tay liên tục suốt hai tiết học giữa thời tiết rét buốt chỉ vì quên mang bút chì không còn là biện pháp giáo dục thông thường mà đã đặt ra dấu hỏi lớn về ranh giới giữa kỷ luật học đường và hành vi bạo lực đối với trẻ em. Đặc biệt, nạn nhân là học sinh lớp 1 – lứa tuổi có thể chất và tâm lý còn non nớt, rất dễ bị tổn thương cả về sức khỏe lẫn tinh thần.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Vào một ngày rét đậm tại huyện X, tỉnh Y, nền nhiệt độ xuống dưới 10°C, em Nguyễn Văn A (6 tuổi, học sinh lớp 1, Trường Tiểu học M) do sơ suất nên quên mang theo hộp bút chì. Trong tiết học, khi phát hiện em A không có bút để làm bài, cô giáo chủ nhiệm N.T.B đã áp dụng hình phạt: Bắt em A đứng một chân, giơ hai tay lên trời ở góc cửa ra vào lớp học (nơi gió lùa) suốt 2 tiết học liên tiếp (khoảng 70 phút).

Trong thời gian chịu phạt, em A liên tục run rẩy, khóc vì mỏi và rét buốt. Sau khi về nhà, em A có biểu hiện sốt, co quắp ngón tay và hoảng sợ không dám đến trường. Gia đình ông Nguyễn Văn C (bố của em A, cư trú tại xã B, tỉnh Y) đã phản ánh, làm đơn khiếu nại gửi Ban Giám hiệu Trường M và Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện X, yêu cầu làm rõ hành vi có dấu hiệu bạo lực học đường, nhục hình đối với học sinh.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định pháp luật về các hành vi bị nghiêm cấm đối với trẻ em

Theo khoản 8 Điều 6 Luật Trẻ em 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), pháp luật nghiêm cấm hành vi:”Bạo lực, hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại thân thể, sức khỏe; xúc phạm danh dự, nhân phẩm của trẻ em.”

Quy định này bảo vệ tuyệt đối quyền được an toàn về thân thể, sức khỏe và nhân phẩm của mọi trẻ em, kể cả trong môi trường giáo dục.

2. Nguyên tắc bảo vệ người học trong cơ sở giáo dục

Theo khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), pháp luật nghiêm cấm:

“ Điều 22. Các hành vi bị nghiêm cấm trong cơ sở giáo dục

1. Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể nhà giáo, cán bộ, người lao động của cơ sở giáo dục và người học.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc trên: Học sinh chỉ mắc lỗi quên mang bút chì – một lỗi vi phạm nội quy thông thường. Giáo viên lại áp dụng hình thức bắt học sinh đứng một chân, giơ hai tay suốt hai tiết học giữa thời tiết rét buốt, vượt xa giới hạn của biện pháp giáo dục tích cực. Hình phạt này gây đau đớn về thể chất, tạo áp lực tinh thần, khiến học sinh bị xấu hổ trước tập thể và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.

Kết luận pháp lý

Nếu kết quả xác minh cho thấy giáo viên đã cố ý áp dụng hình thức kỷ luật mang tính hành hạ, gây tổn hại sức khỏe hoặc danh dự của học sinh thì hành vi này có căn cứ xác định vi phạm khoản 8 Điều 6 Luật Trẻ em 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và khoản 1 Điều 22 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Tùy tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, giáo viên còn có thể bị xử lý kỷ luật viên chức hoặc chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định hiện hành.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với học sinh lớp 1, trường học phải là nơi tạo dựng cảm giác an toàn, được yêu thương và khuyến khích phát triển. Việc bắt một đứa trẻ đứng một chân, giơ hai tay suốt hai tiết học giữa trời rét không chỉ gây đau đớn về thể xác mà còn là sự tra tấn tinh thần đối với một đứa trẻ mới bước vào môi trường học tập.

Một hình phạt mang tính làm nhục công khai có thể khiến trẻ hình thành tâm lý sợ hãi giáo viên, mất niềm tin vào trường học, mặc cảm với bạn bè, giảm hứng thú học tập, thậm chí để lại sang chấn tâm lý kéo dài. Đó là hành vi trái với đạo đức nhà giáo, đi ngược triết lý giáo dục lấy học sinh làm trung tâm và hoàn toàn không phù hợp với phương pháp giáo dục tích cực hiện nay.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Dưới góc độ quản trị nhà trường, đây là một rủi ro pháp lý và rủi ro uy tín đặc biệt nghiêm trọng. Nếu xác minh giáo viên có hành vi hành hạ, nhục hình đối với học sinh, Ban giám hiệu cần khẩn trương: Tạm đình chỉ công tác giảng dạy của giáo viên để phục vụ việc xác minh; Thành lập Hội đồng xem xét trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm và xử lý kỷ luật viên chức theo đúng quy định…Một vụ việc bạo lực học đường nếu xử lý chậm hoặc thiếu minh bạch có thể khiến nhà trường phải đối mặt với khiếu nại, tố cáo, yêu cầu bồi thường thiệt hại, làm suy giảm nghiêm trọng uy tín và niềm tin của phụ huynh đối với cơ sở giáo dục.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để phòng ngừa các hành vi bạo lực học đường và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:

1. Bước 1 – Kiên quyết xử lý vi phạm của giáo viên

Ngay khi phát hiện vụ việc, nhà trường cần tạm đình chỉ giảng dạy, xác minh khách quan, xử lý kỷ luật nghiêm minh theo quy định và tuyệt đối không bao che hành vi xâm hại học sinh.

2. Bước 2 – Xây dựng văn hóa kỷ luật tích cực

Đào tạo giáo viên về kỹ năng quản lý lớp học, kiểm soát cảm xúc, giáo dục tích cực; chấm dứt hoàn toàn các hình thức phạt gây đau đớn về thể chất hoặc làm tổn thương tinh thần học sinh.

3. Bước 3 – Hoàn thiện cơ chế giám sát bảo vệ trẻ em trong trường học

Tăng cường giám sát của Ban giám hiệu, phối hợp chặt chẽ với phụ huynh, thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh, lắp đặt hệ thống camera tại các khu vực cần thiết và xây dựng quy trình xử lý nhanh mọi hành vi bạo lực học đường.

Thông điệp: Một hình phạt sai cách có thể để lại vết thương tâm lý suốt nhiều năm cho một đứa trẻ. Giáo dục chân chính không dựa trên sự sợ hãi mà được xây dựng bằng sự tôn trọng, yêu thương và trách nhiệm của người thầy đối với học trò.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.