Trong quá trình khởi nghiệp, nhiều CEO vì mong muốn doanh nghiệp sớm tiếp cận nguồn vốn đã chấp nhận ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp gặp khó khăn, khoản nợ của công ty có thể trở thành gánh nặng của chính người quản lý. Vậy pháp luật quy định như thế nào và CEO cần làm gì để giảm thiểu hậu quả pháp lý?
Hãy cùng Chuyên gia **ThS. Nguyễn Hữu Long** phân tích tình huống dưới đây.
## 1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Công ty Cổ phần B là một startup hoạt động trong lĩnh vực công nghệ. Để mở rộng hoạt động kinh doanh, công ty đề nghị Ngân hàng A cấp khoản vay 15 tỷ đồng.
Trong quá trình thẩm định, ngân hàng yêu cầu phải có người bảo lãnh cho khoản vay. Tin rằng doanh nghiệp sẽ phát triển thuận lợi, ông C – CEO kiêm người đại diện theo pháp luật của công ty – tự ý ký Hợp đồng bảo lãnh với tư cách cá nhân mà không báo cáo và không xin ý kiến Hội đồng quản trị.
Hai năm sau, thị trường biến động khiến công ty mất khả năng thanh toán. Ngân hàng yêu cầu ông Nam thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh bằng tài sản cá nhân. Do không có khả năng thanh toán ngay, khoản nợ bị chuyển quá hạn và ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng của ông Nam.
Ông Nam cho rằng khoản vay được sử dụng cho hoạt động của công ty nên bản thân không phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng.
Vậy theo quy định của pháp luật, CEO có phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hay không? Và cần làm gì để hạn chế hậu quả pháp lý, giảm thiểu nguy cơ phát sinh nợ xấu cá nhân?
## 2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
### 1. Cam kết bảo lãnh của CEO có giá trị pháp lý
Điều 335 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
“Bảo lãnh là việc người thứ ba cam kết với bên có quyền sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ nếu khi đến hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.”
Áp dung vào tình huống
Khi ông C ký hợp đồng bảo lãnh với tư cách cá nhân, đây là một giao dịch dân sự độc lập với hợp đồng tín dụng giữa ngân hàng và công ty. Việc khoản vay phục vụ hoạt động của doanh nghiệp không làm mất hiệu lực cam kết bảo lãnh mà ông C đã tự nguyện xác lập.
### 2. Nghĩa vụ bảo lãnh phát sinh khi công ty không trả được nợ
Khoản 1 Điều 339 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
“Trường hợp bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình thì bên nhận bảo lãnh có quyền yêu cầu bên bảo lãnh phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh trong trường hợp bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ.”
Áp dung vào tình huống
Khi Công ty B không thanh toán đúng hạn, ngân hàng có quyền yêu cầu ông C thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo nội dung hợp đồng. Nếu chậm thực hiện nghĩa vụ, khoản nợ có thể bị xử lý theo hợp đồng tín dụng và các quy định của pháp luật về hoạt động ngân hàng.
### 3. CEO tự ý ký bảo lãnh có phải chịu trách nhiệm với công ty?
Điều 165 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định về trách nhiệm của người quản lý công ty
“1. Thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác có trách nhiệm sau đây:
- a) Thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao theo quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan, Điều lệ công ty, nghị quyết Đại hội đồng cổ đông;
- b) Thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của công ty;
- c) Trung thành với lợi ích của công ty và cổ đông; không lạm dụng địa vị, chức vụ và sử dụng thông tin, bí quyết, cơ hội kinh doanh, tài sản khác của công ty để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác;
- d) Thông báo kịp thời, đầy đủ, chính xác cho công ty về nội dung quy định tại khoản 2 Điều 164 của Luật này;
đ) Trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty.
- Thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này chịu trách nhiệm cá nhân hoặc liên đới đền bù lợi ích bị mất, trả lại lợi ích đã nhận và bồi thường toàn bộ thiệt hại cho công ty và bên thứ ba.”
Áp dụng vào tình huống
Việc ông C tự ý ký bảo lãnh cá nhân mà không báo cáo hoặc không thực hiện đúng quy trình quản trị nội bộ có thể làm phát sinh trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp theo Điều lệ công ty và Luật Doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây là quan hệ nội bộ giữa CEO và công ty, không làm mất hiệu lực của hợp đồng bảo lãnh đã ký với ngân hàng.
Kết luận pháp lý
CEO đã tự nguyện ký hợp đồng bảo lãnh với tư cách cá nhân thì phải thực hiện nghĩa vụ theo cam kết khi công ty không trả được nợ. Tuy nhiên, sau khi thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, CEO có quyền yêu cầu công ty hoàn trả số tiền đã thanh toán thay theo quy định của Bộ luật Dân sự.
## 3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
### Về khía cạnh tâm lý
Nhiều CEO trẻ thường đặt niềm tin tuyệt đối vào sự phát triển của doanh nghiệp và sẵn sàng dùng uy tín, tài sản cá nhân để đổi lấy cơ hội tiếp cận vốn. Tuy nhiên, ranh giới giữa trách nhiệm của doanh nghiệp và trách nhiệm cá nhân cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo. Một quyết định thiếu cân nhắc có thể ảnh hưởng lâu dài đến tài chính cá nhân và cuộc sống của chính người quản lý.
### Về khía cạnh quản trị
Trong quản trị doanh nghiệp hiện đại, việc bảo lãnh cá nhân không nên trở thành giải pháp mặc định khi vay vốn. Trước khi ký bất kỳ cam kết nào, CEO cần đánh giá đầy đủ rủi ro pháp lý, tham khảo ý kiến của Hội đồng quản trị và chuyên gia pháp lý, đồng thời cân nhắc các biện pháp bảo đảm khác để bảo vệ tài sản cá nhân.
## 4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Để hạn chế hậu quả pháp lý và giảm thiểu nguy cơ phát sinh nợ xấu cá nhân, Chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất giải pháp theo 03 bước:
### Bước 1 – Làm việc ngay với ngân hàng
CEO cần chủ động làm việc với ngân hàng để rà soát phạm vi bảo lãnh, xác định chính xác nghĩa vụ còn phải thực hiện và đề nghị áp dụng các phương án phù hợp theo hợp đồng và quy định của pháp luật như cơ cấu lại thời hạn trả nợ (nếu đủ điều kiện) hoặc các phương án xử lý nghĩa vụ khác.
### Bước 2 – Yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thanh toán
Khoản vay được sử dụng cho hoạt động của công ty nên doanh nghiệp vẫn là chủ thể có nghĩa vụ trả nợ chính. CEO cần yêu cầu công ty ưu tiên thực hiện nghĩa vụ với ngân hàng. Trường hợp CEO phải trả thay theo hợp đồng bảo lãnh, có quyền yêu cầu công ty hoàn trả số tiền đã thanh toán theo quy định của Bộ luật Dân sự.
### Bước 3 – Hoàn thiện cơ chế quản trị rủi ro
Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình phê duyệt các khoản vay và các cam kết bảo lãnh; quy định rõ trường hợp nào người quản lý được ký, trường hợp nào phải có nghị quyết của Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông. Đồng thời, CEO không nên tự ý ký các cam kết bảo lãnh cá nhân khi chưa đánh giá đầy đủ hậu quả pháp lý và tài chính.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.
Từ khoá: Bộ luật Dân sự, bảo lãnh, khoản vay, nợ xấu