Pháp luật về khoa học giáo dục
TÌNH HUỐNG 276: TRƯỜNG THCS CÔNG LẬP TỪ CHỐI PHÁT HỌC BẠ VÀ BẰNG TỐT NGHIỆP TẠM THỜI CHO HỌC SINH LỚP 9 VÌ LÝ DO CHA MẸ EM VIẾT ĐƠN TỐ CÁO NHÀ TRƯỜNG LẠM THU LÊN PHÒNG GIÁO DỤC?
Th8
Khi quyền lợi học tập của học sinh bị biến thành “công cụ” gây áp lực đối với cha mẹ đang thực hiện quyền phản ánh, tố cáo.
1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Sau khi hoàn thành chương trình THCS, một học sinh lớp 9 cần nhận học bạ và giấy tờ liên quan để thực hiện thủ tục học tập tiếp theo. Tuy nhiên, nhà trường thông báo chưa phát học bạ và giấy xác nhận tốt nghiệp tạm thời với lý do cha mẹ học sinh đã gửi đơn tố cáo nhà trường có dấu hiệu lạm thu lên cơ quan quản lý giáo dục.
Gia đình cho rằng việc giữ hồ sơ học tập của học sinh là hành vi gây sức ép, làm ảnh hưởng đến quyền học tập và việc chuyển tiếp lên cấp học cao hơn của em.
Nhà trường lại cho rằng cần “giải quyết xong vụ việc” rồi mới xem xét việc bàn giao hồ sơ.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Quy định về trách nhiệm của nhà trường
Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019, nhà trường có trách nhiệm thực hiện quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội trong hoạt động giáo dục; bảo đảm an toàn cho người dạy và người học, đồng thời thực hiện trách nhiệm quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục theo quy định.
Quy định này đặt ra yêu cầu nhà trường phải thực hiện hoạt động giáo dục trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người học, không để các tranh chấp giữa nhà trường và phụ huynh làm ảnh hưởng trái pháp luật đến việc học tập của học sinh.
- Nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học
Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019 (sửa đổi, bổ sung 2025):
“ 1. Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”
Áp dụng vào tình huống:
Trong trường hợp nhà trường cố tình giữ học bạ hoặc giấy tờ cần thiết của học sinh chỉ vì cha mẹ đã gửi đơn tố cáo, nếu được xác minh, hành vi này có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh.
Việc cha mẹ phản ánh, tố cáo hành vi có dấu hiệu lạm thu là một vấn đề cần được giải quyết bằng cơ chế thanh tra, kiểm tra và giải quyết tố cáo; không phải bằng việc hạn chế quyền lợi học tập của học sinh.
Kết luận pháp lý: Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục 2019, nhà trường có trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn và thực hiện đúng trách nhiệm quản lý giáo dục. Nếu có căn cứ cho thấy việc giữ hồ sơ nhằm gây áp lực đối với gia đình vì đã tố cáo nhà trường, cơ quan có thẩm quyền cần xác minh, yêu cầu khắc phục và xem xét trách nhiệm của cá nhân liên quan theo quy định.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)
Học sinh lớp 9 đang đứng trước bước chuyển tiếp quan trọng. Việc bị giữ giấy tờ học tập vì tranh chấp giữa người lớn có thể khiến trẻ cảm thấy mình bị liên lụy, lo lắng về việc tiếp tục học tập và mất niềm tin vào nhà trường.
Nhà trường cần tách biệt hoàn toàn tranh chấp giữa phụ huynh và cơ sở giáo dục với quyền lợi học tập của học sinh. Giáo dục phải bảo vệ trẻ, không biến trẻ thành đối tượng chịu hậu quả từ mâu thuẫn của người lớn.
Về khía cạnh quản trị rủi ro
Vụ việc đặt ra nguy cơ trù dập học sinh, cản trở việc học tập và chuyển cấp; làm phát sinh khiếu nại, tố cáo và rủi ro pháp lý đối với người đứng đầu nhà trường.
Nhà trường cần rà soát hồ sơ, xác định rõ căn cứ pháp lý của việc tạm giữ giấy tờ, lập hồ sơ xử lý vụ việc và phối hợp với cơ quan quản lý giáo dục khi có yêu cầu. Nếu cơ quan có thẩm quyền tiến hành thanh tra, kiểm tra, nhà trường phải thực hiện việc cung cấp, bàn giao hồ sơ theo đúng yêu cầu và trình tự pháp luật.
4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Để giải quyết vụ việc vừa đúng pháp luật vừa bảo đảm quyền lợi của học sinh, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất 03 giải pháp:
- Bước 1 – Bảo đảm quyền học tập: Nhà trường cần rà soát ngay việc bàn giao học bạ và các giấy tờ học tập cần thiết, không để tranh chấp với phụ huynh làm gián đoạn quá trình học tập của học sinh.
- Bước 2 – Thanh tra, xác minh: Cơ quan quản lý giáo dục cần kiểm tra căn cứ của việc giữ hồ sơ, làm rõ phản ánh về lạm thu và xác định trách nhiệm của cá nhân liên quan nếu có vi phạm.
- Bước 3 – Xử lý trách nhiệm: Nếu xác định có hành vi cố tình gây khó khăn hoặc trù dập học sinh do cha mẹ thực hiện quyền phản ánh, tố cáo, cần xử lý theo quy định; đồng thời yêu cầu nhà trường khắc phục ngay hậu quả.
Thông điệp: “Mâu thuẫn giữa người lớn không thể trở thành lý do để tước đi quyền lợi học tập của một đứa trẻ. Nhà trường càng phải là nơi bảo vệ học sinh, ngay cả khi phụ huynh đang lên tiếng.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.