TÌNH HUỐNG SỐ 916: TRẠM TRỘN BÊ TÔNG NHỰA NÓNG HOẠT ĐỘNG TẠO CỘT KHÓI KHÉT MÙI NHỰA ĐƯỜNG HẮC LẸT PHỦ KÍN KHÔNG GIAN LỚP HỌC TRƯỜNG MẦM NON XÃ GIÁP RANH?

TÌNH HUỐNG SỐ 916: TRẠM TRỘN BÊ TÔNG NHỰA NÓNG HOẠT ĐỘNG TẠO CỘT KHÓI KHÉT MÙI NHỰA ĐƯỜNG HẮC LẸT PHỦ KÍN KHÔNG GIAN LỚP HỌC TRƯỜNG MẦM NON XÃ GIÁP RANH?

Ô nhiễm không khí từ các trạm trộn bê tông nhựa nóng đang là nỗi lo thường trực của người dân quanh các công trình hạ tầng. Đáng lo hơn cả là khi khói khét, mùi nhựa đường tràn vào trường mầm non, nơi các em nhỏ có hệ hô hấp còn non yếu đang học tập mỗi ngày.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2025, Công ty TNHH C đưa vào hoạt động một trạm trộn bê tông nhựa nóng tại xã X, tỉnh Y để phục vụ thi công tuyến đường lớn của địa phương. Trạm nằm sát ranh giới với xã Z, cách Trường Mầm non M của xã Z chỉ vài trăm mét.

Mỗi sáng khi trạm vận hành và gió thổi về phía xã Z, cột khói khét mùi nhựa đường phủ kín sân trường, len vào từng lớp học. Nhiều cháu ho sặc sụa, chảy nước mắt, quấy khóc; cô Nguyễn Thị D, hiệu trưởng, buộc phải đóng kín cửa phòng, có hôm cho trẻ về sớm. Phụ huynh bức xúc phản ánh với trường và UBND xã Z.

Khi được đề nghị làm việc, ông Trần Văn B, Giám đốc Công ty C, cho rằng trạm đã có giấy phép, đang phục vụ công trình trọng điểm và đặt ở xã X nên xã Z “không có quyền can thiệp”. Ô nhiễm vẫn ngày ngày bủa vây lớp học, vậy phải xử lý thế nào cho đúng pháp luật?

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận của ông B rằng trạm “có giấy phép nên không vi phạm” và “khác xã nên xã khác không có quyền” là chưa chính xác. Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (Luật số 72/2020/QH14, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), quyền lợi của nhà trường và phụ huynh được bảo vệ qua các căn cứ sau:

1. Hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường:

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường nghiêm cấm nhiều hành vi, trong đó có việc xả khí thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường ra môi trường (khoản 2) và xả thải khói, bụi, khí có mùi độc hại vào không khí. Cụ thể, khoản 4 Điều 6 quy định cấm:

“Gây tiếng ồn, độ rung vượt mức cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường; xả thải khói, bụi, khí có mùi độc hại vào không khí.”

Đồng thời, khoản 5 Điều 6 cấm thực hiện dự án đầu tư hoặc xả thải khi chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Như vậy, có giấy phép không đồng nghĩa được xả khói, mùi độc hại vượt quy chuẩn.

2. Trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại về môi trường:

Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm, gây thiệt hại cho người khác có trách nhiệm khắc phục ô nhiễm, phục hồi môi trường và bồi thường thiệt hại (Điều 131, Điều 132 Luật Bảo vệ môi trường). Đặc biệt, theo Điều 133, khi giải quyết bồi thường tại Tòa án, nghĩa vụ chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại thuộc về bên gây ô nhiễm.

3. Chế tài xử lý: Ngoài trách nhiệm dân sự, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung) với mức phạt tiền đáng kể, bị buộc khắc phục hậu quả, thậm chí bị đình chỉ hoạt động của nguồn gây ô nhiễm. Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tái phạm sau khi đã bị xử phạt, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về tội gây ô nhiễm môi trường theo Điều 235 Bộ luật Hình sự.

Áp dụng vào tình huống:

• Về ranh giới hành chính: Khói, bụi, mùi nhựa đường không dừng lại ở ranh giới xã. Ô nhiễm lan sang xã Z thì nhà trường, phụ huynh và chính quyền xã Z đều có quyền phản ánh, kiến nghị, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý.
• Về trách nhiệm chứng minh: Chính Công ty C phải chứng minh hoạt động của trạm không gây ra các biểu hiện sức khỏe và thiệt hại của nhà trường, phụ huynh.

Kết luận pháp lý: Nhà trường và phụ huynh hoàn toàn có quyền yêu cầu Công ty C chấm dứt hành vi gây ô nhiễm, khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại (nếu có) và đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền thanh tra, xử phạt, thậm chí đình chỉ hoạt động của trạm trộn khi vi phạm được xác lập.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Trẻ mầm non chưa thể tự bảo vệ mình hay diễn đạt sự khó chịu. Cảnh ngày ngày hít khói, ho sặc, quấy khóc khiến phụ huynh lo âu, mất niềm tin vào môi trường học đường, còn các cô giáo căng thẳng, bất lực. Áp lực tiến độ công trình dễ khiến người ta coi sức khỏe cộng đồng là “cái giá phụ” của lợi nhuận; nhưng giáo dục luôn dạy đặt đạo đức và trách nhiệm xã hội lên trên lợi ích trước mắt.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Với doanh nghiệp, bài học đắt giá là sự “chủ quan” khi đặt trạm sát trường học và coi giấy phép là tấm bình phong. Đầu tư hệ thống xử lý bụi, khí thải, quan trắc định kỳ và đối thoại với cộng đồng luôn rẻ hơn nhiều so với bị đình chỉ, phạt, bồi thường và mất uy tín. Với nhà trường, quản trị rủi ro là chủ động ghi nhận chứng cứ, bảo vệ sức khỏe trẻ và kịp thời báo cáo cơ quan chức năng.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu tình đạt lý, bảo vệ trước hết sức khỏe của trẻ, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Ghi nhận chứng cứ và Đối thoại thiện chí: Nhà trường phối hợp Ban đại diện cha mẹ học sinh và UBND xã Z lập biên bản ghi nhận hiện trạng (ngày giờ, hướng gió, hình ảnh, video), theo dõi tình trạng sức khỏe của các cháu, lưu hồ sơ khám nếu có. Sau đó gửi văn bản kiến nghị chính thức đến Công ty C, UBND xã X, mời đại diện hai xã cùng làm việc và viện dẫn Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường để yêu cầu khắc phục ngay.

Bước 2 – Chia sẻ trách nhiệm (Hòa giải nhân văn): Đề nghị Công ty C tạm điều chỉnh giờ vận hành khỏi khung giờ học, lắp đặt hoặc nâng cấp hệ thống xử lý bụi, khí thải, mời đơn vị quan trắc độc lập đo đạc, đồng thời hỗ trợ nhà trường các biện pháp bảo vệ trẻ (như vệ sinh lớp học, máy lọc không khí) và chi phí khám sức khỏe cho các cháu bị ảnh hưởng.

Bước 3 – Tố cáo và Khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu doanh nghiệp vẫn chây ì, nhà trường và phụ huynh gửi đơn phản ánh, tố cáo đến UBND xã, cơ quan chuyên môn về nông nghiệp và môi trường cấp tỉnh, cơ quan Công an có thẩm quyền để thanh tra, quan trắc, xử phạt, buộc khắc phục. Đồng thời, phụ huynh có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực yêu cầu chấm dứt hành vi gây ô nhiễm và bồi thường thiệt hại theo Điều 131 đến Điều 133 Luật Bảo vệ môi trường.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.