Khi một hệ thống cảnh báo an toàn bị bỏ quên, cái giá phải trả có thể không chỉ là tiền bạc mà còn là sức khỏe và tương lai của những bệnh nhi yếu ớt nhất.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một bệnh viện nhi, hệ thống cảnh báo và giám sát liên quan đến khu vực cung cấp oxy cho khoa sơ sinh bất ngờ gặp sự cố nhưng không phát tín hiệu cảnh báo kịp thời. Trước đó, hệ thống đã có dấu hiệu cần kiểm tra, bảo trì định kỳ nhưng việc bảo trì bị trì hoãn, trong đó có dấu hiệu liên quan đến việc cắt giảm hoặc né tránh chi phí bảo trì.

Sự cố xảy ra trong thời điểm khoa đang chăm sóc nhiều trẻ sinh non. Ba trẻ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do tình trạng thiếu oxy, sau đó được xác định có tổn thương sức khỏe, trong đó có chấn thương não và tổn thương võng mạc. Cơ quan chức năng cần làm rõ nguyên nhân sự cố, trách nhiệm của bệnh viện và trách nhiệm cụ thể của những người được giao quản lý, vận hành, bảo trì hệ thống.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm khi thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ

Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Điều luật đặt ra trách nhiệm hình sự đối với người có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao, khi hành vi đó dẫn đến những hậu quả mà điều luật quy định.

Trong vụ việc này, việc hệ thống cảnh báo bị hỏng chưa đủ để kết luận có tội. Cơ quan có thẩm quyền phải làm rõ ai là người có trách nhiệm kiểm tra, bảo trì, giám sát; họ có biết hoặc phải biết hệ thống có nguy cơ mất an toàn hay không; có thực hiện đúng nhiệm vụ được giao hay không và hành vi đó có quan hệ nhân quả với tổn thương của ba trẻ hay không.

2. Nguyên tắc xác định trách nhiệm

Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ 1. Người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 179, 308 và 376 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;…….”

Áp dụng vào tình huống

• Việc xử lý phải căn cứ vào hồ sơ bảo trì, nhật ký vận hành, hợp đồng bảo dưỡng, cảnh báo kỹ thuật, phân công nhiệm vụ và kết quả giám định chuyên môn để xác định nguyên nhân thực tế. Đặc biệt, phải phân biệt rõ lỗi của từng cá nhân, không quy trách nhiệm chung cho toàn bộ bệnh viện.
• Nếu chứng minh được người có chức vụ, quyền hạn đã biết hoặc phải biết hệ thống an toàn cần được bảo trì nhưng cố tình không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ, đồng thời hành vi thiếu trách nhiệm có quan hệ nhân quả với hậu quả sức khỏe của ba trẻ và đáp ứng điều kiện của Điều 360, người có lỗi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều 360 quy định các khung hình phạt khác nhau tùy thuộc vào mức độ hậu quả.

Kết luận pháp lý: Không thể chỉ dựa vào hậu quả để khởi tố kỹ sư trưởng hoặc trưởng phòng vật tư. Tuy nhiên, nếu điều tra xác định những người này có chức vụ, quyền hạn, được giao trách nhiệm bảo đảm hệ thống, biết tình trạng nguy hiểm nhưng bỏ mặc việc bảo trì và có đủ căn cứ chứng minh quan hệ nhân quả với tổn thương của ba trẻ, thì có căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 360 Bộ luật Hình sự.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với gia đình có trẻ sinh non, việc con phải chịu tổn thương lâu dài do một hệ thống an toàn bị bỏ quên có thể tạo ra cú sốc tâm lý rất lớn. Điều cần thiết lúc này không chỉ là giải thích nguyên nhân mà còn là thái độ trung thực, trách nhiệm và thấu cảm của bệnh viện. Bệnh viện cần chủ động thông tin cho gia đình trong phạm vi được phép, hỗ trợ chăm sóc và phục hồi cho trẻ, đồng thời tránh thái độ né tránh hoặc đổ lỗi cho nhân viên cấp dưới.

Về mặt đạo đức nghề nghiệp, trẻ sơ sinh là nhóm bệnh nhi đặc biệt dễ tổn thương. Vì vậy, mọi quyết định tiết kiệm chi phí không được đánh đổi bằng việc xem nhẹ các yêu cầu bảo đảm an toàn trong hoạt động khám, chữa bệnh.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Sự cố cho thấy quản trị thiết bị y tế không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề quản trị sinh mạng. Một thiết bị cảnh báo không được bảo trì đúng hạn có thể trở thành “điểm mù” trong toàn bộ hệ thống an toàn bệnh viện.

Nếu việc trì hoãn bảo trì xuất phát từ mục tiêu giảm chi phí nhưng không đánh giá đúng mức độ rủi ro, bệnh viện cần rà soát lại toàn bộ cơ chế phân bổ ngân sách, phê duyệt bảo trì, kiểm tra thiết bị và trách nhiệm của từng cấp quản lý. Trường hợp có dấu hiệu cố tình che giấu tình trạng thiết bị hoặc sửa chữa hồ sơ để né tránh trách nhiệm, cơ quan có thẩm quyền cần tiếp tục xác minh độc lập.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Bảo vệ tính mạng và khắc phục ngay sự cố: Ưu tiên cấp cứu, điều trị và theo dõi chuyên sâu cho ba trẻ; đồng thời lập tức cô lập hệ thống có sự cố, chuyển sang phương án cung cấp và giám sát oxy an toàn khác. Toàn bộ quá trình xử lý phải được ghi nhận đầy đủ.

Bước 2 – Bảo toàn chứng cứ và làm rõ nguyên nhân: Niêm phong, bảo quản thiết bị liên quan; thu thập nhật ký vận hành, lịch bảo trì, hợp đồng sửa chữa, phiếu yêu cầu bảo trì, hồ sơ bàn giao và dữ liệu cảnh báo. Không tự ý sửa chữa hoặc thay đổi hiện trạng thiết bị trước khi việc kiểm tra cần thiết được thực hiện.

Bước 3 – Xác định trách nhiệm theo từng vị trí: Làm rõ trách nhiệm của kỹ sư trưởng, trưởng phòng vật tư, bộ phận kỹ thuật, đơn vị bảo trì và người quản lý có liên quan. Không áp dụng tư duy “ai quản lý thì người đó chịu hết”, mà phải xác định chính xác nhiệm vụ, quyền hạn và hành vi của từng người.

Bước 4 – Giám định hậu quả và quan hệ nhân quả: Xác định chính xác tình trạng sức khỏe, tỷ lệ tổn thương cơ thể của từng trẻ và nguyên nhân chuyên môn dẫn đến các tổn thương. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá dấu hiệu của tội phạm theo Điều 360.

Thông điệp: Trách nhiệm pháp lý phải được xác định công bằng, nhưng bài học quản trị quan trọng hơn là phải xây dựng một hệ thống trong đó những rủi ro có thể dự đoán được được phát hiện và ngăn chặn trước khi gây hậu quả.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.