TÊN TÌNH HUỐNG SỐ 943: PHÓ GIÁM ĐỐC SỞ TỰ Ý BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH THAY ĐỔI PHƯƠNG ÁN QUY HOẠCH ĐÔ THỊ TRÁI VỚI NGHỊ QUYẾT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH

TÊN TÌNH HUỐNG SỐ 943: PHÓ GIÁM ĐỐC SỞ TỰ Ý BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH THAY ĐỔI PHƯƠNG ÁN QUY HOẠCH ĐÔ THỊ TRÁI VỚI NGHỊ QUYẾT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành nghị quyết liên quan đến định hướng phát triển đô thị. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở chuyên môn tự ý ký quyết định thay đổi một số nội dung quy hoạch khi chưa có đủ căn cứ pháp lý và không thuộc thẩm quyền được giao.

Hành vi này có nguy cơ làm sai lệch định hướng phát triển đô thị, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, gây xáo trộn công tác quản lý đất đai, đầu tư xây dựng và làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với cơ quan nhà nước.

Vấn đề đặt ra là phải xác định tính hợp pháp của quyết định, thẩm quyền xử lý, trách nhiệm của cá nhân liên quan và biện pháp khắc phục hậu quả. Đây không chỉ là sai sót nghiệp vụ mà còn là vấn đề về kỷ luật công vụ, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm quản lý nhà nước.

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

2.1. Căn cứ pháp luật và xác định vi phạm

Thứ nhất, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung theo quy định có hiệu lực tại thời điểm năm 2026, là căn cứ trực tiếp để xác định thẩm quyền, điều kiện, trình tự lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch đô thị, nông thôn.

Việc điều chỉnh quy hoạch phải có căn cứ pháp lý, tuân thủ trình tự, thủ tục và được thực hiện bởi đúng cơ quan hoặc người có thẩm quyền. Phó Giám đốc Sở không được tự ý thay đổi nội dung quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt nếu không có căn cứ phân cấp, ủy quyền hoặc quy định pháp luật cho phép.

Thứ hai, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15. Điều 4 quy định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương; Điều 15 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh; Điều 16 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân tỉnh. Các quy định này là cơ sở để xác định trách nhiệm của từng cơ quan trong việc quyết định, tổ chức thực hiện và giám sát các vấn đề thuộc thẩm quyền.

Cần lưu ý, không phải mọi loại quy hoạch đô thị đều do Hội đồng nhân dân tỉnh trực tiếp phê duyệt. Vì vậy, phải đối chiếu loại quy hoạch, nội dung nghị quyết và thẩm quyền phê duyệt cụ thể để kết luận chính xác. Nếu quyết định của Phó Giám đốc Sở thực sự vượt thẩm quyền hoặc trái quy định pháp luật thì phải được xem xét xử lý theo đúng trình tự.

2.2. Trách nhiệm pháp lý của cá nhân vi phạm

Tùy tính chất, mức độ, hậu quả và lỗi của người vi phạm, có thể xem xét các trách nhiệm sau:

• Trách nhiệm kỷ luật: Xem xét xử lý theo quy định áp dụng đối với chức vụ, đối tượng công tác và mức độ vi phạm.
• Trách nhiệm khắc phục hậu quả: Xử lý quyết định trái pháp luật, rà soát các thủ tục, dự án và quyền lợi bị ảnh hưởng.
• Trách nhiệm bồi thường: Được đặt ra nếu đáp ứng các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hoặc trách nhiệm bồi thường khác theo pháp luật.
• Trách nhiệm hình sự: Chỉ xem xét khi hành vi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm; không mặc nhiên coi mọi trường hợp vượt thẩm quyền là tội phạm.

Đối với người đứng đầu, cần làm rõ việc chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và xử lý sai phạm trong phạm vi trách nhiệm. Việc xem xét trách nhiệm phải dựa trên chứng cứ và hành vi cụ thể, không quy kết chỉ vì người đó giữ chức vụ lãnh đạo.

2.3. Quy trình xử lý quyết định trái pháp luật

Để bảo đảm tính nghiêm minh và hạn chế thiệt hại, cần thực hiện các bước sau:

Bước 1 – Kiểm tra, xác minh: Thu thập quyết định đã ban hành, nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, hồ sơ quy hoạch và văn bản phân cấp, ủy quyền để xác định chính xác thẩm quyền.

Bước 2 – Ngăn chặn hậu quả: Cơ quan có thẩm quyền xem xét đình chỉ thi hành hoặc áp dụng biện pháp cần thiết khi đủ căn cứ pháp luật, tránh để sai phạm tiếp tục gây thiệt hại.

Bước 3 – Xử lý quyết định: Xác định chủ thể có thẩm quyền để thu hồi, hủy bỏ hoặc xử lý quyết định theo đúng trình tự. Không mặc nhiên cho rằng bất kỳ cơ quan cấp trên nào cũng có quyền trực tiếp hủy bỏ mọi quyết định đã ban hành.

Bước 4 – Khắc phục hậu quả: Rà soát các thủ tục, dự án và quyền lợi của người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng; giải quyết khiếu nại, xem xét bồi thường nếu đủ điều kiện pháp luật.

Bước 5 – Xác định trách nhiệm: Làm rõ trách nhiệm của người ký quyết định, người tham mưu, người kiểm tra và người đứng đầu có liên quan; xử lý theo mức độ vi phạm và quy định hiện hành.

Tình huống này không phải tranh chấp hợp đồng nên không có điều khoản hợp đồng trực tiếp áp dụng. Căn cứ giải quyết trọng tâm là các quy định về thẩm quyền, điều chỉnh quy hoạch, xử lý quyết định trái pháp luật và trách nhiệm công vụ.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

3.1. Góc nhìn tâm lý

Sai phạm có thể xuất phát từ tâm lý chủ quan, nhầm lẫn giữa chức vụ và quyền hạn, áp lực thành tích hoặc cơ chế kiểm soát nội bộ chưa hiệu quả. Trong một số trường hợp, lợi ích cá nhân hoặc lợi ích cục bộ cũng có thể ảnh hưởng đến tính khách quan trong thực thi công vụ. Tuy nhiên, mọi nhận định về động cơ phải được kiểm chứng bằng kết quả xác minh.

3.2. Góc nhìn giáo dục

Cán bộ cần nhận thức rằng thẩm quyền là giới hạn pháp lý, không phải đặc quyền cá nhân. Chức vụ càng cao thì yêu cầu về trách nhiệm, tính gương mẫu và sự tuân thủ pháp luật càng nghiêm ngặt.

Cơ quan quản lý cần tổ chức bồi dưỡng kiến thức pháp luật về quy hoạch, kỹ năng xác định thẩm quyền, đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình; đồng thời tạo điều kiện để cán bộ tham mưu kịp thời cảnh báo, từ chối thực hiện yêu cầu trái pháp luật.

3.3. Góc nhìn quản trị

Người đứng đầu phải xây dựng quy trình kiểm tra căn cứ pháp lý trước khi ký ban hành quyết định, phân định rõ trách nhiệm giữa người tham mưu và người quyết định, tăng cường kiểm tra chéo và lưu trữ hồ sơ điện tử.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh, phát hiện sớm quyết định có dấu hiệu vượt thẩm quyền và xử lý nghiêm minh các vi phạm. Mục tiêu không chỉ là xác định người có lỗi mà còn phải khắc phục lỗ hổng quản trị để ngăn ngừa sai phạm tái diễn.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Một là, xử lý đúng pháp luật. Khẩn trương kiểm tra quyết định của Phó Giám đốc Sở, đối chiếu với nghị quyết liên quan và hồ sơ quy hoạch; xác định rõ thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh và chủ thể có quyền xử lý quyết định sai phạm.

Hai là, khắc phục hậu quả. Ngăn chặn việc tiếp tục triển khai nội dung trái pháp luật khi có đủ căn cứ và đúng thẩm quyền; rà soát các dự án, thủ tục hành chính và quyền lợi bị ảnh hưởng để xây dựng phương án khắc phục phù hợp.

Ba là, xử lý trách nhiệm minh bạch. Xem xét trách nhiệm của cá nhân ký quyết định, người tham mưu và người đứng đầu trên cơ sở chứng cứ, nhiệm vụ được giao và mức độ lỗi. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Bốn là, đổi mới quản trị công vụ. Thiết lập quy trình thẩm định pháp lý bắt buộc trước khi ban hành quyết định về quy hoạch; tăng cường công khai thông tin, kiểm tra nội bộ và ứng dụng công nghệ số để phát hiện sớm nguy cơ vượt thẩm quyền.

Năm là, lấy người dân làm trung tâm. Công khai kết quả xử lý trong phạm vi pháp luật cho phép, tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại đúng trình tự; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Sáu là, xây dựng văn hóa liêm chính. Đưa việc chấp hành thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và phòng ngừa xung đột lợi ích thành tiêu chí đánh giá cán bộ. Kết hợp xử lý vi phạm với giáo dục, rút kinh nghiệm và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực.

KẾT LUẬN

Tình huống số 943 cho thấy, trong quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị, mọi quyết định phải được ban hành đúng thẩm quyền, đúng căn cứ và đúng trình tự pháp luật. Phó Giám đốc Sở không thể nhân danh chức vụ để tự ý thay đổi quy hoạch trái quy định hoặc làm vô hiệu nghị quyết hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền.

Giải quyết vụ việc phải đồng thời bảo đảm ba yêu cầu: xử lý đúng quyết định sai phạm, xác định chính xác trách nhiệm cá nhân và khôi phục quyền lợi hợp pháp của người bị ảnh hưởng. Về lâu dài, cần nâng cao đạo đức công vụ, tăng cường kiểm soát quyền lực và hoàn thiện cơ chế quản trị để ngăn ngừa tái diễn.

Thông điệp cốt lõi: Quyền lực công chỉ chính đáng khi được thực thi đúng pháp luật, minh bạch và vì lợi ích chung của nhân dân. Một nền hành chính hiệu quả không chỉ xử lý nghiêm người vi phạm mà còn phải xây dựng cơ chế để sai phạm được phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời và không tái diễn.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời