TÌNH HUỐNG SỐ 929: CƯ DÂN KHU ĐÔ THỊ TỰ Ý VỨT TÚI TÚI RÁC THẢI HỮU CƠ THỐI RỮA TỪ CỬA SỔ TẦNG 15 XUỐNG GIẾNG TRỜI CHUNG GÂY Ô NHIỄM VÀ NGUY HIỂM?

TÌNH HUỐNG SỐ 929: CƯ DÂN KHU ĐÔ THỊ TỰ Ý VỨT TÚI TÚI RÁC THẢI HỮU CƠ THỐI RỮA TỪ CỬA SỔ TẦNG 15 XUỐNG GIẾNG TRỜI CHUNG GÂY Ô NHIỄM VÀ NGUY HIỂM?

Sống trong các khu đô thị tập trung, “ý thức cộng đồng” chính là tấm vé thông hành cho một cuộc sống văn minh. Thế nhưng, không ít cư dân vẫn có thói quen “tiện tay” vứt rác qua cửa sổ, ban công, biến những không gian chung như giếng trời thành nơi chứa rác, gây ô nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cho người khác.

Khi mùi hôi bốc lên từng ngày mà không ai nhận mình là người vứt, cư dân và Ban quản trị thường lúng túng không biết xử lý thế nào cho đúng. Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một tòa chung cư thuộc khu đô thị X, thành phố Y, giếng trời chung của tòa nhà là không gian thông gió, lấy sáng cho nhiều căn hộ và hành lang. Từ nhiều tháng nay, các túi rác thải hữu cơ (thức ăn thừa, vỏ trái cây, xương cá) liên tục bị ném xuống đáy giếng trời, tích tụ thối rữa, bốc mùi nồng nặc, ruồi nhặng và chuột sinh sôi.

Qua camera và lời kể của bảo vệ, Ban quản trị xác định các túi rác thường được ném từ cửa sổ căn hộ tầng 15 của gia đình ông Nguyễn Văn A. Có lần túi rác rơi trúng mái che khu kỹ thuật, suýt trúng nhân viên vệ sinh. Bà Trần Thị B, cư dân tầng 3 có cửa sổ mở ra giếng trời, bức xúc vì mùi hôi, còn con nhỏ của bà bị viêm đường hô hấp phải đi khám.

Khi bị nhắc nhở, ông A cho rằng “nhà tôi, cửa sổ nhà tôi, vứt xuống giếng trời là chuyện nhỏ, có ai bị sao đâu”. Ban quản trị và nhiều cư dân băn khoăn: hành vi này vi phạm quy định nào, và nếu ông A không chịu sửa thì xử lý ra sao?

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận “vứt từ cửa sổ nhà mình là chuyện riêng” của ông A là hoàn toàn không đúng. Căn cứ theo quy định hiện hành của Luật Nhà ở 2023 và Luật Bảo vệ môi trường 2020 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), cư dân chung cư có nghĩa vụ giữ gìn vệ sinh, an toàn ở cả phần sở hữu riêng lẫn phần sở hữu chung.

1. Quy định của Luật Nhà ở về sử dụng nhà chung cư:

Khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở 2023 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư, nhằm bảo đảm an toàn, vệ sinh và quyền lợi của cộng đồng cư dân. Giếng trời, hành lang, hộp kỹ thuật thuộc phần sở hữu chung của nhà chung cư. Đồng thời, Quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư ban hành kèm Thông tư 05/2024/TT-BXD yêu cầu mỗi tòa nhà phải có bản nội quy, trong đó cư dân phải tuân thủ quy định về giữ gìn vệ sinh và an toàn chung. Chủ sở hữu căn hộ cũng có nghĩa vụ chấp hành quy định này theo Điều 11 Luật Nhà ở.

2. Quy định của Luật Bảo vệ môi trường về chất thải rắn sinh hoạt:

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020 nghiêm cấm các hành vi thải chất thải rắn không đúng nơi quy định, gây ô nhiễm môi trường. Theo các quy định về quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Chương VI của Luật này, hộ gia đình có trách nhiệm phân loại tại nguồn và chuyển chất thải đến đúng nơi tập kết theo hướng dẫn, chứ không được tự ý vứt bỏ ra không gian chung.

3. Trách nhiệm pháp lý phải gánh chịu:

Áp dụng vào tình huống:

• Về xử phạt hành chính: Hành vi vứt rác bừa bãi ra không gian chung có thể bị xử phạt theo các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (Nghị định 45/2022/NĐ-CP) và trong lĩnh vực nhà ở, trật tự công cộng theo nghị định hiện hành, kèm biện pháp buộc thu dọn, khắc phục ô nhiễm. Ngoài ra, ông A có thể bị Ban quản trị lập biên bản vi phạm nội quy.
• Về trách nhiệm dân sự: Theo Điều 584 và Điều 602 Bộ luật Dân sự, người gây ô nhiễm môi trường phải bồi thường thiệt hại, gồm chi phí vệ sinh, khử khuẩn, và chi phí khám chữa bệnh hợp lý của người bị ảnh hưởng như bà B.
• Về trách nhiệm hình sự (nếu hậu quả nghiêm trọng): Vật ném từ trên cao có thể gây tử vong hoặc thương tích. Nếu hành vi gây hậu quả cho người khác, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe theo Bộ luật Hình sự.

Kết luận pháp lý: Việc ông A ném rác xuống giếng trời chung vi phạm quy định về sử dụng nhà chung cư và pháp luật bảo vệ môi trường. Ban quản trị có quyền yêu cầu chấm dứt, lập biên bản và kiến nghị cơ quan chức năng xử lý; bà B có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Thói quen “vứt cho nhanh” thường bắt nguồn từ tâm lý ngại phiền hà và nghĩ rằng hậu quả sẽ do người khác gánh. Khi không ai thấy mặt mình, nhiều người dễ buông lỏng chuẩn mực, quên rằng phía dưới là nhà, là người, là trẻ nhỏ cùng hít thở một bầu không khí.

Gia đình là nơi dạy trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh chung. Một hành vi tùy tiện của người lớn có thể trở thành “bài học” sai lệch cho con trẻ, đồng thời làm rạn nứt tình làng nghĩa xóm trong cùng một tòa nhà.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro cộng đồng

Bài học quản trị dành cho Ban quản trị là sự thiếu chủ động trong truyền thông nội quy và giám sát. Giếng trời không có biển cảnh báo, không có lịch kiểm tra, không có kênh phản ánh ẩn danh khiến vi phạm kéo dài. Quản trị tốt là phòng ngừa từ sớm: rõ quy định, rõ trách nhiệm, rõ chế tài.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết triệt để vấn đề này một cách thấu tình đạt lý, bảo vệ môi trường sống chung, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Thu thập chứng cứ và nhắc nhở thiện chí: Ban quản trị lưu trữ hình ảnh, video camera, biên bản xác nhận của bảo vệ; cử đại diện cùng tổ trưởng cư dân gặp gia đình ông A, nhắc nhở bằng văn bản kèm dẫn chiếu quy định về nhà chung cư và môi trường. Ông A cần ngừng ngay hành vi, tự thu dọn hoặc cùng chịu chi phí dọn vệ sinh giếng trời.

Bước 2 – Chia sẻ trách nhiệm (Hòa giải nhân văn): Để giữ hòa khí, ông A nên chủ động xin lỗi cư dân, hỗ trợ chi phí khử khuẩn và thăm hỏi gia đình bà B. Ban quản trị lắp biển cảnh báo, tăng tần suất kiểm tra, tổ chức buổi sinh hoạt cư dân về phân loại rác và quy tắc ứng xử.

Bước 3 – Xử lý theo quy định (Giải pháp cuối cùng): Nếu ông A vẫn tiếp tục vi phạm, Ban quản trị lập biên bản theo nội quy, gửi đơn đề nghị UBND cấp xã nơi có tòa nhà xử lý theo thẩm quyền. Bà B có thể yêu cầu hòa giải và khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực để đòi bồi thường thiệt hại theo quy định tại Bước 2.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.