Tắt điện thoại khi đang trực cấp cứu – một phút lơ là có thể phải trả giá bằng cả một sinh mạng. Việc bác sĩ được phân công trực cấp cứu nhưng tự ý tắt điện thoại, không tiếp nhận thông tin khi người bệnh cần cấp cứu có thể làm chậm quá trình xử trí y khoa và gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Trong ca trực ban đêm tại một bệnh viện, bác sĩ trực cấp cứu tự ý tắt điện thoại của phòng trực để ngủ, mặc dù vẫn đang trong thời gian thực hiện nhiệm vụ. Khoảng thời gian này, một bệnh nhân bị chấn thương sọ não được đưa vào bệnh viện nhưng không liên hệ được với bác sĩ trực để tổ chức thăm khám và xử trí kịp thời.

Tình trạng người bệnh diễn biến nặng và sau đó tử vong. Gia đình cho rằng việc bác sĩ không thực hiện nhiệm vụ trực đã khiến người bệnh không được cấp cứu kịp thời nên đề nghị cơ quan có thẩm quyền làm rõ trách nhiệm.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm trong cấp cứu người bệnh

Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 nghiêm cấm hành vi từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh, trừ trường hợp luật định. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm người bệnh được tiếp cận cấp cứu kịp thời.

Bên cạnh đó, Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), quy định trách nhiệm hình sự đối với người có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao, trong đó có trường hợp làm chết người.

2. Nguyên tắc xử lý trách nhiệm

Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

“ 1. Người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 179, 308 và 376 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;……”

Áp dụng vào tình huống

• Bác sĩ được phân công trực cấp cứu nhưng tự ý tắt điện thoại trong thời gian thực hiện nhiệm vụ.
• Hành vi này có dấu hiệu không thực hiện đúng nhiệm vụ được giao, đặc biệt khi làm mất khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin cấp cứu.
• Nếu điều tra xác định việc thiếu trách nhiệm có quan hệ nhân quả với cái chết của người bệnh thì có thể đặt ra trách nhiệm hình sự theo Điều 360.

Kết luận pháp lý: Trường hợp đủ căn cứ cấu thành tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm; trường hợp làm chết nhiều người có thể áp dụng các khung hình phạt cao hơn, mức cao nhất là 07–12 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm. (Cổng Bảo)

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Sự suy giảm nghiêm trọng ý thức trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp: Bác sĩ trực cấp cứu phải nhận thức rằng mỗi cuộc gọi, mỗi ca bệnh đều có thể liên quan trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
• Nỗi đau của gia đình: Khi người thân tử vong trong thời gian chờ cấp cứu, gia đình không chỉ chịu mất mát mà còn có quyền yêu cầu làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của những người liên quan.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

• Bệnh viện cần kiểm soát chặt chẽ chế độ trực, hệ thống liên lạc và cơ chế thay thế khi bác sĩ trực không thể tiếp nhận cấp cứu.
• Khi có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, bệnh viện cần bảo toàn hồ sơ, dữ liệu trực, thông tin liên lạc và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xác minh.
• Việc đình chỉ, thu hồi giấy phép hành nghề hoặc xử lý kỷ luật, sa thải viên chức phải được thực hiện theo đúng căn cứ, thẩm quyền và trình tự pháp luật; không thể mặc nhiên xác định “tước vĩnh viễn” chỉ từ hậu quả tử vong.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Xác minh khẩn cấp: Bảo quản hồ sơ bệnh án, dữ liệu trực, camera, lịch phân công và thông tin liên lạc để làm rõ diễn biến sự việc.
2. Bước 2 – Đánh giá trách nhiệm: Xác định nhiệm vụ của bác sĩ, nguyên nhân không tiếp nhận cấp cứu, diễn biến bệnh và mối quan hệ nhân quả với hậu quả tử vong.
3. Bước 3 – Xử lý đúng thẩm quyền: Nếu có đủ căn cứ, cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự; đồng thời cơ sở y tế thực hiện các biện pháp kỷ luật, đình chỉ hoặc xử lý giấy phép hành nghề theo quy định.
4. Bước 4 – Phòng ngừa tái diễn: Thiết lập hệ thống báo động cấp cứu nhiều lớp, quy trình thay thế bác sĩ trực và kiểm tra định kỳ việc thực hiện chế độ trực.

Thông điệp: Trong cấp cứu, trách nhiệm không chỉ nằm ở chuyên môn mà còn ở sự hiện diện, khả năng phản ứng và ý thức bảo vệ tính mạng người bệnh. Một ca trực bị bỏ ngỏ có thể để lại hậu quả không thể khắc phục đối với cả người bệnh, gia đình và chính người hành nghề.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.