TÌNH HUỐNG 662: DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỰC PHẨM CHỨC NĂNG LÉN LÚT DÁN TEM GIẢ “ĐẠT CHUẨN CHẤT LƯỢNG TỐI CAO FDA HOA KỲ” LÊN DÒNG SẢN PHẨM GIẢM CÂN CHỨA CHẤT CẤM GÂY SUY TIM?

Gian lận chất lượng trong sản phẩm bảo vệ sức khỏe không chỉ là hành vi đánh lừa người tiêu dùng mà còn có thể biến lợi nhuận thành cái giá phải trả bằng sức khỏe và tính mạng con người.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm chức năng đưa ra thị trường dòng sản phẩm giảm cân. Để tạo niềm tin và nâng giá trị thương mại, doanh nghiệp lén lút dán tem trên bao bì với nội dung “Đạt chuẩn chất lượng tối cao FDA Hoa Kỳ”, dù chưa được xác định có cơ sở hợp pháp cho thông tin này.

Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện sản phẩm có chứa chất cấm, tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, trong đó có nguy cơ liên quan đến tim mạch. Vụ việc đặt ra dấu hiệu gian lận thương mại, lừa dối người tiêu dùng và nguy cơ xâm hại trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

     1.Quy định về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả

Điều 192 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả và đặt ra trách nhiệm hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả khi đạt các điều kiện luật định. Tuy nhiên, pháp luật hình sự còn có quy định riêng đối với hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm. Vì vậy, khi xác định sản phẩm giảm cân là thực phẩm chức năng thuộc nhóm thực phẩm, cơ quan tiến hành tố tụng cần xem xét quy định chuyên biệt tương ứng, thay vì mặc nhiên áp dụng Điều 192.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi gian lận chất lượng

Điều 192 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”

Việc doanh nghiệp cố ý sử dụng thông tin không đúng sự thật về chất lượng, nguồn gốc hoặc tiêu chuẩn của sản phẩm để tạo niềm tin cho người tiêu dùng phải được xem xét cùng với bản chất thực tế của sản phẩm, thành phần chất cấm, số lượng hàng hóa, giá trị hàng giả, khoản thu lợi bất chính và hậu quả đối với sức khỏe, tài sản của người sử dụng.

Áp dụng vào tình huống:

• Doanh nghiệp có dấu hiệu cố ý gắn thông tin về FDA nhằm tạo nhận thức rằng sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
• Sản phẩm giảm cân lại chứa chất cấm, làm phát sinh nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.
• Cần xác minh nguồn gốc chất cấm, quy trình sản xuất, người chỉ đạo, người thực hiện việc dán tem và mục đích sử dụng thông tin giả.
• Đồng thời phải xác định số lượng sản phẩm đã sản xuất, lưu thông, số tiền thu lợi và hậu quả thực tế nếu có.

Kết luận pháp lý: Nếu có đủ căn cứ chứng minh doanh nghiệp cố ý sản xuất, buôn bán hàng giả và hành vi thuộc trường hợp được quy định tại điều luật tương ứng, cá nhân và pháp nhân thương mại liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật. Việc lựa chọn Điều 192 hay điều luật chuyên biệt về hàng giả là thực phẩm phải căn cứ vào kết quả xác định pháp lý đối với sản phẩm và các chứng cứ thu thập hợp pháp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Hành vi gắn tem “FDA Hoa Kỳ” giả để tạo niềm tin cho người mua cho thấy sự lệch chuẩn nghiêm trọng về đạo đức kinh doanh, bởi người tiêu dùng thường đặt niềm tin vào những dấu hiệu chất lượng và nguồn gốc được thể hiện trên bao bì. Đặc biệt với sản phẩm giảm cân, người sử dụng có thể quyết định mua hàng dựa trên kỳ vọng về hiệu quả nhanh chóng mà không đủ khả năng tự kiểm chứng thành phần bên trong. Khi doanh nghiệp biết sản phẩm có nguy cơ gây hại nhưng vẫn cố tình đưa ra thị trường, hậu quả tâm lý không chỉ là mất niềm tin vào một thương hiệu mà còn có thể làm người tiêu dùng hoang mang đối với cả thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa kinh doanh trung thực, đặt an toàn sức khỏe của người tiêu dùng cao hơn mục tiêu lợi nhuận và coi kiểm soát chất lượng là trách nhiệm cốt lõi, không phải thủ tục đối phó.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Gian lận thương mại y tế và việc lừa dối công chúng về chất lượng sản phẩm đặc biệt nguy hại vì rủi ro có thể lan rộng theo số lượng hàng đã lưu thông. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần nhanh chóng xác định lô hàng, kho hàng, đại lý và các kênh phân phối có liên quan; bảo quản chứng từ, dữ liệu bán hàng, mẫu sản phẩm và các tài liệu quảng cáo để phục vụ xác minh. Cơ quan có thẩm quyền có thể kiểm tra, thu giữ, niêm phong hoặc áp dụng các biện pháp xử lý đối với hàng hóa theo đúng thẩm quyền và căn cứ pháp luật; việc khởi tố chỉ được thực hiện khi có đủ căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm. Mục tiêu quản trị không chỉ là bảo vệ tài sản của doanh nghiệp và người tiêu dùng mà quan trọng hơn là ngăn sản phẩm nguy hiểm tiếp tục được đưa ra thị trường.

Thông điệp: Trong lĩnh vực y tế, một chiếc tem giả có thể che giấu một rủi ro thật. Khi lợi nhuận được đặt cao hơn sức khỏe cộng đồng, hậu quả không chỉ dừng ở thiệt hại tài sản mà còn có thể ảnh hưởng đến tính mạng và niềm tin xã hội.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Kiểm soát khẩn cấp: Ngay khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu chứa chất cấm hoặc thông tin chất lượng không trung thực, cần rà soát và tạm dừng việc sản xuất, xuất kho, phân phối và quảng bá đối với lô hàng liên quan. Hàng hóa cần được bảo quản nguyên trạng, tránh việc tiếp tục lưu thông hoặc làm thay đổi hiện trạng tang vật, đồng thời lập danh sách các đại lý, điểm bán và kênh phân phối đã tiếp nhận sản phẩm.

Bước 2 – Xác minh chất lượng và hồ sơ: Cần lấy mẫu sản phẩm theo đúng trình tự để kiểm nghiệm thành phần, xác định chất cấm và mức độ nguy cơ đối với sức khỏe. Song song với đó là đối chiếu hồ sơ công bố sản phẩm, hồ sơ sản xuất, nguyên liệu đầu vào, chứng từ mua bán, nội dung quảng cáo và nguồn gốc của thông tin “FDA Hoa Kỳ”. Đặc biệt phải xác định ai đã thiết kế, phê duyệt, in ấn và chỉ đạo dán tem lên sản phẩm.

Bước 3 – Điều tra và xử lý: Cơ quan có thẩm quyền cần xác định đầy đủ số lượng sản phẩm đã sản xuất và tiêu thụ, doanh thu, khoản thu lợi, phạm vi phân phối và hậu quả thực tế đối với người tiêu dùng. Nếu có người bị ảnh hưởng sức khỏe, cần thu thập hồ sơ y tế và các chứng cứ liên quan để đánh giá mối quan hệ giữa sản phẩm và hậu quả. Trên cơ sở chứng cứ hợp pháp, cá nhân và pháp nhân liên quan sẽ được xem xét trách nhiệm theo đúng quy định pháp luật.

Bước 4 – Thu hồi và phòng ngừa: Doanh nghiệp phải chủ động phối hợp xử lý hàng hóa vi phạm, rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng và tăng cường kiểm soát nguyên liệu, công thức sản xuất, bao bì, nhãn hàng hóa và nội dung quảng cáo. Về phía cơ quan quản lý và đơn vị phân phối, cần tăng cường kiểm tra nguồn gốc, chất lượng và tính xác thực của các tuyên bố về tiêu chuẩn nước ngoài trước khi sản phẩm được đưa đến người tiêu dùng. Một hệ thống kiểm soát tốt phải phát hiện được sai phạm ngay từ khâu nguyên liệu và hồ sơ, thay vì chờ đến khi sản phẩm gây hậu quả mới xử lý.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.