1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một trường tiểu học, cô giáo A. tự ý tổ chức lớp dạy thêm tại nhà riêng và vận động học sinh trong lớp tham gia. Những học sinh không đăng ký học thêm bị cô lập, ít được gọi phát biểu, thậm chí có bài kiểm tra không được chấm điểm hoặc bị bỏ qua.

Một số phụ huynh phản ánh rằng giáo viên thường xuyên gây áp lực, khiến họ lo sợ con bị ảnh hưởng kết quả học tập nếu không đóng tiền học thêm. Sau khi sự việc được phản ánh, nhà trường tiến hành xác minh và phát hiện giáo viên đã sử dụng việc đánh giá, chấm điểm học sinh chính khóa để tạo sức ép tham gia lớp học thêm.

Phụ huynh cho rằng hành vi này không chỉ gây bất bình, ảnh hưởng tâm lý học sinh mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến đạo đức nhà giáo và tính công bằng trong giáo dục.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về trách nhiệm của nhà giáo

Việc đánh giá học sinh phải độc lập với việc học thêm. Giáo viên không được sử dụng quyền chấm điểm, nhận xét, đánh giá hoặc vị trí giảng dạy để gây sức ép buộc học sinh hoặc phụ huynh tham gia lớp học thêm.

2. Nguyên tắc công bằng, khách quan trong giáo dục

Theo khoản 1 Điều 83 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025):

“ Được giáo dục, học tập để phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân.”

Áp dụng vào tình huống:

• Việc tự ý tổ chức lớp dạy thêm tại nhà cần được xem xét về điều kiện, quy định quản lý dạy thêm và học thêm hiện hành.
• Nếu giáo viên cố tình không chấm bài, cô lập hoặc làm ảnh hưởng kết quả học tập của học sinh vì không đi học thêm thì đây là dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc đối xử công bằng với người học.
• Nhà trường cần xác minh chứng cứ, danh sách học sinh học thêm, khoản thu, bài kiểm tra bị bỏ chấm và phản ánh của phụ huynh để làm rõ động cơ, hành vi và hậu quả.

Kết luận pháp lý: Theo pháp luật, nhà giáo phải giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự và đối xử công bằng với người học. Nếu giáo viên dùng quyền đánh giá, chấm điểm để ép học sinh tham gia lớp học thêm thì có cơ sở xem xét trách nhiệm của giáo viên và trách nhiệm quản lý của nhà trường theo quy định pháp luật có liên quan.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử):

Sự ấm ức, phản uất của phụ huynh: Phụ huynh dễ mất niềm tin khi cảm thấy việc học thêm trở thành điều kiện ngầm để con được đối xử công bằng. Rạn nứt nghiêm trọng đạo đức nhà giáo: Khi điểm số bị biến thành công cụ gây sức ép, quan hệ thầy – trò có nguy cơ chuyển từ giáo dục sang lợi ích vật chất, ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của học sinh và gia đình.

Về khía cạnh quản trị rủi ro & kiểm soát chất lượng:

Thiết lập cơ chế quản trị, kiểm soát chất lượng chuyên môn công bằng, bảo đảm mọi học sinh được kiểm tra, chấm điểm và nhận xét theo cùng một tiêu chuẩn. Tách biệt hoàn toàn hoạt động dạy thêm với việc đánh giá học sinh chính khóa.

Nhà trường cần có kênh tiếp nhận phản ánh bảo mật, kiểm tra ngẫu nhiên hồ sơ đánh giá và đối chiếu kết quả giữa học sinh học thêm và không học thêm. Bài học thanh tra giáo dục thực địa: Khi có dấu hiệu vi phạm, cần kiểm tra thực tế, xác minh chứng cứ, làm rõ trách nhiệm cá nhân và xử lý kỷ luật viên chức nếu có căn cứ, thay vì chỉ nhắc nhở nội bộ.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Bảo vệ quyền lợi học sinh: Nhà trường phải bảo đảm toàn bộ học sinh được chấm điểm, nhận xét và đánh giá công bằng; không để việc học thêm ảnh hưởng đến quyền lợi chính khóa.
2. Bước 2 – Xác minh, xử lý minh bạch: Kiểm tra hoạt động dạy thêm, chứng từ thu tiền, danh sách học sinh, hồ sơ kiểm tra – đánh giá và các phản ánh của phụ huynh; xác định rõ trách nhiệm của giáo viên và người quản lý.
3. Bước 3 – Khôi phục niềm tin và phòng ngừa: Khắc phục quyền lợi bị ảnh hưởng của học sinh, tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động dạy thêm và thiết lập cơ chế giám sát để ngăn việc dùng quyền lực chuyên môn gây sức ép tài chính đối với phụ huynh.

Thông điệp: Dạy thêm phải phục vụ mục tiêu giáo dục, không thể trở thành “chiếc vé” để học sinh được giáo viên đối xử công bằng. Một nền giáo dục lành mạnh bắt đầu từ sự công tâm của người thầy và cơ chế quản trị đủ mạnh để bảo vệ sự công tâm đó.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.