Khi lời nói xúc phạm của người thầy xuất hiện ngay trong không gian trực tuyến, tổn thương đối với học sinh có thể trở nên sâu sắc và kéo dài hơn cả một lời trách mắng trực tiếp.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại một trường THCS, giáo viên chủ nhiệm lớp 9 lập một nhóm chat kín trên Viber với một số giáo viên khác để trao đổi về học sinh. Trong nhóm, giáo viên chủ nhiệm nhiều lần dùng những từ ngữ thô tục, miệt thị năng lực trí tuệ của em H. – một học sinh thường xuyên vi phạm nội quy và bị xem là “cá biệt”.

Không dừng lại ở việc nhận xét hành vi học tập, giáo viên còn đưa hoàn cảnh gia đình của H. ra chế giễu, xúc phạm việc cha mẹ em đã ly hôn và dùng hoàn cảnh đó để bình luận tiêu cực về nhân cách của học sinh.

Một phần nội dung nhóm chat sau đó được học sinh biết đến. H. cảm thấy xấu hổ, mất lòng tin vào giáo viên, không muốn đến trường và cho rằng mình bị chính người thầy cô lập, hạ thấp.

Gia đình học sinh yêu cầu nhà trường làm rõ hành vi của giáo viên và có biện pháp bảo vệ danh dự, nhân phẩm cũng như sức khỏe tinh thần của em.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định về bảo vệ sức khỏe và danh dự, nhân phẩm trẻ em

Giáo viên có quyền trao đổi về những khó khăn, vi phạm hoặc vấn đề giáo dục của học sinh nhằm phục vụ công tác quản lý, nhưng việc trao đổi phải đúng mục đích, tôn trọng nhân phẩm và không biến thành hành vi miệt thị, xúc phạm. Bên cạnh đó, quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục yêu cầu cán bộ quản lý, giáo viên phải xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện; không vu khống, quấy rối, đe dọa, bạo lực và không làm tổn hại đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác. Việc sử dụng mạng xã hội cũng không được làm ảnh hưởng xấu đến môi trường giáo dục.

2. Nguyên tắc bảo vệ học sinh và trách nhiệm của nhà giáo

Điều 27 Luật Trẻ em 2016 quy định:

“ Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ em.”

Áp dụng vào tình huống:

• Việc giáo viên trao đổi về học sinh trong nhóm chuyên môn không mặc nhiên là vi phạm.
• Tuy nhiên, nếu sử dụng ngôn từ thô tục, miệt thị năng lực trí tuệ và đưa hoàn cảnh ly hôn của cha mẹ học sinh ra chế giễu thì đã vượt khỏi giới hạn của hoạt động giáo dục thông thường.
• Việc nhóm chat là nhóm kín không làm cho hành vi xúc phạm trở thành hợp pháp nếu nội dung đã xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây tổn thương cho học sinh.

Kết luận pháp lý: Hành vi của giáo viên có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng chuẩn mực đạo đức nhà giáo và quy tắc ứng xử trong môi trường giáo dục. Nếu xác định có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, gây tổn thương nghiêm trọng cho học sinh, giáo viên có thể bị xem xét trách nhiệm theo tính chất, mức độ vi phạm; nhà trường đồng thời phải có biện pháp bảo vệ và hỗ trợ học sinh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

• Sự sụp đổ hoàn toàn tâm lý và lòng tự trọng của học sinh: Khi những lời xúc phạm xuất phát từ chính giáo viên chủ nhiệm – người có vai trò giáo dục và bảo vệ học sinh – cảm giác bị phản bội niềm tin có thể khiến học sinh mặc cảm, tự ti, thu mình và mất động lực học tập.
• Không lấy hoàn cảnh gia đình làm công cụ giáo dục: Việc cha mẹ ly hôn không thể trở thành lý do để giáo viên miệt thị hay đánh giá thấp một học sinh. Nhà trường cần bảo đảm học sinh được tôn trọng bất kể hoàn cảnh gia đình.
• Đạo đức ứng xử của nhà giáo: Giáo viên phải phân biệt rõ giữa phê bình hành vi và xúc phạm con người. Một học sinh có thể mắc nhiều lỗi nhưng vẫn phải được đối xử với sự tôn trọng và tính giáo dục.

Về khía cạnh quản trị rủi ro

• Vi phạm nghiêm trọng quy tắc đạo đức ứng xử sư phạm trực tuyến: Nhóm chat kín vẫn là một kênh giao tiếp liên quan đến hoạt động giáo dục. Việc sử dụng nền tảng trực tuyến để miệt thị, xúc phạm học sinh có thể tạo ra rủi ro về danh dự, tâm lý, uy tín nhà trường và trách nhiệm của giáo viên.
• Không để “nhóm kín” trở thành vùng miễn trách nhiệm: Nhà trường cần có quy định rõ về việc sử dụng mạng xã hội, nhóm chat chuyên môn và bảo mật thông tin học sinh.
• Quy trình đình chỉ giảng dạy và xử lý viên chức vi phạm: Khi có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, nhà trường cần xác minh khách quan, bảo vệ học sinh, xem xét việc tạm đình chỉ công tác nếu đủ căn cứ và thực hiện quy trình xử lý kỷ luật theo thẩm quyền. Đối với viên chức, hình thức kỷ luật cao nhất là buộc thôi việc, nhưng chỉ được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ căn cứ và trình tự pháp luật.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

1. Bước 1 – Bảo vệ học sinh: Nhà trường cần nhanh chóng chấm dứt việc để học sinh tiếp tục bị tổn thương, bố trí người hỗ trợ phù hợp, phối hợp với gia đình và tư vấn tâm lý khi cần thiết.
2. Bước 2 – Xác minh khách quan: Bảo toàn nội dung tin nhắn, xác minh thành viên nhóm, hoàn cảnh phát sinh và mức độ xúc phạm; làm rõ trách nhiệm của giáo viên và những người tham gia có hành vi tiếp tay, bình luận hoặc phát tán.
3. Bước 3 – Xử lý và khắc phục: Nhà trường thực hiện quy trình xử lý kỷ luật phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm; trường hợp cần thiết áp dụng biện pháp tạm đình chỉ công tác theo quy định. Đồng thời, tổ chức hỗ trợ tâm lý, khôi phục danh dự và niềm tin của học sinh, rà soát quy tắc ứng xử trực tuyến của toàn trường.

Thông điệp: Người thầy có thể phê bình một hành vi sai, nhưng không được phép biến lời phê bình thành sự nhục mạ con người. Một môi trường giáo dục nhân văn phải bảo vệ lòng tự trọng của học sinh, kể cả khi học sinh đó đang có nhiều khuyết điểm và cần được uốn nắn.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.