Pháp luật về kinh tế
TÌNH HUỐNG 797: TRANH CHẤP CỔ PHẦN GIỮA FOUNDER – KHI XUNG ĐỘT ĐE DỌA TƯƠNG LAI DOANH NGHIỆP
Th10
TÌNH HUỐNG 797: TRANH CHẤP CỔ PHẦN GIỮA FOUNDER – KHI XUNG ĐỘT ĐE DỌA TƯƠNG LAI DOANH NGHIỆP
Trong quá trình khởi nghiệp, sự đồng thuận giữa những người sáng lập (Founder) là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển bền vững. Tuy nhiên, khi lợi ích, quyền kiểm soát và định hướng kinh doanh không còn thống nhất, tranh chấp cổ phần có thể biến thành xung đột kéo dài, ảnh hưởng đến hoạt động nội bộ và danh tiếng doanh nghiệp. Đặc biệt, khi các bên không có thỏa thuận rõ ràng về quyền, nghĩa vụ và cơ chế giải quyết bất đồng, một mâu thuẫn cá nhân có thể trở thành rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- Tóm tắt tình huống thực tế
Công ty cổ phần A được thành lập bởi ba Founder, gồm ông X, bà Y và ông Z, với tỷ lệ sở hữu cổ phần lần lượt là 40%, 35% và 25%. Ban đầu, các bên thống nhất cùng điều hành doanh nghiệp và phát triển sản phẩm công nghệ. Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt động, ông X và bà Y bất đồng về chiến lược kinh doanh, phân chia lợi nhuận và quyền quyết định các vấn đề quan trọng.
Do không thống nhất được phương án giải quyết, ông X cho rằng mình có quyền kiểm soát doanh nghiệp vì nắm giữ tỷ lệ cổ phần lớn nhất, trong khi bà Y phản đối và yêu cầu thực hiện các cam kết đã thỏa thuận giữa những người sáng lập. Mâu thuẫn tiếp tục leo thang khi các bên đưa thông tin bất lợi về nhau lên mạng xã hội, khiến nhân viên hoang mang, đối tác nghi ngờ và hình ảnh doanh nghiệp bị ảnh hưởng.
Tình huống đặt ra vấn đề: Làm thế nào để giải quyết tranh chấp cổ phần giữa các Founder, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi bên và ngăn xung đột nội bộ biến thành khủng hoảng danh tiếng?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, quyền của cổ đông công ty cổ phần được xác định trên cơ sở quy định pháp luật, Điều lệ công ty và tỷ lệ sở hữu cổ phần tương ứng. Việc nắm giữ tỷ lệ cổ phần lớn nhất không đồng nghĩa với quyền tự quyết mọi vấn đề của doanh nghiệp; các quyết định phải tuân thủ thẩm quyền, trình tự và tỷ lệ biểu quyết theo quy định.
Đối với thỏa thuận cổ đông (Shareholders’ Agreement – SHA), các Founder có thể thỏa thuận về quyền biểu quyết, chuyển nhượng cổ phần, cơ chế quản trị, bảo mật thông tin và giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, hiệu lực của từng điều khoản cần được xem xét theo pháp luật áp dụng, nội dung cam kết và chủ thể tham gia. SHA không đương nhiên thay thế Điều lệ công ty hoặc làm vô hiệu các quy định bắt buộc của pháp luật.
Khi phát sinh tranh chấp, các bên cần rà soát Điều lệ, SHA, hồ sơ góp vốn, sổ đăng ký cổ đông và biên bản họp để xác định quyền, nghĩa vụ cũng như hành vi vi phạm (nếu có). Trên cơ sở đó, các bên có thể thương lượng, hòa giải hoặc lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp tại Trọng tài hoặc Tòa án nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Đặc biệt, việc công khai thông tin chưa được kiểm chứng, xúc phạm hoặc đưa thông tin sai lệch về bên còn lại có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý tùy tính chất, mức độ và hậu quả. Vì vậy, giải quyết tranh chấp cần dựa trên chứng cứ và cơ chế pháp lý, không dựa vào sức ép truyền thông hay lợi thế cổ phần đơn thuần.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Khủng hoảng danh tiếng”
Xung đột giữa các Founder thường không chỉ bắt nguồn từ lợi ích kinh tế mà còn từ cảm giác bị xem nhẹ, mất quyền kiểm soát hoặc không được ghi nhận đóng góp. Khi cảm xúc chi phối quyết định, các bên dễ chuyển từ bất đồng chuyên môn sang công kích cá nhân, khiến mâu thuẫn ngày càng khó kiểm soát.
Hệ quả không dừng lại ở nội bộ: nhân viên có thể mất niềm tin vào ban lãnh đạo, đối tác trì hoãn hợp tác và nhà đầu tư e ngại rủi ro quản trị. Trong môi trường kinh doanh, danh tiếng là tài sản vô hình cần được bảo vệ, nhưng việc cố gắng thắng thế bằng cách công kích đối phương có thể khiến cả doanh nghiệp lẫn các Founder cùng chịu thiệt hại.
Do đó, các bên cần tách biệt mâu thuẫn cá nhân khỏi lợi ích doanh nghiệp, duy trì trao đổi trên cơ sở dữ liệu và cam kết đã thống nhất, đồng thời hạn chế phát ngôn công khai khi sự việc chưa được xác minh đầy đủ. Một cơ chế đối thoại minh bạch sẽ giúp giảm căng thẳng, bảo vệ quan hệ hợp tác và ngăn xung đột lan rộng.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Để xử lý tranh chấp cổ phần giữa các Founder, doanh nghiệp cần tập trung vào bốn giải pháp:
Rà soát pháp lý: Kiểm tra SHA, Điều lệ, tỷ lệ sở hữu và các quyết định đã được thông qua để xác định rõ quyền, nghĩa vụ của từng bên.
Thiết lập cơ chế giải quyết xung đột: Ưu tiên thương lượng, hòa giải; nếu không đạt kết quả, thực hiện cơ chế giải quyết tranh chấp đã thỏa thuận hoặc khởi kiện theo quy định.
Bảo vệ danh tiếng doanh nghiệp: Thống nhất đầu mối cung cấp thông tin, đính chính thông tin sai lệch bằng chứng cứ và tránh sử dụng truyền thông để gây sức ép cá nhân.
Phòng ngừa tranh chấp tái diễn: Hoàn thiện SHA với các điều khoản rõ ràng về biểu quyết, chuyển nhượng cổ phần, xử lý bế tắc trong quản trị, bảo mật và cơ chế thoái vốn phù hợp pháp luật.
Bài học cốt lõi: Tranh chấp giữa các Founder không nhất thiết dẫn đến sự đổ vỡ nếu được xử lý đúng thời điểm. Một thỏa thuận cổ đông chặt chẽ, cơ chế quản trị minh bạch và thái độ đối thoại có trách nhiệm sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát xung đột, bảo vệ danh tiếng và duy trì khả năng phát triển lâu dài.
Góc nhìn chuyên gia
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.