Pháp lý quốc tế
TÌNH HUỐNG 588: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH – BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH THẾ NÀO?
Th9
TÌNH HUỐNG 588: CÔNG TY BỊ KIỆN BẢN QUYỀN HÌNH ẢNH – BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH THẾ NÀO?
Trong hoạt động kinh doanh, việc sử dụng hình ảnh để quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, đăng tải trên website hoặc mạng xã hội diễn ra thường xuyên. Tuy nhiên, một hình ảnh được đăng tải công khai trên Internet không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được tự do sao chép và sử dụng. Khi hình ảnh là tác phẩm nhiếp ảnh được pháp luật bảo hộ, việc sử dụng không được phép có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây dưới góc độ pháp lý liên quan để làm rõ quy trình, từ đó đưa ra bài học hữu ích.
- TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Ông A là một nhiếp ảnh gia tự do, trực tiếp sáng tạo một bộ ảnh giới thiệu cảnh quan địa phương và đăng tải một số hình ảnh trên trang cá nhân để giới thiệu tác phẩm.
Sau đó, Công ty B lấy một hình ảnh trong bộ ảnh của ông A, chỉnh sửa kích thước, cắt phần thông tin nhận diện tác giả và sử dụng làm hình ảnh quảng cáo cho chiến dịch kinh doanh của công ty trên website và mạng xã hội trong thời gian khoảng 03 tháng.
Ông A phát hiện sự việc, yêu cầu Công ty B chấm dứt việc sử dụng hình ảnh và thanh toán khoản bồi thường do hành vi xâm phạm quyền tác giả gây ra. Công ty B cho rằng hình ảnh đã được ông A đăng công khai trên Internet nên công ty có quyền sử dụng và không đồng ý bồi thường.
Vậy công ty B có phải bồi thường hay không? Nếu có thì mức bồi thường được xác định như thế nào?
- GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
Trước hết, cần xác định hình ảnh trong tình huống có phải là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả hay không. Theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, tác phẩm nhiếp ảnh thuộc loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc tác phẩm đã được đăng ký hay chưa theo Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025.
Do đó, việc ông A chưa đăng ký quyền tác giả không đồng nghĩa với việc Công ty B đương nhiên được quyền sử dụng hình ảnh.
Nếu Công ty B tự ý sao chép, sử dụng hình ảnh nhằm phục vụ hoạt động quảng cáo, kinh doanh mà không có sự cho phép của chủ thể quyền thì có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền tác giả theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, trong đó bao gồm hành vi xâm phạm quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.
Đặc biệt, bồi thường thiệt hại không được xác định một cách tùy ý. Theo Điều 203 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, khi yêu cầu bồi thường, nguyên đơn phải chứng minh thiệt hại thực tế xảy ra và đưa ra căn cứ xác định mức bồi thường.
Theo Điều 204 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025, thiệt hại vật chất có thể bao gồm tổn thất về tài sản, mức giảm sút về thu nhập, lợi nhuận, tổn thất về cơ hội kinh doanh và chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại. Thiệt hại tinh thần có thể liên quan đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, danh tiếng và những tổn thất tinh thần khác của tác giả tác phẩm.
Đối với mức bồi thường, Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025 cho phép xác định theo một trong các căn cứ như:
Tổng thiệt hại vật chất cộng với khoản lợi nhuận mà bên vi phạm thu được, nếu phần lợi nhuận bị giảm sút của nguyên đơn chưa được tính;
Giá chuyển giao quyền sử dụng hình ảnh nếu giả định các bên đã giao kết hợp đồng sử dụng;
Cách tính thiệt hại vật chất khác phù hợp pháp luật;
Nếu không thể xác định theo các căn cứ trên, Tòa án có thể quyết định mức bồi thường căn cứ vào mức độ thiệt hại nhưng không quá 01 tỷ đồng.
Trường hợp chứng minh được thiệt hại về tinh thần, chủ thể quyền có thể yêu cầu Tòa án quyết định mức bồi thường trong giới hạn từ 10 lần đến 100 lần mức lương cơ sở theo khoản 2 Điều 205. Ngoài ra, chủ thể quyền còn có thể yêu cầu thanh toán chi phí hợp lý để thuê luật sư theo khoản 3 Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2025.
- GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
Đối với doanh nghiệp, một tranh chấp bản quyền hình ảnh không chỉ tạo ra chi phí bồi thường mà còn có thể làm phát sinh chi phí xử lý khủng hoảng, thay đổi nội dung quảng cáo và ảnh hưởng đến quan hệ với đối tác, khách hàng.
Vì vậy, thay vì xem việc lấy hình ảnh trên Internet là một thao tác đơn giản, doanh nghiệp cần hình thành thói quen kiểm tra quyền sử dụng trước khi đưa hình ảnh vào hoạt động thương mại.
Ở chiều ngược lại, chủ thể quyền cũng cần lưu giữ bản gốc, thời điểm sáng tạo, dữ liệu chỉnh sửa, thông tin đăng tải và các tài liệu chứng minh quá trình khai thác hình ảnh. Đây là những căn cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp.
Điều quan trọng không chỉ là “ai đúng, ai sai”, mà là xây dựng văn hóa tôn trọng thành quả sáng tạo và chủ động phòng ngừa rủi ro sở hữu trí tuệ ngay từ đầu.
- GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA
Đối với doanh nghiệp, trước khi sử dụng hình ảnh cho quảng cáo, website, mạng xã hội hoặc tài liệu thương mại cần:
Một là, xác định rõ chủ thể quyền và nguồn gốc hình ảnh.
Hai là, kiểm tra phạm vi quyền được phép sử dụng, thời hạn và mục đích sử dụng.
Ba là, ưu tiên ký hợp đồng hoặc thỏa thuận sử dụng hình ảnh rõ ràng, đặc biệt đối với hình ảnh sử dụng cho mục đích thương mại.
Bốn là, xây dựng quy trình nội bộ kiểm duyệt bản quyền đối với toàn bộ nội dung truyền thông.
Đối với chủ thể quyền, khi phát hiện hành vi xâm phạm nên nhanh chóng lưu giữ chứng cứ về tác phẩm và hành vi sử dụng trái phép; xác định thiệt hại thực tế và căn cứ tính bồi thường trước khi đưa ra yêu cầu.
Góc nhìn chuyên gia:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Website: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.