TÌNH HUỐNG SỐ 553: KHÔNG ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU Ở THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU – CÓ THỂ MẤT THƯƠNG HIỆU TẠI NƯỚC NGOÀI?

TÌNH HUỐNG SỐ 553: KHÔNG ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU Ở THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU – CÓ THỂ MẤT THƯƠNG HIỆU TẠI NƯỚC NGOÀI?

Doanh nghiệp đã đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam nhưng chưa đăng ký tại thị trường xuất khẩu thì có nguy cơ gì? Khi thương hiệu vươn ra nước ngoài, việc chậm đăng ký có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ mất quyền sử dụng thương hiệu tại thị trường mục tiêu.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty Alpha Việt sản xuất thực phẩm và đã xây dựng thương hiệu “ALPHA FOOD” tại Việt Nam. Nhãn hiệu được đăng ký bảo hộ trong nước và được sử dụng ổn định trong nhiều năm.

Sau khi mở rộng xuất khẩu sang thị trường X, Alpha tiếp tục sử dụng “ALPHA FOOD” nhưng không đăng ký nhãn hiệu tại quốc gia này. Công ty cho rằng nhãn hiệu đã được bảo hộ tại Việt Nam nên có thể tiếp tục sử dụng khi xuất khẩu.

Một thời gian sau, Alpha phát hiện doanh nghiệp tại thị trường X đã đăng ký nhãn hiệu “ALPHA FOOD” cho nhóm hàng hóa tương tự. Doanh nghiệp này yêu cầu Alpha ngừng sử dụng nhãn hiệu, thay đổi bao bì và không tiếp tục kinh doanh dưới tên “ALPHA FOOD”.

Alpha cho rằng mình đã sử dụng thương hiệu từ trước và đã đầu tư nhiều năm để xây dựng thương hiệu. Vậy Alpha có nguy cơ mất thương hiệu tại thị trường xuất khẩu hay không?

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

Việc Alpha đã đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam không đồng nghĩa nhãn hiệu được bảo hộ tự động tại nước ngoài. Quyền đối với nhãn hiệu về nguyên tắc được xác lập theo pháp luật của từng quốc gia.

Theo Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025), nhãn hiệu phải đáp ứng điều kiện bảo hộ. Điều 87 Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025) quy định về quyền đăng ký nhãn hiệu và Điều 90 quy định nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Vì vậy, doanh nghiệp sử dụng thương hiệu trước chưa chắc đã có quyền ưu tiên tại thị trường nước ngoài nếu không đáp ứng pháp luật của quốc gia đó.

Nếu doanh nghiệp tại thị trường X đã đăng ký và được bảo hộ nhãn hiệu hợp lệ trước Alpha, việc Alpha tiếp tục sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự cho hàng hóa liên quan có thể phát sinh nguy cơ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu theo pháp luật nước sở tại.

Alpha có thể sử dụng Hệ thống Madrid để đăng ký quốc tế nhãn hiệu. Theo hướng dẫn của Cục Sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp Việt Nam có thể nộp đơn đăng ký quốc tế có nguồn gốc Việt Nam dựa trên đơn đăng ký cơ sở hoặc Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam.

Tuy nhiên, đăng ký theo Madrid không đồng nghĩa nhãn hiệu tự động được bảo hộ ở mọi quốc gia. Doanh nghiệp phải chỉ định các quốc gia muốn bảo hộ và nhãn hiệu vẫn chịu sự xem xét theo pháp luật của từng nước.

Do đó, nếu Alpha không đăng ký tại thị trường xuất khẩu và một chủ thể khác đã xác lập quyền hợp lệ trước, Alpha có thể phải đổi tên, thay bao bì hoặc chấm dứt việc sử dụng nhãn hiệu tại thị trường đó, tùy pháp luật và tình trạng quyền cụ thể.

Kết luận pháp lý: Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam không tạo ra quyền bảo hộ toàn cầu. Alpha có nguy cơ mất quyền sử dụng thương hiệu tại thị trường X nếu chủ thể khác đã xác lập quyền hợp lệ trước và Alpha không có căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền của mình.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Nhiều doanh nghiệp chỉ chú trọng sản xuất, bán hàng và quảng bá thương hiệu, nhưng chưa coi đăng ký nhãn hiệu ở nước ngoài là một phần của chiến lược xuất khẩu.

Tâm lý phổ biến là: “Thương hiệu do mình tạo ra thì đương nhiên thuộc về mình.” Tuy nhiên, quyền sở hữu trí tuệ cần được xác lập và bảo vệ theo cơ chế pháp luật tương ứng.

Nếu để xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với chi phí pháp lý mà còn có thể phải thay đổi bao bì, biển hiệu, tên sản phẩm, tài liệu quảng cáo và hệ thống nhận diện.

Vì vậy, bộ phận kinh doanh, marketing và pháp chế cần phối hợp ngay từ khi doanh nghiệp có kế hoạch xuất khẩu. Mở rộng thị trường phải đi cùng kế hoạch bảo hộ thương hiệu.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Một là, xác định thị trường cần bảo hộ. Lập danh sách các quốc gia đang và dự kiến xuất khẩu để ưu tiên đăng ký nhãn hiệu.

Hai là, tra cứu trước khi xuất khẩu. Kiểm tra nhãn hiệu tương tự hoặc trùng tại thị trường mục tiêu để phát hiện nguy cơ tranh chấp sớm.

Ba là, đăng ký nhãn hiệu sớm. Không nên chờ đến khi thương hiệu nổi tiếng tại nước ngoài mới đăng ký. Đối với nhãn hiệu, nguyên tắc nộp đơn đầu tiên là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Bốn là, cân nhắc Hệ thống Madrid. Doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng cơ chế đăng ký quốc tế nhãn hiệu theo Madrid. Hồ sơ phải dựa trên đơn đăng ký cơ sở hoặc văn bằng bảo hộ tại Việt Nam theo hướng dẫn của Cục Sở hữu trí tuệ.

Năm là, kiểm soát quyền sau đăng ký. Theo dõi tình trạng đơn, thời hạn bảo hộ và việc sử dụng nhãn hiệu tại từng thị trường; kịp thời xử lý khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm.

Sáu là, chuẩn bị phương án khi phát sinh tranh chấp. Khi bị yêu cầu ngừng sử dụng, doanh nghiệp cần kiểm tra thời điểm đăng ký, phạm vi bảo hộ, nhóm hàng hóa/dịch vụ và căn cứ xác lập quyền của bên yêu cầu trước khi quyết định thay đổi thương hiệu hoặc thực hiện biện pháp pháp lý.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.