Thông tư số 28/2026/TT-NHNN là văn bản pháp lý do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2019/TT-NHNN về chế độ báo cáo định kỳ.

Thông tư số 28/2026/TT-NHNN là văn bản pháp lý do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2019/TT-NHNN về chế độ báo cáo định kỳ.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG BÁO CÁO ĐỊNH KỲ NGÂN HÀNG

Thực tế tại hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) và các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, đội ngũ nhân sự pháp chế, tuân thủ và kế toán từng rơi vào những hoàn cảnh áp lực lớn vì thủ tục báo cáo định kỳ theo phương thức truyền thống:

 Câu chuyện gánh nặng thủ tục & áp lực thời gian: Anh Minh Tuấn (Trưởng phòng Compliance tại một ngân hàng thương mại ở Hà Nội) chia sẻ, mỗi kỳ báo cáo tháng/quý, bộ phận của anh phải xử lý hàng trăm trang tài liệu, đối soát thủ công và gửi bản giấy hoặc tệp dữ liệu phân tán. Việc sai lệch chỉ tiêu nhỏ hay nghẽn mạng giờ cao điểm khiến nhân sự phải làm việc xuyên đêm, đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính do chậm nộp báo cáo.

 Câu chuyện thiếu đồng bộ trong quản lý dữ liệu: Chị Thanh Hà (Cán bộ tổng hợp tại chi nhánh NHNN) bày tỏ sự mệt mỏi khi phải tiếp nhận báo cáo từ nhiều đầu mối với định dạng chưa chuẩn hóa, tốn nhiều thời gian tổng hợp, rà soát tính chính xác và giải trình với cấp trên.

Tâm lý chung của cán bộ ngân hàng khi đối mặt với quy định báo cáo định kỳ cũ là sự căng thẳng, lo âu rủi ro sai sót và sự quá tải về mặt vận hành. Thông tư 28/2026/TT-NHNN ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 28/2026/TT-NHNN

Thông tư 28/2026/TT-NHNN do Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng ký ban hành ngày 29/06/2026 (chính thức có hiệu lực từ ngày 12/08/2026) sửa đổi, bổ sung Thông tư 09/2019/TT-NHNN đã thiết lập một hành lang pháp lý hiện đại, chuẩn hóa toàn diện chế độ báo cáo định kỳ. Dưới đây là các điểm cốt lõi các TCTD và chuyên viên pháp lý cần nắm vững:

1. Bổ sung quy định báo cáo điện tử (Điều 7a)

Theo quy định mới tại Điều 7a được bổ sung vào Thông tư 09/2019/TT-NHNN:

 Phương thức báo cáo: Chính thức pháp lý hóa việc ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình lập, gửi, nhận và xử lý báo cáo định kỳ. Dữ liệu báo cáo điện tử có giá trị pháp lý chính thức, giảm thiểu tối đa việc sử dụng văn bản giấy.

 Hệ thống hạ tầng: Báo cáo được thực hiện thông qua Hệ thống thông tin báo cáo của NHNN, đảm bảo tính an toàn, bảo mật thông tin và tính toàn vẹn của dữ liệu tiền tệ – ngân hàng.

2. Làm rõ phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc ban hành báo cáo

Sửa đổi khoản 1 Điều 1 Thông tư 09/2019/TT-NHNN nhằm xác định rõ ràng trách nhiệm quản lý nhà nước:

 Nguyên tắc cốt lõi: Chuẩn hóa các nguyên tắc, nội dung và yêu cầu đối với việc ban hành chế độ báo cáo định kỳ thuộc chức năng quản lý của NHNN, loại bỏ các chỉ tiêu báo cáo trùng lặp, không cần thiết.

 Tính thống nhất: Đảm bảo tất cả các báo cáo phát sinh đều nằm trong danh mục được kiểm soát, tránh tình trạng ban hành thêm các mẫu biểu tự phát gây khó khăn cho đơn vị thực hiện.

3. Phân định rõ ràng trách nhiệm vận hành và tổng hợp dữ liệu

Thông tư 28/2026/TT-NHNN chuẩn hóa quy trình và phân định thẩm quyền minh bạch:

 Quy định cụ thể trách nhiệm của từng đơn vị trực thuộc NHNN (các Vụ, Cục, NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố) trong việc tiếp nhận, kiểm tra, tổng hợp và khai thác dữ liệu báo cáo.

 Tăng cường cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin giữa các đơn vị nội bộ, tránh việc một TCTD phải gửi một nội dung báo cáo cho nhiều đầu mối khác nhau.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 28/2026/TT-NHNN không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật tài chính thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị hiện đại và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực vận hành và lo âu rủi ro

Việc chuyển đổi sang hệ thống báo cáo điện tử chuẩn hóa giúp giải tỏa tâm lý lo âu, căng thẳng cho đội ngũ nhân sự làm công tác báo cáo tại các ngân hàng. Nhờ quy trình tự động hóa và rõ ràng về mặt thời gian, cán bộ nhân viên cảm thấy yên tâm, tự tin hơn trong công việc, giảm bớt hội chứng “kiệt sức” (burnout) vào mỗi kỳ chốt số liệu.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

 Về quản trị ngành ngân hàng: Thông tư 28 thể hiện tư duy quản trị hiện đại – chuyển từ quản lý thủ công sang “quản trị dựa trên dữ liệu số” (Data-driven Management). Việc kết nối dữ liệu báo cáo điện tử giúp cơ quan quản lý nâng cao năng lực giám sát an toàn vĩ mô, phát hiện sớm rủi ro tài chính.

 Về giáo dục tính tuân thủ: Việc làm rõ trách nhiệm cá nhân và đơn vị trong quy trình gửi/nhận dữ liệu giáo dục ý thức tự giác, nâng cao chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và văn hóa tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu trong kỷ nguyên số.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các đơn vị liên quan thụ hưởng tối đa lợi ích và tuân thủ đúng quy định của Thông tư 28/2026/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 12/08/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

1. Nâng cấp hạ tầng CNTT và chuẩn hóa dữ liệu: Các TCTD cần chủ động rà soát, nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán, thống kê nội bộ để đảm bảo khả năng tích hợp, truyền nhận dữ liệu thông suốt với Hệ thống thông tin báo cáo của NHNN theo Điều 7a.

2. Tập huấn kỹ năng và quy trình mới cho nhân sự: Tổ chức các buổi đào tạo nội bộ nhằm giúp cán bộ làm công tác báo cáo nắm vững các điểm mới, mẫu biểu mới và quy trình xử lý sự cố kỹ thuật khi gửi báo cáo điện tử.

3. Rà soát danh mục báo cáo và phân công đầu mối: Xây dựng ma trận trách nhiệm rõ ràng trong nội bộ đơn vị, xác định rõ người lập, người kiểm duyệt và người ký chữ ký số đối với từng loại báo cáo định kỳ.

4. Chủ động đối chiếu và khai thác dữ liệu: Tận dụng hệ thống báo cáo điện tử để phân tích ngược lại dữ liệu hoạt động của đơn vị, chuyển từ tâm lý “báo cáo để đối phó” sang “khai thác dữ liệu để quản trị rủi ro kinh doanh”.

Thông điệp nhân văn: “Cải cách thủ tục hành chính và số hóa ngành ngân hàng chỉ thực sự đạt được giá trị tối thượng khi nó giải phóng được sức lao động, mang lại sự an tâm cho đội ngũ nhân sự và tạo dựng một hệ thống tài chính minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý và quản trị tuân thủ liên quan đến lĩnh vực ngân hàng, tài chính, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website⁠tuvanphapluattamlygiaoduc.vn⁠ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.