TÌNH HUỐNG 591: BÁC SĨ PHẪU THUẬT THẨM MỸ QUÊN GẠC Y TẾ TRONG KHOANG NGỰC BỆNH NHÂN SAU MỔ NÂNG NGỰC, LÀM VẾT MỔ NHIỄM TRÙNG HOẠI TỬ CƠ SÂU PHẢI CẮT BỎ TUYẾN VÚ: ĐỀN BÙ DÂN SỰ?

BÁC SĨ PHẪU THUẬT THẨM MỸ QUÊN GẠC Y TẾ TRONG KHOANG NGỰC BỆNH NHÂN SAU MỔ NÂNG NGỰC, LÀM VẾT MỔ NHIỄM TRÙNG HOẠI TỬ CƠ SÂU PHẢI CẮT BỎ TUYẾN VÚ: ĐỀN BÙ DÂN SỰ?

Một ca phẫu thuật thẩm mỹ vốn được người bệnh lựa chọn với kỳ vọng cải thiện ngoại hình. Nhưng nếu sau phẫu thuật, một miếng gạc y tế bị bỏ quên trong khoang phẫu thuật, dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử mô sâu và cuối cùng người bệnh phải cắt bỏ tuyến vú, câu chuyện pháp lý sẽ không còn đơn thuần là “tai biến ngoài ý muốn”.

Điều cần làm rõ là: đây có phải là rủi ro y khoa mà người bệnh phải tự chấp nhận, hay là hậu quả của một sai sót chuyên môn có thể phòng ngừa? Bệnh viện có phải chịu trách nhiệm không? Người bệnh có thể yêu cầu bồi thường những khoản nào, và cần chuẩn bị chứng cứ ra sao?

Đây là những câu hỏi rất thực tế đối với người sử dụng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt trong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ

Giả định một bệnh nhân đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cấp phép để thực hiện phẫu thuật nâng ngực. Ca mổ được tiến hành theo hồ sơ chuyên môn. Sau khi xuất viện, bệnh nhân xuất hiện đau tăng dần, sốt, sưng đỏ và có dấu hiệu nhiễm trùng tại vùng phẫu thuật.

Ban đầu, người bệnh có thể nghĩ đây chỉ là phản ứng sau mổ. Nhưng tình trạng ngày càng nặng. Khi nhập viện trở lại, kết quả kiểm tra cho thấy có dị vật y tế bị bỏ quên trong khoang phẫu thuật, kèm theo nhiễm trùng và tổn thương mô sâu. Người bệnh phải trải qua thêm nhiều lần can thiệp, điều trị kháng sinh, phẫu thuật xử lý tổn thương. Trong trường hợp nghiêm trọng, việc cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến vú có thể trở thành chỉ định y khoa để kiểm soát biến chứng.

Ở đây cần phân biệt rất rõ hai vấn đề.

Một ca phẫu thuật có thể phát sinh biến chứng ngay cả khi người hành nghề đã tuân thủ đúng quy định chuyên môn. Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 cũng phân biệt giữa tai biến do rủi ro mặc dù đã tuân thủ quy định chuyên môn và tai biến do có sai sót chuyên môn kỹ thuật.

Nhưng nếu nguyên nhân được xác định là việc kiểm đếm gạc không đầy đủ, quy trình kiểm soát vật tư trong phòng mổ bị bỏ qua, hoặc nhân viên y tế không thực hiện đúng quy trình chuyên môn dẫn đến gạc bị bỏ quên, thì bản chất pháp lý của vụ việc có thể hoàn toàn khác.

Theo tôi, đây chính là điểm mà người bệnh cần tỉnh táo. Không nên nghe một câu giải thích đơn giản như “phẫu thuật nào cũng có rủi ro” rồi mặc nhiên chấp nhận mọi hậu quả. Rủi ro y khoa và sai sót chuyên môn không phải là một khái niệm.

1. GÓC NHÌN PHÁP LÝ

Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2024 và hiện là căn cứ pháp lý trung tâm trong việc xác định quyền của người bệnh, trách nhiệm của người hành nghề và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo cơ chế của Luật, người hành nghề có trách nhiệm thực hiện đúng quy định chuyên môn kỹ thuật và chịu trách nhiệm về việc khám bệnh, chữa bệnh của mình. Khi xảy ra tai biến, việc xác định có sai sót chuyên môn kỹ thuật hay không được đặt trong cơ chế hội đồng chuyên môn theo quy định của pháp luật. Luật xác định người hành nghề có sai sót chuyên môn kỹ thuật khi hội đồng chuyên môn xác định có hành vi vi phạm trách nhiệm trong chăm sóc, điều trị; vi phạm quy định chuyên môn kỹ thuật, đạo đức nghề nghiệp hoặc xâm phạm quyền của người bệnh.

Điều này rất quan trọng trong trường hợp gạc bị bỏ quên sau phẫu thuật.

Không thể chỉ dựa vào hậu quả để kết luận bác sĩ có sai sót. Cần xác định quy trình chuyên môn phải thực hiện là gì, ai có trách nhiệm kiểm đếm, việc kiểm đếm có được thực hiện hay không, hồ sơ phòng mổ ghi nhận thế nào, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc bỏ sót gạc và mối quan hệ giữa sai sót đó với tình trạng tổn thương của bệnh nhân.

Nếu có tranh chấp về tai biến trong khám bệnh, chữa bệnh, pháp luật quy định cơ chế thành lập hội đồng chuyên môn để xác định có hay không có sai sót chuyên môn kỹ thuật. Kết luận của hội đồng chuyên môn là căn cứ quan trọng để giải quyết tranh chấp và để cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm theo quy định.

Về trách nhiệm bồi thường dân sự, Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người có hành vi xâm phạm sức khỏe của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Trong trường hợp bác sĩ là người làm công của bệnh viện và gây thiệt hại trong khi thực hiện công việc được giao, Điều 600 Bộ luật Dân sự quy định cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra trong khi thực hiện công việc được giao; sau đó pháp nhân có quyền yêu cầu người làm công có lỗi hoàn trả theo quy định pháp luật.

Như vậy, nếu bác sĩ thực hiện ca phẫu thuật trong tư cách người hành nghề của bệnh viện, người bệnh không nhất thiết chỉ có thể yêu cầu cá nhân bác sĩ bồi thường. Trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cũng phải được xem xét dựa trên quan hệ pháp lý cụ thể và quy định chuyên ngành.

Đáng chú ý, Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định trường hợp có sai sót chuyên môn kỹ thuật gây tai biến cho người bệnh thì doanh nghiệp bảo hiểm mà cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã mua bảo hiểm trách nhiệm có trách nhiệm bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm; trường hợp cơ sở chưa mua bảo hiểm theo quy định thì cơ sở phải tự bồi thường theo pháp luật. Ngoài trách nhiệm bồi thường, cơ sở và người hành nghề có sai sót còn có thể phải chịu các trách nhiệm pháp lý khác.

Về mức bồi thường, người bệnh có thể yêu cầu các khoản thiệt hại thực tế có căn cứ chứng minh theo quy định của Bộ luật Dân sự. Trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm, các khoản thiệt hại có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe, chức năng bị mất hoặc suy giảm; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc; cùng khoản bù đắp tổn thất về tinh thần theo điều kiện luật định.

Nếu người bệnh phải thực hiện phẫu thuật tái tạo, phục hồi hoặc tạo hình nhằm khắc phục hậu quả trực tiếp từ sai sót, vấn đề quan trọng không nằm ở tên gọi “thẩm mỹ” của ca phẫu thuật. Cần chứng minh đó là chi phí y tế hợp lý, cần thiết để khắc phục tổn thương do sự cố gây ra. Khi đó, yêu cầu bồi thường mới có cơ sở để được xem xét.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

Đằng sau một hồ sơ bồi thường là một con người.

Một người phụ nữ lựa chọn nâng ngực có thể phải đối mặt với những thay đổi rất lớn về tâm lý nếu sau biến chứng lại phải cắt bỏ tuyến vú. Không chỉ là đau đớn về thể chất. Có thể còn là mặc cảm về cơ thể, lo lắng trong quan hệ gia đình, giảm tự tin và áp lực trong đời sống xã hội.

Vì vậy, nếu cơ sở y tế chỉ nhìn sự việc dưới góc độ “đã điều trị xong nhiễm trùng” thì chưa đủ. Sức khỏe của người bệnh không chỉ được đo bằng việc vết thương đã liền hay chưa.

Từ góc nhìn quản trị bệnh viện, sự cố bỏ quên gạc cũng đặt ra câu hỏi về cả hệ thống. Trong một ca mổ, trách nhiệm an toàn không nên phụ thuộc vào trí nhớ của một cá nhân. Quy trình kiểm đếm vật tư, đối chiếu trước và sau phẫu thuật, ghi chép hồ sơ, phân công trách nhiệm và cơ chế kiểm tra chéo phải được thiết kế để giảm khả năng một sai sót nhỏ trở thành hậu quả lớn.

Tôi cho rằng đây là bài học quan trọng đối với mọi cơ sở y tế: quản trị an toàn người bệnh không thể chỉ được quan tâm sau khi xảy ra biến chứng. Nó phải bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong phòng mổ.

Một miếng gạc có giá trị vật chất không lớn. Nhưng nếu nó bị bỏ quên trong cơ thể người bệnh, chi phí điều trị và tổn thất mà nó kéo theo có thể lớn hơn rất nhiều lần.

Đặc biệt trong phẫu thuật thẩm mỹ, tâm lý “đây là dịch vụ tự nguyện nên người bệnh đã biết rủi ro” cần được nhìn nhận thận trọng. Việc người bệnh chấp nhận một cuộc phẫu thuật không đồng nghĩa với việc họ chấp nhận mọi sai sót có thể phòng ngừa trong quá trình thực hiện.

1. KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Theo quan điểm của tôi, khi người bệnh nghi ngờ mình bị tổn hại do sai sót trong quá trình phẫu thuật, việc đầu tiên cần làm là bảo vệ chứng cứ, không phải tranh cãi.

Người bệnh nên giữ đầy đủ hồ sơ khám bệnh, hồ sơ phẫu thuật, giấy ra viện, kết quả xét nghiệm, kết quả chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc, hóa đơn và chứng từ thanh toán. Nếu phải chuyển sang cơ sở khác điều trị, cần đề nghị cung cấp hoặc lưu giữ hồ sơ liên quan đến quá trình điều trị tiếp theo.

Các khoản chi phí phát sinh cũng nên được lưu lại có hệ thống. Ví dụ, tiền phẫu thuật xử lý nhiễm trùng, tiền thuốc, tiền xét nghiệm, chi phí nằm viện, chi phí phục hồi chức năng hoặc phẫu thuật tái tạo nếu được bác sĩ chỉ định. Những chứng từ này sẽ có ý nghĩa khi xác định thiệt hại thực tế.

Người bệnh cũng không nên tự ý chỉnh sửa, cắt ghép hoặc công khai toàn bộ hồ sơ bệnh án lên mạng để gây áp lực cho cơ sở y tế. Cách làm đó có thể tạo ra những vấn đề mới về quyền riêng tư và chứng cứ.

Nếu phát sinh tranh chấp, người bệnh có thể yêu cầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh giải quyết và đề nghị thực hiện cơ chế hội đồng chuyên môn theo quy định. Luật Khám bệnh, chữa bệnh cũng quy định tranh chấp về khám bệnh, chữa bệnh trước hết được các bên tự hòa giải; nếu hòa giải không thành thì có quyền khởi kiện tại Tòa án theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp có căn cứ cho rằng chi phí phẫu thuật tạo hình, tái tạo là cần thiết để khắc phục hậu quả do sai sót gây ra, người bệnh cần yêu cầu bác sĩ chuyên khoa ghi nhận rõ chỉ định và nguyên nhân y khoa. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để phân biệt giữa một dịch vụ thẩm mỹ mới và một chi phí điều trị nhằm khắc phục hậu quả của tổn thương trước đó.

Về phía cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, điều cần thiết không phải là tìm cách né tránh trách nhiệm. Khi có sự cố, cơ sở cần bảo đảm quyền được thông tin của người bệnh, bảo quản hồ sơ, phối hợp đánh giá nguyên nhân và thực hiện các nghĩa vụ pháp lý liên quan. Một cách ứng xử minh bạch, có trách nhiệm ngay từ đầu đôi khi có thể hạn chế đáng kể một tranh chấp kéo dài.

THÔNG ĐIỆP

Một ca phẫu thuật có thể có rủi ro. Nhưng “rủi ro y khoa” không phải là chiếc ô pháp lý để che phủ mọi sai sót.

Khi sức khỏe của người bệnh bị xâm phạm, điều cần làm là xác định nguyên nhân, xác định trách nhiệm và bảo đảm người bị thiệt hại được bồi thường theo đúng quy định pháp luật.

Đối với cơ sở y tế, an toàn người bệnh phải được đặt trước áp lực về thời gian, chi phí hay số lượng ca phẫu thuật. Một quy trình kiểm đếm vật tư tưởng như rất nhỏ lại có thể quyết định sự an toàn của cả một cuộc phẫu thuật.

Đối với người bệnh, hãy lưu giữ hồ sơ và chứng từ ngay từ đầu. Khi có sự cố, đừng chỉ dựa vào lời nói. Chứng cứ y khoa và chứng cứ tài chính thường là nền tảng quan trọng để bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.