PHẦN I. NỘI DUNG PHẢN ÁNH KIẾN NGHỊ
Trong thời gian gần đây, tình trạng lừa đảo tài chính online diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho người dân. Các đối tượng thường sử dụng mạng xã hội, website giả mạo, ứng dụng đầu tư tài chính, app vay tiền hoặc hình thức tuyển cộng tác viên online để dụ dỗ nạn nhân chuyển tiền.
Nhiều trường hợp người dân bị lừa tham gia các nhóm đầu tư chứng khoán, tiền ảo, ngoại hối với cam kết lợi nhuận cao bất thường từ 20% đến 50% mỗi tháng. Ban đầu, đối tượng cho rút tiền để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạp thêm vốn với lý do nâng cấp tài khoản, đóng thuế hoặc xác minh giao dịch rồi chiếm đoạt toàn bộ số tiền.
Ngoài ra, xuất hiện tình trạng giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, ngân hàng hoặc nhân viên sàn thương mại điện tử gọi điện yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng nhằm chiếm quyền kiểm soát tài sản. Một số đối tượng còn sử dụng công nghệ AI giả giọng nói, hình ảnh để tăng mức độ tin tưởng và đánh vào tâm lý hoang mang của nạn nhân.
Tình trạng trên gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh tài chính cá nhân, trật tự an toàn xã hội và làm suy giảm niềm tin của người dân đối với môi trường giao dịch trực tuyến.
Người dân kiến nghị cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi lừa đảo tài chính trên không gian mạng; đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng phòng tránh; đồng thời siết chặt quản lý các nền tảng tài chính trực tuyến có dấu hiệu hoạt động trái phép.
PHẦN II. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Theo khoản 1 Điều 290 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025, người nào sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
Theo điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 14/2022/NĐ-CP, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật nhằm lừa đảo trên môi trường mạng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo khoản 1 Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2018, nghiêm cấm hành vi sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và tổ chức hoạt động vi phạm pháp luật.
Theo khoản 1 Điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn thông tin, bí mật thông tin và quyền, lợi ích hợp pháp khi tham gia giao dịch, sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
PHẦN III. HÃY CÙNG CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG XEM XÉT
- Dưới góc nhìn tâm lýCác đối tượng lừa đảo tài chính online thường đánh mạnh vào lòng tham lợi nhuận cao, sự lo lắng hoặc tâm lý sợ hãi của nạn nhân. Nhiều người do thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin, thiếu kiến thức công nghệ nên dễ bị thao túng tâm lý và mất cảnh giác khi giao dịch trên môi trường mạng. Đặc biệt, việc sử dụng công nghệ AI giả giọng nói, hình ảnh hoặc giả danh cơ quan chức năng khiến nhiều nạn nhân hoang mang và nhanh chóng làm theo yêu cầu của đối tượng lừa đảo.
2. Dưới góc nhìn giáo dục
Có thể thấy kỹ năng an toàn số và kỹ năng nhận diện hành vi gian lận trên internet của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Nhiều người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về bảo mật thông tin cá nhân, nhận biết website giả mạo, ứng dụng độc hại hoặc các dấu hiệu đầu tư tài chính bất thường. Điều này cho thấy cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng sử dụng internet an toàn trong nhà trường cũng như trong các hoạt động tuyên truyền cộng đồng.
3. Dưới góc nhìn quản trị
Tình trạng lừa đảo tài chính online đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý nhà nước trên không gian mạng. Việc kiểm soát các nền tảng tài chính trực tuyến, quản lý thông tin thuê bao, dòng tiền giao dịch và phối hợp giữa cơ quan công an, ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông cần được thực hiện chặt chẽ hơn. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm, xử lý nhanh các dấu hiệu bất thường và hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành nhằm hạn chế thiệt hại cho người dân.
PHẦN IV. GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
Một là, cơ quan chức năng cần tăng cường đấu tranh với các đường dây lừa đảo công nghệ cao; xử lý nghiêm các đối tượng tổ chức sàn đầu tư tài chính trái phép trên không gian mạng.
Hai là, ngân hàng và các tổ chức tín dụng cần nâng cao hệ thống cảnh báo giao dịch bất thường; tăng cường xác thực tài khoản và hỗ trợ phong tỏa tài sản khi có dấu hiệu lừa đảo.
Ba là, các cơ quan truyền thông cần thường xuyên tuyên truyền phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới để người dân nâng cao cảnh giác khi tham gia giao dịch online.
Bốn là, nhà trường và các tổ chức xã hội nên tăng cường giáo dục kỹ năng an toàn số, kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân và nhận diện hành vi gian lận trên internet.
Năm là, người dân cần thận trọng trước các lời mời đầu tư lợi nhuận cao bất thường; tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc chuyển tiền cho người lạ khi chưa xác minh rõ thông tin.
Sáu là, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm tài chính trên môi trường mạng.