Sự ra đời của các quy định pháp luật mới về trật tự, an toàn giao thông luôn kéo theo nhiều băn khoăn từ phía người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh vốn gắn liền với “kinh tế vỉa hè”. Khi thói quen tận dụng không gian trước cửa nhà bị siết chặt, nhiều người cho rằng pháp luật đang quá cứng nhắc. Vậy thực chất, Luật mới cấm tuyệt đối việc đỗ xe trên vỉa hè hay vẫn mở ra hành lang pháp lý để sử dụng?
Hãy cùng phân tích một tình huống phản ánh thực tế từ người dân để làm rõ quy định này, giúp các cá nhân và hộ kinh doanh có phương án thích ứng đúng luật.
1. Tóm tắt tình huống thực tế
Ông Nguyễn Quốc T đã gửi một phản ánh kiến nghị liên quan đến Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15.
Cụ thể, ông T cho rằng Điều 77 của luật này quy định vỉa hè chỉ được sử dụng cho người đi bộ là một quy định cứng nhắc. Nếu muốn sử dụng vỉa hè, người dân phải lập phương án, xin cấp phép và có thời hạn. Ông so sánh với Luật Giao thông đường bộ 2008 trước đây, luật cũ có quy định mở cho việc dừng đỗ xe trên vỉa hè, miễn là để lại 1,5m cho người đi bộ mà không ảnh hưởng đến mục đích khác.
Ông T phản ánh thêm, từ khi luật mới có hiệu lực, việc cấm đoán này gây khó khăn bất lợi cho toàn thể các hộ kinh doanh trên cả nước. Điển hình như tại Hải Phòng, cơ quan chức năng đã xử phạt rất nhiều xe máy đỗ trên vỉa hè. Ông kiến nghị cơ quan chức năng nên sửa đổi Điều 77, cho phép dừng đỗ xe trên vỉa hè miễn sao chừa lại 1,5m dành cho người đi bộ, hoặc áp dụng theo các văn bản quy định khác của chính phủ, các bộ, và các tỉnh thành.
2. Góc nhìn Pháp lý
Ngay sau khi tiếp nhận phản ánh, Cục Cảnh sát giao thông đã có văn bản trả lời chính thức, căn cứ theo Thông tư số 05/2021/TT-TTCP. Dưới góc độ pháp lý, những băn khoăn của ông T. xuất phát từ việc chưa cập nhật đầy đủ hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành luật. Thực chất, pháp luật không cấm “cứng” việc để xe trên vỉa hè, mà chuyển sang cơ chế quản lý bằng việc cấp phép và giao quyền tự quyết cho địa phương.
Thứ nhất, nguyên tắc cốt lõi của Luật vẫn mở ra cơ hội sử dụng vỉa hè cho mục đích khác:
Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định: Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ. Tuy nhiên, trong trường hợp cần thiết, cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè phải có phương án và được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Cơ quan cho phép phải gửi thông báo ngay cho cơ quan Cảnh sát giao thông.
Thứ hai, để giải tỏa nút thắt về việc “mục đích khác” có bao gồm việc đỗ xe hay không, Chính phủ đã ban hành Nghị định làm rõ:
Tại khoản 1 Điều 10 Nghị định số 241/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định số 165/2024/NĐ-CP) quy định chi tiết: Việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác theo Điều 77 bao gồm cả việc “Sử dụng vào việc trông, giữ phương tiện tham gia giao thông và các trường hợp cần thiết khác do Ủy ban nhân dân các cấp quy định đối với các tuyến đường thuộc phạm vi quản lý”.
Bình luận pháp lý: Với tư duy lập pháp mới, việc đỗ xe trên vỉa hè không còn được áp dụng đồng loạt theo “công thức 1,5m” trên toàn quốc như ông T lầm tưởng. Thay vào đó, Chính phủ giao quyền cho Ủy ban nhân dân các cấp tự đánh giá tuyến đường nào đủ điều kiện, tuyến đường nào không. Vỉa hè hoàn toàn có thể dùng để trông giữ xe, miễn là nó nằm trong danh mục tuyến đường được địa phương cho phép và người sử dụng tuân thủ đúng phương án cấp phép. Việc Hải Phòng xử phạt là do các xe đó đỗ sai quy định của địa phương, chứ không phải do Luật 36/2024/QH15 cấm tuyệt đối trên toàn quốc.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị
Về khía cạnh Tâm lý & Giáo dục:
Việc ông T cho rằng luật “cứng nhắc” là phản ứng tâm lý rất dễ hiểu khi thói quen sử dụng không gian công cộng (vỉa hè) một cách tùy tiện bị thay đổi. Bài học giáo dục sâu sắc ở đây là sự chuyển dịch nhận thức: Vỉa hè trước hết là tài sản công, phục vụ người đi bộ. Việc sử dụng vỉa hè để đỗ xe phục vụ kinh doanh cá nhân là một “đặc quyền” được nhà nước tạm thời cấp phép trong những điều kiện cụ thể, chứ không phải là một “quyền đương nhiên” của chủ nhà mặt phố. Sự thay đổi này hướng tới một đô thị văn minh, thượng tôn pháp luật.
Về khía cạnh Quản trị rủi ro
Sự lúng túng trong việc tìm hiểu luật là một rủi ro lớn trong quản trị cơ sở kinh doanh. Nếu tiếp tục tư duy “cứ để lại 1,5m là được đỗ xe” theo nếp cũ, các cửa hàng sẽ đối mặt với rủi ro bị lực lượng chức năng xử phạt liên tục, gây gián đoạn hoạt động buôn bán và ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng.
4. Giải pháp toàn diện
Để giải quyết bài toán chỗ để xe cho khách hàng mà không vi phạm pháp luật, khuyến nghị các hộ kinh doanh thực hiện các bước sau:
Thay vì kiến nghị sửa luật trung ương, các cá nhân/hộ kinh doanh cần chủ động tìm hiểu các Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố nơi mình cư trú về việc quản lý, sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường. Nếu tuyến phố nơi bạn kinh doanh nằm trong danh mục được phép sử dụng tạm thời vỉa hè để trông giữ phương tiện, hãy làm hồ sơ xin cấp phép hoặc đăng ký theo hướng dẫn của chính quyền địa phương (phường/quận). Nếu tuyến phố bị cấm tuyệt đối, bắt buộc phải có phương án thuê bãi đỗ xe lân cận để hướng dẫn khách hàng, tránh việc đẩy rủi ro bị xử phạt về phía khách.
Thông điệp đúc kết: “Sự linh hoạt của pháp luật luôn đi kèm với tính kỷ luật. Đừng để thói quen cũ trở thành rào cản pháp lý mới. Hiểu đúng luật và chủ động xin cấp phép là cách tốt nhất để bảo vệ nồi cơm của chính mình, đồng thời góp phần xây dựng trật tự văn minh đô thị.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai, giao thông hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.